III SA/Gl 1203/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu wyjaśniła, że od listopada 2015 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Nie osiąga zatem żadnych dochodów. Wobec prowadzonych postępowań egzekucyjnych zajęto posiadane przez Spółkę rachunki bankowe, których saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0,00 zł. Ponieważ nie posiada żadnych składników majątku (vide: rubryka nr 7 formularza) nie jest w stanie ponieść ciężaru "kosztów odwołań". Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 10 marca 2017 r. wezwano skarżącą Spółkę do ich uzupełnienia przez nadesłanie, w terminie siedmiu dni, następujących dokumentów źródłowych: - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące wraz z raportami kasowymi z tego okresu; - sprawozdania finansowego Spółki (to jest bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz rachunku przepływów pieniężnych) za 2015 r., natomiast za rok 2016 nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych; - zeznań podatkowych Spółki za 2015 i 2016 r. (w przypadku, gdyby te nie były sporządzane należało przedłożyć zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, iż od listopada 2015 r. skarżąca Spółka nie uzyskała żadnych przychodów podlegających opodatkowaniu, nie składała zeznań podatkowych oraz deklaracji podatkowych za podany wyżej okres, a nadto innych dokumentów źródłowych wskazujących, iż sprawozdanie finansowe za wskazany wyżej okres nie było sporządzane); - wyciągów bądź wydruków ze wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty); - ewidencji środków trwałych obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca (jeżeli figurujące w tej ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należało udokumentować przedkładając np. zawiadomienia o zajęciu bądź stosowne zaświadczenia organu egzekucyjnego). Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono 11 kwietnia 2017 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Podobnie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które stosownie do art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, może nastąpić dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie wykonała wezwania z dnia 10 marca 2017 r., tj. nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej sytuację finansową, w której się znajduje. Dotyczy to zarówno zeznania podatkowego za 2015 r. i 2016 r., jak i sprawozdania finansowego za ten okres, czyli bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej. Wprawdzie w treści złożonego wniosku podała, że zaprzestała prowadzenia działalności, niemniej jednak należy zauważyć, że powyższe nastąpiło dopiero w listopadzie 2015 r., a zatem okoliczność ta nie zwalniała Spółki ze sporządzenia wspomnianych wyżej dokumentów. Podobnie wyciągi z rachunków bankowych obrazujące operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raporty kasowe z powyższego okresu oraz deklaracje VAT składane w ostatnim półroczu nie zostały przedłożone. Przyjąć zatem należało, że skarżąca Spółka nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Uprawdopodobnienie okoliczności podanych w treści urzędowego formularza nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami, a nie samo stwierdzenie, że na skutek zablokowania kont bankowych Spółka nie ma do nich dostępu. Jako posiadacz rachunku może bowiem ubiegać się o wyciąg z konta bądź wydanie stosownego zaświadczenia. A ponieważ umorzenie prowadzonej egzekucji z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych nie zostało w rubryce nr 4 KRS uwidocznione, przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających dokonane na rachunkach bankowych i innych składnikach majątku zajęcia uznano za niezbędne przy ocenie złożonego wniosku. Podobnie jak udokumentowanie zaprzestania prowadzonej przez Spółkę działalności, albowiem rubryka nr 8 KRS stosownych danych w tym zakresie nie zawierała. Przyjąć zatem należało, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona ani w całości ani w części. Bo skoro skarżąca Spółka nie wykazała się chęcią współpracy, albowiem do dnia dzisiejszego nie odpowiedziała na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to brak było podstaw aby przyjąć jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających aktualną sytuację finansową Spółki, w której się znajduje musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka poprzestała jedynie na ogólnikowych wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki skarżąca Spółka nie nadeśle żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających jej obecną sytuację finansową jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.