III SA/Gl 1181/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-01-27
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Małgorzata Herman, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Gliwice w sprawie nadania statutu Miejskiej Bibliotece Publicznej, uznając za sprzeczne z prawem postanowienia dotyczące prowadzenia przez bibliotekę dodatkowej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że Wojewoda błędnie zinterpretował przepisy ustawy o bibliotekach i ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Sąd stwierdził, że biblioteka, jako instytucja kultury, może prowadzić dodatkową działalność gospodarczą, jeśli statut to przewiduje, na podstawie odesłania do przepisów ustawy o działalności kulturalnej, w zakresie nieuregulowanym ustawą o bibliotekach. Uchwała Rady Miasta Gliwice w zaskarżonej części nie naruszała prawa w sposób istotny.Stan faktyczny
Miasto Gliwice zaskarżyło rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność części uchwały Rady Miasta Gliwice nadającej statut Miejskiej Bibliotece Publicznej. Wojewoda uznał, że postanowienia statutu dotyczące prowadzenia przez bibliotekę dodatkowej działalności gospodarczej są sprzeczne z ustawą o bibliotekach, która jego zdaniem nie dopuszcza takiej działalności. Miasto Gliwice wniosło o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego, argumentując, że przepisy te zostały błędnie zinterpretowane.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego i zasądzono od Wojewody na rzecz Miasta Gliwice zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Miasta Gliwice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 23 października 2025 r. nr NPII.4131.1.610.2025 w przedmiocie nadania statutu miejskiej bibliotece publicznej 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 21 listopada 2025r. Miasto Gliwice złożyło skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda) z dnia 23 października 2025r., nr IFIII.4131.610.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Nr XVII/280/2025 Rady Miasta Gliwice z dnia 18 września 2025r. w sprawie nadania statutu samorządowej instytucji kultury pod nazwą Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach dalej: uchwała., w części obejmującej § 7 ust. 2 pkt 4 ust. 3 i 4 załącznika do uchwały jako sprzecznej z art. 11 ust. 3 pkt 1-4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2393), dalej jako "ustawa".
W podstawie prawnej uchwały podano także art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 87) dalej u.o.p.d.k.
Podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia nadzorczego był art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm.; dalej: u.s.g.).
Rada Miasta w § 7 ust. 3 Statutu postanowiła:
Biblioteka prowadzi, na zasadach zgodnych z obowiązującym prawem, dodatkową działalność gospodarczą w zakresie:
1) wypożyczania, najmu, dzierżawy i sprzedaży posiadanych składników majątkowych,
2) produkcji i sprzedaży pamiątek, wydawnictw książkowych, audiowizualnych, multimedialnych, innych publikacji i materiałów bibliotecznych,
3) sprzedaży książek i czasopism,
4) małej gastronomii,
5) usług marketingowych i promocyjnych,
6) organizacji spotkań, konferencji, warsztatów,
7) usług kserograficznych, przegrywania, skanowania i nagrywania materiałów bibliotecznych na urządzenia mobilne,
8) sprzedaży dzieł i utworów powstałych w związku z realizacją zadań statutowych.
W ust. 4 w § 7 wskazano, iż działalność o której mowa w ust. 3, nie może ograniczać ani utrudniać wykonywania zadań statutowych Biblioteki, o których mowa w § 3, a środki uzyskane z jej prowadzenia mogą być wykorzystywane wyłącznie na realizację zadań statutowych oraz pokrycie kosztów bieżącej działalności Biblioteki.
Wojewoda przywołał treść art. 11 ust. 1 i 3 ustawy po myśli którego Biblioteka stanowiąca samodzielną jednostkę organizacyjną działa na podstawie aktu o utworzeniu biblioteki oraz statutu nadanego przez organizatora.
