III SA/Gl 1182/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant St. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie procedury tranzytu pod osłoną karnetu TIR (wymiar należności celnych) oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpoznaniu odwołania "B" oraz V. P. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z [...] r. nr [...] określającą kwotę wynikającą z długu celnego w związku z przywozem z Republiki [...] na polski obszar celny [...] kg [...] objętego procedurą tranzytu – adresowaną do odwołujących się oraz odbiorcy towaru Spółki z o.o. "A" w S.. Powołał się przy tym na art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623), art. 3 lit. e, art. 4, art. 38 ust. 1, art. 114 ust. 1, art. 115 ust. 1 Załącznika I do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej z dnia [...] r. (tekst podstawowy załącznik do Dz. U. Nr 46 z 1998 r.), art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 211 § 1 , 2 i 3, art. 221, art. 222 § 1, art. 223 § 1, art. 162 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.). Następnie organ odwoławczy przypomniał przebieg postępowania w tej sprawie, i tak: W dniu [...] r. w [...] urzędzie celnym za dokumentem [...] został objęty procedurą tranzytu towar w postaci [..] kg [...], głównym zobowiązanym była [...] firma "B", a odbiorcą towaru spółka "A", natomiast osobą realizującą przewóz był V. P. W ramach procedury tranzytu towar został zarejestrowany w ewidencji urzędu tranzytowego – Urzędzie Celnym w [...]. Pismem z [...] r. spółka "A" zwróciła się do organu celnego o zamknięcie procedury tranzytu w związku z dostarczeniem jej przez przewoźnika [...] r. importowanego towaru bez uprzedniego dokonania formalności celnych. W tej sytuacji, organ celny wszczął postępowanie w sprawie i ustalił, że rozładowanie towaru odbyło się w siedzibie spółki, a zerwania zamknięć celnych dokonał kierowca przewoźnika. To postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem decyzji, w której organ celny w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, uznał za dłużników solidarnych głównego zobowiązanego, przewoźnika oraz odbiorcę towaru. Od tej decyzji odwołanie wnieśli "B" oraz V. P., natomiast odwołania nie wniosła spółka "A". Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez głównego zobowiązanego oraz przewoźnika Dyrektor Izby Celnej w [...] powołując się na wskazane w podstawie prawnej decyzji przepisy wyjaśnił, iż główny zobowiązany, który zgłosił towary do procedury tranzytowej jest zobowiązany między innymi, do przedstawienia towarów i wymaganych dokumentów w niezmienionym stanie w urzędzie przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Procedura tranzytowa jest zakończona, a obowiązki głównego zobowiązanego wygasają, gdy towary objęte procedurą oraz towarzyszące dokumenty zostaną przedstawione urzędowi przeznaczenia zgodnie z przepisami regulującymi procedurę. Natomiast, dług celny powstaje w wypadku: bezprawnego usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej lub jeżeli towary nie zostały bezprawnie usunięte, niewykonania obowiązku wynikającego ze stosowania wspólnej procedury tranzytowej lub niedopełnienia warunku wymaganego do objęcia towarów wspólną procedurą tranzytową. Według wskazanych regulacji prawnych, niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego, przewoźnik lub odbiorca towarów, który przyjmuje towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, jest także obowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie w urzędzie przeznaczenia w wyznaczonym terminie i zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Następnie organ odwoławczy powołując się na przepisy ustawy Kodeks celny: art. 35 § 1 i 3, art. 98, art. 101 § 2 pkt. 1 i 2, § 3, art. 212 § 1, art. 3 § 1 pkt. 1 stwierdził, że w tej sprawie główny zobowiązany nie przedstawił towaru w urzędzie celnym przeznaczenia, po przejęciu towaru nie zrobił tego również przewoźnik, jak również odbiorca towaru. Pomimo zamknięć celnych towar został rozładowany u odbiorcy, w związku z czym powstał dług celny na podstawie art. 211 § 3 Kodeksu celnego, natomiast dłużnikami stały się podmioty tam wskazane. Skargę na tę decyzję wniosła spółka "A" zarzucając naruszenie art. 211 § 3 pkt. 3 ustawy Kodeks celny oraz art. 22 ust. 1 i 2 Załącznika I do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej. W uzasadnieniu wyjaśniła, że nie mogła zostać uznana za dłużnika, ponieważ nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że w chwili odbierania towaru od przewoźnika był on usunięty spod dozoru celnego, powołując się przy tym na niesporne okoliczności faktyczne sprawy. W ocenie skarżącej, jej zachowanie przy odbiorze towaru było zgodne z art. 22 ust. 1 i 2 Załącznika do Konwencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z tego powodu, że strona skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 24 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 949/04 odrzucił skargę spółki "A" na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia. Postanowieniem z 27 marca 2007 r., sygn. akt I GSK 1202/06 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki "A" uchylił wskazane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach przedstawiając następującą argumentację: decyzja organu pierwszej instancji, jak również decyzja organu odwoławczego jako adresatów wskazują trzy podmioty, w tym skarżącą spółkę co oznacza, że Sąd I instancji nie wykazał, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] została wydana wskutek rozpatrzenia odwołań