III SA/Gl 12/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi A Sp. jawna D. i G.D. w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 14 marca 2018 r. w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 21.968,00 zł, skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, iż organ zamiast dokonać zwrotu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r. wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w kwocie 2.196.759,00 zł. Na tej podstawie wystawione zostały tytuły wykonawcze, a postępowanie egzekucyjne skierowano do bieżących i przyszłych wierzytelności, a nadto do zgromadzonych na rachunku bankowym środków. Dlatego też na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan kont wynosił 0,00 zł. I choć złożyła wniosek o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności w celu zabezpieczenia źródła przychodu to banki wypowiedziały jej umowy kredytowe. Tym bardziej, że zgromadzone w kasie na dzień 31 grudnia 2017 r. środki wynosiły 12.650,38 zł, natomiast na dzień 25 stycznia 2018 r. te zmniejszyły się do kwoty 104,19 zł, jako że od roku 2016 Spółka nie wypracowała zysku tylko ponosiła straty rzędu: 252.835,41 zł i 343.998,28 zł. Od 1 stycznia bieżącego roku zaprzestała zatem prowadzenia działalności handlowej, ale upadłości z przyczyn formalnych (brak środków) nie ogłasza. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - bilans Spółki za 2016 r. wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów za 2017r.; - tytuły wykonawcze wraz z listą zajętych środków transportu; - deklaracje VAT-7 za ostatni kwartał wraz z bilansem z księgi za styczeń 2018 r.; - wykaz środków trwałych sporządzony na dzień 28 lutego 2018 r.; - raporty kasowe za ostatni kwartał wraz z wyciągami z rachunków bankowych z tego okresu, do których skierowana została egzekucja; - zeznania podatkowe wspólników Spółki za 2016 i 2017 r. wraz z wyciągami z kont bankowych oraz oświadczeniami o stanie rodzinnym i majątkowym. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z 14 marca 2018 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Referendarz podkreślił, że co prawda z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika, że działalność Spółki od dwóch lat przynosi straty niemniej jednak zauważył, że te spowodowane są wysokością ponoszonych wydatków, natomiast mimo poniesionej w 2016 r. straty Spółka zaksięgowała kapitał zapasowy rzędu 1.294.726,44 zł oraz zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki wynoszące 38.633,64 zł. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżąca Spółka wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła, że wskazała szczegółowo na swoją sytuację finansową, oraz że wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania a główna przyczyną jej złej sytuacji finansowej nie jest działalność spółki tylko kwestionowanie rozliczeń VAT przez organy skarbowe. Skarżący zrobił zestawienie na podstawie wcześniej załączonych już do wniosku dokumentów, z którego jego zdaniem wynika, iż spółka potrzebuje prawa pomocy. Podkreślił raz jeszcze, że nie posiada środków pieniężnych na koncie bankowym a z majątku nie da się uiścić wpisu sądowego, natomiast argument dotyczący kapitału zapasowego jest bezzasadny, gdyż ten ma tylko wartość księgową w bilansie. Dodał także na koniec, że wpływy pozwalają jedynie na regulowanie bieżących płatności. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych nowych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Należy bowiem mieć na uwadze, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, stąd też ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż dołączony do akt materiał dowodowy nie pozwalał na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła a które obrazują sytuację finansową Spółki trudno uznać jakoby ta była na tyle trudna, by Skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Spółka pomimo wskazanej straty nadal prowadzi działalność gospodarczą. Zgodzić się trzeba z referendarzem sądowym, iż nie należy tracić z pola widzenia, że wykazane straty rzędu: 231.043,36 zł (rok 2016) i 343.998,28 zł (rok 2017), spowodowane są wysokością ponoszonych wydatków, które w tym okresie wynosiły: 5.502.785,30 zł (rok 2016) i 2.185.557,29 zł (rok 2017) przy przychodach Spółki, które w tym okresie kształtowały się na poziomie: 5.271.741,94 zł (rok 2016) i 1.841.559,01 zł (rok 2017). Nie należy także tracić z pola widzenia, że wykazana dla potrzeb podatku VAT podstawa opodatkowania w listopadzie i grudniu 2017 r. wynosiła: 97.594,00 zł i 119.088,00 zł, a zgromadzone w kasie Spółki na koniec lutego 2018 r. środki kształtowały się na poziomie 14.807,96 zł (vide: raport kasowy nr 1/02/2018), pomimo poniesionych w styczniu wydatków rzędu 18.127,94 zł (vide: bilans z księgi z tego okresu). Dlatego też mając na uwadze powyższe, przyjąć należało, że Spółka powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Mając jednak na uwadze wysokość należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, oraz znaną Sadowi z notarii urzędowych sporą ilość spraw, w których odmówiono spółce zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych, za zasadne uznać należało uwzględnienie złożonego wniosku w pewnej jego części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznacza zwolnienie skarżącej Spółki z kosztów sądowych w części przekraczającej 2000,00 zł. Rozstrzygnięcie to zabezpiecza bowiem jej konstytucyjne prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.