3. Statut określa w szczególności:
1) cele i zadania biblioteki;
2) organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów;
3) nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki - w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej;
W ocenie Wojewody określając granice upoważnienia do uchwalenia statutu, ustawodawca jednocześnie sprecyzował w art. 11 ust. 3 pkt 1 - 4 ustawy jego zakres przedmiotowy. Zaznaczył, iż Organ stanowiący nadając statut bibliotece, musi mieć zawsze na uwadze, aby statut ten swym zakresem przedmiotowym w całości odpowiadał treści art. 11 ust. 3 ustawy. Z kolei z art. 2 ustawy wynika, że w zakresie nieuregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Odpowiednie stosowanie wskazanej ustawy oznacza jej stosowanie w takim zakresie, w jakim dane zagadnienie dotyczące bibliotek nie jest uregulowane w ustawie. Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowi zatem lex generalis mający zastosowanie do wszystkich instytucji kultury, natomiast przepisy ustawy o bibliotekach wprowadzają odrębne - lex specialis - regulacje dotyczące zasad działania jednej z form organizacyjnych działalności kulturalnej, jakimi są biblioteki. Takimi regulacjami są w szczególności przepisy dotyczące tworzenia bibliotek i nadawania im statutu, a także określające zadania bibliotek.
Z uwagi na fakt, iż zakres materii statutowej biblioteki wynika z art. 11 ust. 3 ustawy, przepis art. 13 ust. 1 - 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a zwłaszcza przepis dopuszczający możliwość zawarcia w statucie instytucji postanowienia dotyczącego prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza taką działalność prowadzić (art. 13 ust. 1 pkt 6) nie ma zdaniem Wojewody zastosowania w niniejsze sprawie.
W świetle przywołanego powyżej art. 11 ust. 3 ustawy, biblioteki publiczne nie mogą zatem prowadzić działalności gospodarczej. Zakres usług bibliotecznych, za które mogą być pobierane opłaty precyzyjnie określa art. 14 ust. 2 ustawy o bibliotekach. I tak:
2. Opłaty mogą być pobierane:
1) za usługi informacyjne, bibliograficzne, reprograficzne oraz wypożyczenia
międzybiblioteczne;
2) za wypożyczenia materiałów audiowizualnych;
3) w formie kaucji za wypożyczone materiały biblioteczne;
4) za niezwrócenie w terminie wypożyczonych materiałów bibliotecznych;
5) za uszkodzenie, zniszczenie lub niezwrócenie materiałów bibliotecznych.
Pozostałe usługi są nieodpłatne. Ponadto wysokość opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, nie może przekraczać kosztów wykonania usługi (ust 3).
Nieuprawnione zatem zdaniem Wojewody jest dopuszczenie prowadzenia działalności dodatkowej odpłatnej przez bibliotekę w oparciu o odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej.
W związku z zakwestionowaniem powyższego przepisu koniecznym w ocenie Wojewody stało jest zakwestionowanie również przepisów § 7 ust. 2 pkt 4 oraz § 7 ust. 4 Statutu.
Organ nadzoru w wydanym rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził, iż powołany art. 4 ustawy enumeratywnie określa zadania bibliotek. Stanowi w sposób wyczerpujący jaką działalnością zajmują się biblioteki. Postanowienia zaś art. 14 ustawy stanowią, że usługi bibliotek, których organizatorami są podmioty określone w art. 8 ust. 2, są ogólnie dostępne i bezpłatne, z zastrzeżeniem ust. 2. Biblioteka, której przedmiotem oceny jest statut, została utworzona przez podmiot określony w art. 8 ust. 2 - jednostkę samorządu terytorialnego - tym samym może pobierać opłaty tylko za usługi określone w ust. 2.
Ze względu na powyższe uregulowania, nie ma zdaniem Wojewody możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 13 ust. 6 ustawy o ponieważ, tylko w zakresie nieuregulowanym ustawą o bibliotekach stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Skoro zaś regulacje odnośnie do prowadzenia działalności przez biblioteki zostały uregulowane w ustawie o bibliotekach, to nie jest możliwe zastosowania pomocniczo przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej poprzez rozszerzenie działalności biblioteki o prowadzenie działalności gospodarczej - skoro przepisy tej ustawy stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym ustawą o bibliotekach.