wniesionych od decyzji organu I instancji, której adresatem nie była m. in. skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga spółki "A" nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż, wbrew zawartym w niej zarzutom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy przypomnieć, że zgodnie z Konwencją celną dotyczącą międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR), sporządzoną w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76): - określenie "wyjściowy urząd celny" oznacza każdy urząd celny Umawiającej się Strony, w którym zaczyna się przewóz międzynarodowy całości lub części ładunku, zgodnie z procedurą TIR; - określenie "docelowy urząd celny" oznacza każdy urząd celny Umawiającej się Strony, w którym kończy się przewóz międzynarodowy całości lub części ładunku, zgodnie z procedurą TIR; - określenie "przejściowy urząd celny" oznacza każdy urząd celny Umawiającej się Strony, przez który pojazd drogowy, zespół pojazdów lub kontener jest przywożony lub wywożony w czasie operacji TIR. W rozpoznawanej sprawie, przewóz międzynarodowy całości ładunku w ramach operacji TIR rozpoczął się w Republice [...], co oznacza, że wyjściowym urzędem celnym był właściwy urząd administracji celnej tego kraju, natomiast docelowym urzędem celnym był właściwy urząd polskiej administracji celnej, w którym miał zakończyć się przewóz międzynarodowy, w tym wypadku – Urząd Celny w [...]. Bezspornym jest, że [...] r. kierowca przewoźnika firmy – P. V. "C" zgłosił do procedury tranzytu towar, który wiózł z Republiki [...] z zastosowaniem karnetu TIR, a przesyłce towarzyszyły wymagane dokumenty, towar został objęty procedurą tranzytu i zarejestrowany w ewidencji urzędu celnego. Procedura tranzytu nie została jednak zakończona, ponieważ wbrew obowiązującym przepisom prawa, tak konwencyjnym jak i Kodeksu celnego towary (i wymagane dokumenty) nie zostały przedstawione przez kierowcę przewoźnika w docelowym urzędzie celnym, lecz zostały usunięte spod wspólnej procedury tranzytowej, a tym samym spod dozoru celnego. Doszło bowiem do przejęcia towaru przez odbiorcę, który również nie przedstawił towaru w urzędzie celnym przed zerwaniem zamknięć celnych i jego rozładowaniem. W tej sytuacji powstał dług celny w okolicznościach, o jakich mowa w art. 211 § 1 Kodeksu celnego, a zgodnie z § 3 za dłużnika mogła zostać uznana w tym wypadku również osoba, która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego. Natomiast według art. 115 ust. 1 pkt. c załącznika do konwencji, wobec tego, że doszło do bezprawnego usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej dłużnikiem jest między innymi, każda osoba, która nabyła lub posiadała towary i która wiedziała lub powinna była wiedzieć, w chwili nabycia lub otrzymania towarów, że zostały one usunięte spod wspólnej procedury tranzytowej. Wobec niespornego stanu faktycznego sprawy ocena legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo wskazano osobę, o jakiej mowa w art. 211 § 3 pkt. 2 ustawy Kodeks celny i w art. 115 ust. 1 lit. c Załącznika I do Konwencji. Przepis art. 211 § 3 pkt. 2 ustawy Kodeks celny przewiduje odpowiedzialność za dług celny osób, które uczestniczyły w usunięciu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego, z kolei istotne poszerzenie kręgu osób odpowiedzialnych przewiduje art. 211 § 3 pkt. 3 tej ustawy. Ujęcie to oznacza, że każda z osób uczestniczących w obrocie takim towarem (usuniętym spod dozoru celnego), w tym posiadacz teraźniejszy lub przeszły może być dłużnikiem celnym, chodzi tutaj o odpowiedzialność wszystkich podmiotów władających towarem w zakresie jakiegokolwiek prawa. Osoba władająca towarem staje się dłużnikiem celnym, gdy zostanie wykazane, że wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego. "Wykazanie należytej staranności przez wskazanie zakresu powinności, jakich powinien dochować podmiot, którego zachowanie się ocenia, wymaga odniesienia przede wszystkim do miejsca, jakie w łańcuchu transakcji zajmuje osoba, której zachowanie ocenia się w celu przypisania długu celnego. Inaczej wygląda staranność profesjonalisty, zawodowo trudniącego się obrotem towarami danego rodzaju, inaczej - jego kontrahenta detalisty lub konsumenta. Innym czynnikiem relatywizacji będą okoliczności nabycia towaru przez osobę, której staranność się ocenia: mniej wymaga się od kogoś, kto towar nabywa od profesjonalisty, w sklepie czy licencjonowanym punkcie stałej sprzedaży, wyższej staranności zaś wymaga zakup na giełdzie czy od nieznanej osoby prywatnej. Oznacza to, że gdy występuje wielość podmiotów, którym - ze względu na miejsce w łańcuchu kolejnych transakcji - można przypisać różną pozycję, a co za tym idzie stosować wobec nich różne kryteria decydujące o "należytej staranności", jakiej nie dochowały, art. 210 § 3 pkt 2 kodeksu celnego wymaga przypisania długu celnego w zindywidualizowany sposób. Organ celny musi wskazać, na czym w odniesieniu do każdego spośród wielu dłużników polega zaniedbanie in concreto staranności determinowanej okolicznościami konkretnego wypadku, konkretnej transakcji, która spowodowała, że stali się nabywcą lub posiadaczem (obecnym lub przeszłym) danego towaru." (tak w wyroku NSA z 7 marca 2002 r., sygn. akt V SA 1533/01, ONSA 2003/2/69). Mając na uwadze, że strona skarżąca profesjonalnie uczestniczyła w obrocie towarowym z zagranicą, organy celne prawidłowo zatem ustaliły osobę zobowiązaną. Mając na uwadze powyższe, należało w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271) skargę jako nieuzasadnioną oddalić.