III SA/Gl 1183/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca po raz kolejny domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W jego uzasadnieniu podała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i synem. Ponieważ mąż nie pracuje jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącej w kwocie [...] zł. Po zapłaceniu wszystkich opłat na życie pozostaje już niewielka kwota. Tym bardziej, że do spłaty pozostaje jeszcze zaciągnięty kredyt, a także inne wydatki związane z leczeniem syna. Dodatkowo jako uzupełnienie złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie: - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania wynajmowanego mieszkania wydatków w postaci opłat za czynsz ([...] zł), gaz ([...] zł) oraz energię elektryczną ([...] zł); - zeznania podatkowego PIT-37 za [...] r., z którego ustalono, iż osiągnięty w tym okresie przez skarżącą i jej męża dochód do opodatkowania wynosił [...] zł i [...] zł; - zaświadczenia z banku obrazującego wysokość zgromadzonych od [...] r. do [...] r. środków, tj. [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł; - zaświadczenia z zakładu pracy potwierdzającego wysokość pobieranych przez skarżącą zarobków w kwocie [...] zł brutto (tj. [...] zł netto); - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych opłat za przedszkole, tj. [...] zł i [...] zł; - umowy kredytu gotówkowego z dnia [...] r. na kwotę [...] zł wraz z harmonogramem jego spłaty ([...] zł rata); - dokumentów potwierdzających wysokość uiszczonych tytułem zaległości podatkowych kwot, tj. [...] zł, [...] zł i [...] zł. Jednocześnie w piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż jej mąż zatrudniony jest aktualnie na [...] etatu za wynagrodzeniem w kwocie [...] zł brutto (vide: dołączona do akt umowa z dnia [...] r.). Ponadto jest też współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] rocznik [...] o wartości [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia A. M. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy – przeprowadzona w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżąca nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna i bytowa została zachwiana w taki sposób, iż w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Posiada bowiem stały dochód, który wraz z wynagrodzeniem jej męża wynosi [...] zł brutto wobec powyższego powinna w nich partycypować. Tym bardziej, że niezbędne udokumentowane wydatki kształtują się w wysokości [...] zł. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie, aby z pozostałej kwoty wygospodarować środki niezbędne na uiszczenie należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. Tym bardziej, że trwające od dłuższego czasu postępowanie powinno było skłonić ją do przedsięwzięcia stosownych kroków by zabezpieczyć się finansowo. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Tym bardziej, że prawo to zostało już zagwarantowane skarżącej prawomocnym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2008 r., na mocy którego została ona zwolniona z wpisu od skargi w części przekraczającej [...] zł. Nie można przy tym tracić z pola widzenia faktu, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. To znaczy, że instytucja prawa pomocy nie została stworzona dla tych podmiotów, które posiadają zdolność kredytową (vide: zaświadczenie z Banku o stanie konta, które na dzień złożenia wniosku wynosiło [...] zł) oraz deklarują posiadanie samochodu osobowego marki [...] użytkowanego w celach innych, niż zarobkowe. W świetle powyższego przyjąć należało, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku uległa zmianie w taki sposób, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.