III SA/Gl 119/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi B. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając z upoważnienia Prezesa ZUS, na podstawie min. art. 83 ust. 4 w związku z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; w skrócie u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku B. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. nr [...], którą umorzono postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 09/2002-03/03 i od 09/03 do 11/03, w tym: - na ubezpieczenie społeczne – w kwocie [...] zł, - na ubezpieczenie zdrowotne – w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Zakład w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy. W dniu [...] 2010 r. do Oddziału ZUS w Z. wpłynął wniosek B. A. o umorzenie zaległych składek. Wnioskodawczyni jako uzasadnienie wskazała trudną sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną, a w szczególności błędne ustalenia faktyczne co podstawy ich naliczenia a w konsekwencji obowiązku ich zapłaty. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. ZUS umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu analizy konta stwierdził, że zadłużenie będące przedmiotem wniosku o umorzenie obejmuje również składki za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, co do których, zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie stosuje się art. 28 i art. 29 ustawy. Oznacza to, że wskazanych w tym przepisie składek nie dotyczą ulgi w spłacie należności, jak umorzenie, rozłożenie na raty i odroczenie terminu płatności. Postępowanie jest w tym zakresie bezprzedmiotowe, gdyż ZUS nie może tych składek umorzyć ani odmówić ich umorzenia a to powoduje, że postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej jako takie powinno zostać umorzone. Brak bowiem przedmiotu tego postępowania. Potwierdzeniem tej tezy są liczne wyroki sądów administracyjnych wskazane przez organ. Tym samym organ umorzył postępowanie w sprawie wniosku płatnika o umorzenie składek finansowanych przez ubezpieczonych czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] 2010 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że decyzja ZUS jest sprzeczna z dokumentacją dowodową, godzi w ważny interes płatnika składek oraz, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwienia sprawy. Jednocześnie skarżąca podniosłą ponownie okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej oraz problemy zdrowotne męża. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu faktycznym tejże decyzji wskazano, iż w przypadku B. A. bez znaczenia pozostają okoliczności związane z jej sytuacją zdrowotna i materialną, gdyż treść art. 30 u.s.u.s. jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości, że stanowi ustawowy zakaz umarzania składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Ma on charakter bezwzględny i nie przewiduje wyjątków. Decyzja powyższa została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jedna skargą obejmującą również decyzję z tej samej daty utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległych składek w części finansowanej przez płatnika. Sprawa zawisła pod sygn. akt III SA/Gl 118/11. W skardze wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie zaległych składek w całości zarzucono organowi: - pominięcie ustaleń faktycznych bądź błąd w ustaleniach faktycznych, iż w jej przypadku nie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca umorzenie zaległych składek, - nieuwzględnienie ważnego interesu wnioskodawcy i narażenie go na możliwość utraty dotacji unijnych, - nie przestrzeganie terminów z k.p.a. w zakresie rozpoznania wniosku, - rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie zamiast przez Prezesa ZUS przez ZUS w C., - obrazę przepisów wykonawczych dotyczących przesłanek umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnień skargi oraz załączonych do nie dokumentach skarżąca wskazywała na trudną sytuację materialną, w której się znajduje a która uzasadnia, jej zdaniem umorzenie zaległych należności jakie obowiązana jest spłacić na rzecz ZUS. Pismem z [...] 2011 r. strona skarżąca, pomimo wyznaczenia jej pełnomocnika z urzędu ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ. Zawarła w niej kolejne zarzuty wskazujące na naruszenie prawa – k.p.a. w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i wymogów treści decyzji administracyjnej. Na rozprawie w dniu 21 września 2011 r., sprawy połączono do wspólnego rozpoznania a odrębnego orzekania. Pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i podkreślił, że nie dysponował całością materiału dowodowego, gdyż nie zostały mu doręczone wraz z odpisem odpowiedzi na skargę wyszczególnione w niej załączniki, jak akta administracyjne sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto za nieuzasadnione uznał zarzuty dotoczone przewlekłości rozpoznania odwołania oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 p.p.s.a.. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić. Stosownie do art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., w skrócie u.s.u.s.) "Do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29." Z akt niniejszej sprawy wynika, że złożony przez stronę wniosek o umorzenie dotyczył składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek do składek tych nie stosuje się art. 28 i art. 2 u.su.s. W świetle uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, organy orzekające prawidłowo wskazały to unormowanie i uwzględniły go podejmując rozstrzygnięcie. W przepisie tym ustawodawca posłużył się sformułowaniem "nie stosuje się". Oznacza to, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Dotyczy to każdego rodzaju rozstrzygnięcia merytorycznego zarówno pozytywnego dla wnioskodawcy, tj. umorzenia należności, jak i negatywnego, polegającego na odmowie ich umorzenia. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc także badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2036/06, LEX nr 328195). Innymi słowy, jeżeli wniosek o umorzenie należności z tytułu składek obejmuje składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest jedynie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s. Reasumując, stwierdzić należy, iż ZUS działający z upoważnienia Prezes ZUS, utrzymując w mocy decyzję pierwszej instancji umarzającą postępowanie w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne pracowników w części przez nich finansowanej, nie naruszył prawa materialnego, jak i procesowego, w tym art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeżeli bowiem żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek w części finansowanej przez pracowników, to postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] 2010 r. było w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone. Z treści rozstrzygnięcia oraz akt sprawy wyraźnie wynikają podstawy faktyczne, w oparciu o które wyodrębnione zostały oba rodzaje należności i ustalono ich wysokość. Podnoszone przez skarżącą zarzuty nie mogły stanowić podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez ZUS w niniejszej sprawie. Skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne organu i podnosiła zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadzający się do wydania niekorzystnej dla niej decyzji wynikający z odmiennej oceny swojej sytuacji faktycznej i prawnej, która w przedmiotowej sprawie nie miała racji bytu. Należy też wyjaśnić, że zaskarżona decyzja z [...] r. została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy i podpisana przez Dyrektora ZUS w C. działającego z upoważnienia Prezesa ZUS co spełnia wymogi art. 83 ust. 4 u.s.u.s. podkreślenia wymaga fakt, że Prezes ZUS jest tylko adresatem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a zapis ten ma charakter techniczny, regulujący czysto organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest taki wniosek. Nie ma charakteru przepisu normującego właściwość organu do rozpoznania tego środka odwoławczego, gdyż takim organem jest Zakład. Warunek ten w niniejszej sprawie został spełniony. Strona była też informowana o przyczynach opóźnienia rozpatrzenia wniosku stosownymi pismami zawierającymi wyjaśnienie opóźnienia i wskazanie terminu jego rozpatrzenia (pismo [...] 2010 r., [...] 2010 r. i z [...] 2010 r. długotrwałość postępowania była wynikiem prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz dowodowego oraz licznej korespondencji samej skarżącej, w której podnoszono okoliczności wymagające dodatkowej weryfikacji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), oddalił skargę.