Organ nadzoru wskazał, iż na ocenę zgodności z prawem niniejszej uchwały nie może mieć wpływu podnoszony przez Miasta Gliwice zarzut, iż w obrocie prawnym funkcjonują uchwały z analogicznymi postanowieniami, wobec których nie wszczęto postępowania nadzorczego. Niezastosowanie bowiem do innych uchwał przewidzianych ustawowo środków nadzorczych nie może oznaczać, iż praktyka ta będzie nadal zachowana, a ponadto organ ma możliwość złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Zdaniem Wojewody opisane uchybienie w przedmiotowej uchwale należy zaliczyć do kategorii istotnych naruszeń prawa. Istotne naruszenie prawa w uchwale to takie naruszenie, które powoduje, że akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, sprzeczność ta jest oczywista i bezpośrednia, i wynika wprost z porównania treści przepisu z ocenianą regulacją.
Uznając, iż taka wada zaistniała stwierdzenie nieważności uchwały Nr XVII/280/2025 Rady Miasta Gliwice z dnia 18 września 2025 r. w sprawie nadania statutu samorządowej instytucji kultury pod nazwą Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach - w części w/w załącznika do uchwały Wojewoda uznał za uzasadnione i konieczne.
W skardze do WSA w Gliwicach Strona skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o bibliotekach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2393, poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że przepis enumeratywnie określa zadania bibliotek podczas, gdy art. 4 ustawy odnosi się wyłącznie do zadań bibliotecznych, nie zaś do wszelkich możliwych działań które, może podejmować bibliotek publiczna;
2. art. 13 ust 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87, dalej: w związku z art 2 ustawy poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że ustawa nie odnosi się do kwestii prowadzenia działalności gospodarczej przez biblioteki, a zatem w analizowanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.o.p.d.k., określające możliwość prowadzenia działalności gospodarczej;
3. art 11 ust 3 pkt 1-4 ustawy poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że z przywołanych przepisów wynika brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez bibliotekę publiczną, podczas gdy ustawodawca nie wypowiada się w tym zakresie i jednocześnie umożliwia wprowadzenie do statutu biblioteki publicznej innych elementów, aniżeli tych ujętych w art 11 ust 3 ustawy na podstawie przepisów odrębnych;
4. art. 14 ust 2 ustawy poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że z regulacji dotyczącej opłat za usługi biblioteczne wynika brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej bowiem pozostałe usługi, niewymienione w art 14 ust 2 ustawy są nieodpłatne, podczas, gdy w kontekście działalności bibliotecznej należy odróżnić działalność biblioteczną od innej działalności;
5. art 91 ust 1 i ust 4 u.s.g. poprzez przyjęcie, że zakwestionowana w części uchwała jest sprzeczna z prawem w sposób istotny, uzasadniający stwierdzenie nieważności części uchwały, podczas gdy Rady Miasta Gliwice działała na podstawie i w granicach prawa.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o: uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzorczego, przeprowadzenie rozprawy; zasądzenie od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny jest właściwy do kontroli zgodności z prawem aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Podstawę prawną zakwestionowanej czynności nadzorczej stanowił przepis art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym "Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90." Warunki formalne do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego zostały spełnione, w szczególności zostało ono wydane w terminie.
Przechodząc do oceny merytorycznej zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w świetle zarzutów zawartych w skardze, należy stwierdzić, że zaskarżony akt nadzoru narusza prawo.
Zgodnie z art. 171 ust. 1 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Ustawa o samorządzie gminnym stanowi z kolei, że nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.). Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa (art. 87 u.s.g.). Ponadto, jak stanowi art. 87 u.s.g., organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami.
