III SA/Gl 1204/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą w przedmiotowej sprawie, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z wypełnionego urzędowego formularza PPF wynika, że wniosek ten obejmował żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że posiadane przez niego środki nie wystarczą na pokrycie opłat sądowych. W najbliższym czasie będzie względem niego prowadzona egzekucja kwoty [...] zł, z czym będzie się wiązało prawdopodobne zajęcie wynagrodzenia za pracę. Jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wskazał żonę i dwoje małoletnich dzieci. Podał, iż jes właścicielem udziałów w spółce "A" w H. w liczbie [...] o wartości nominalnej [...] zł oraz, że osiąga dochód miesięczny brutto z tytułu wynagrodzenia w kwocie [...] zł brutto. Zarządzeniem z [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, obrazujących jej aktualną sytuację majątkową. Zarządzenie to nie zostało wykonane przez skarżącego Postanowieniem z 11 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie skarżący zakwestionował celowość wezwania referendarza uznając dane zawarte w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu za starczające do rozpoznania wniosku. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 12 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, w oparciu, o które strona wnosi o przyznanie prawa pomocy należy do strony. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że strona skarżąca nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że poza złożonym na formularzu PPF oświadczeniem strona nie przedłożyła żadnego dowodu na poparcie swoich tez. Dlatego skorzystanie przez referendarza sądowego z instytucji określonej w art. 255 P.p.s.a. było zasadne. Ponieważ strona nie wykonała tego obowiązku uznać należy, że nie wykazała ona okoliczności podniesionych we wniosku. Sąd rozpoznający wniosek nie jest bowiem upoważniony do weryfikacji okoliczności podanych we wniosku z urzędu. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, Sad postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.