Z treści przepisu art. 85 u.s.g. wynika, że ocena działalności jednostki samorządu terytorialnego jest dokonywana przez wojewodę wyłącznie w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Organ nadzoru nie może więc dokonywać tej oceny na podstawie innych kryteriów. Pomimo tego, że nadzór sprawowany nad działalnością gminną przez wojewodę obejmuje wszystkie aspekty funkcjonowania samorządu terytorialnego, organ nadzoru może wkraczać w działalność gminy tylko w przypadkach określonych w ustawie. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Z kolei, zgodnie z art. 91 ust. 3 u.s.g. rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji.
W ustawie o samorządzie gminnym przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy: mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne. Wobec braku ustawowej definicji, w doktrynie i w orzecznictwie za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102).
W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639).
Stwierdzenie nieważności uchwały, może nastąpić więc tylko wtedy, gdy zarządzenie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r. P 9/02, OTK-A 2003, Nr 9, poz. 100).
Sąd w składzie orzekającym wskazując na powyższe, wbrew argumentacji organu nadzoru stwierdził, że zaskarżone zapisy uchwały nie pozostają w wyraźnej sprzeczności z prawem.
W kontrolowanym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda stwierdził sprzeczność przedmiotowej uchwały Rady Miasta w spornym zakresie z art. 11 ust. 3 pkt 1-4 ustawy o bibliotekach.
Zdaniem Wojewody, gdy powołane przepisy stanowią, iż Statut określa w szczególności: cele i zadania biblioteki; organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów; nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej; źródła finansowania działalności biblioteki nie ma możliwości zastosowania przy wydaniu spornej uchwały art. 13 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Tylko bowiem w zakresie nieuregulowanym ustawą o bibliotekach stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Skoro zaś regulacje odnośnie prowadzenia działalności przez biblioteki zostały uregulowane w ustawie o bibliotekach, to nie jest możliwe zastosowanie pomocniczo przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej i rozszerzenie działalności biblioteki o prowadzenie działalności gospodarczej. Przepisy tej ustawy stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym ustawą o bibliotekach.
W ocenie Sądu stanowisko Wojewody przyjęte w spornym rozstrzygnięciu jest błędne, a przyjęta w nim wykładnia przepisów ustawy o bibliotekach w związku z przepisami ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nie jest prawidłowa. W ocenie Sądu Wojewoda niesłusznie uznał w sprawie, iż sporna uchwała w zakwestionowanej części jest dotkniętą istotnym naruszeniem prawa.
W ramach kontroli najpierw zwrócić uwagę należy na podstawą prawną wydanej uchwały, którą stanowią przepisy art. 11 ust. 3 ustawy o bibliotekach i art. 13 ust. 1 i 2 u.o.p.d.k . Pierwszy z powołanych przepisów stanowi.
Statut określa w szczególności:
1) cele i zadania biblioteki;
2) organy biblioteki i jej organizację, w tym zakres działania i lokalizację filii oraz oddziałów;
3) nazwę jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki - w odniesieniu do biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej;
4) źródła finansowania działalności biblioteki.
Drugi natomiast stanowi, iż Instytucje kultury działają na podstawie aktu o ich utworzeniu oraz statutu nadanego przez organizatora.
2. Statut zawiera:
1) nazwę, teren działania i siedzibę instytucji kultury;
2) zakres działalności;
3) organy zarządzające i doradcze oraz sposób ich powoływania;
4) określenie źródeł finansowania;
5) zasady dokonywania zmian statutowych;
6) postanowienia dotyczące prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza działalność taką prowadzić.
Wbrew stanowisku organu nadzorczego i przedstawionej argumentacji, Sąd nie widzi przeszkód by w przedmiotowym statucie niedopuszczalnym było ustanowienie zapisów o prowadzeniu działalności dodatkowej odpłatnej przez bibliotekę na podstawie odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej wynikającego z art. 2 ustawy o bibliotekach który to stanowi, iż w zakresie nieuregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
W wyroku z dnia 10 czerwca 2025 o sygn. akt II OSK 2857/22 NSA stwierdził iż "Natomiast dyspozycja art. 2 ustawy o bibliotekach jednoznacznie stanowi, że do spraw nieuregulowanych ustawą o bibliotekach stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Powyższe odesłanie systemowe świadczy o woli ustawodawcy rozszerzenia zakresu przedmiotowego działalności prowadzonej przez biblioteki. Jest to bowiem niewątpliwie jedna z ustawowych form organizacyjnych działalności kulturalnej, której celem jest również tworzenie, upowszechnianie i ochrona kultury. Forma jak i zakres tej działalności w powyższej ustawie nie zostały ograniczone. Natomiast brak w ustawie o bibliotekach regulacji dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, umożliwia odpowiednie zastosowanie w tym przypadku przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Ponadto w art. 3 ust. 2 tej ustawy zastrzeżono tylko, że nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu odrębnych przepisów działalność kulturalna określona w art. 1 ust. 1. Dlatego też, przy założeniu, że zamierzona działalność nie będzie stanowiła działalności kulturalnej, a contrario możliwym jest prowadzenie działalności gospodarczej przez instytucje kultury takie jak biblioteka, przy czym działalność taką powinien regulować statut tego rodzaju jednostki. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, statut instytucji kultury, a więc również biblioteki, powinien regulować prowadzenie działalności innej niż kulturalna, jeżeli oczywiści instytucja taka zamierza prowadzić tego rodzaju działalność. Dlatego też ograniczenia dotyczące prowadzenia przez bibliotekę działalności gospodarczej nie wprowadzają przepisy art. 4 w związku z art. 14 ust. 1-3 ustawy o bibliotekach, które w sytuacji prowadzenia przez bibliotekę działalności regulowanej przepisami tej ustawy zezwalają na pobór opłat tylko w określonych sytuacjach. Tego rodzaju wykładnia nie bierze pod uwagę, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie o bibliotekach, działalność biblioteki, jako forma działalności kulturalnej, podlega regulacjom stosowanych odpowiednio przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Pozwala to na przyjęcie stanowiska, że biblioteka może dodatkowo prowadzić działalność inną niż ujęta w art. 4 ustawy o bibliotekach i czerpać z niej zyski, oczywiście przy założeniu, że nie będzie ona w kolizji z realizacją podstawowych celów tej instytucji kultury. Zatem instytucja kultury może dodatkowo prowadzić działalność inną niż działalność kulturalną, która stanowi jej istotę, czyli może to być działalność gospodarcza, a o rodzaju i zakresie tej innej działalności przesądza statut danej instytucji kultury, oczywiście przy założeniu, że nie będzie ona kolidować z realizacją ustawowych i podstawowych celów takiej biblioteki jako instytucji kultury." Skład orzekający podziela w całości przywołane stanowisko w sprawie wskazując, iż także w innym wyroku NSA stanął na podobnym stanowisku ( por. wyrok NSA z dnia 29 września 2016r sygn. akt II OSK 2062/16).
Podsumowując, Sąd nie dostrzegł sprzeczności w zakresie § 7 ust. 2 pkt 4 , ust. 3 i 4 załącznika do uchwały w sprawie nadania statutu samorządowej instytucji kultury pod nazwą Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach z art. 11 ust. 3 pkt 1-4 i art. 13 ust. 1 i 2 u.o.p.d.k. Uchwała została podjęta na podstawie właściwie zastosowanych podstaw prawnych do jej wydania w ramach posiadanych kompetencji oraz z poszanowaniem obowiązującego prawa.
W tym stanie faktycznym i prawnym zarzuty skargi okazały się uzasadnione.
W związku powyższym, Sąd na podstawie art. 148 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło