III SA/Gl 1208/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżąca spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych (patrz druk formularza PPPr z dnia [...] r.). Uzasadniając wniosek podkreślono, że spółka praktycznie od [...] r. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga dochodów. Jej konta bankowe zostały zablokowane przez urząd skarbowy. Z treści oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego w druku PPPr, wynika, co następuje: w rubryce "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę [...] zł, w rubryce "wartość środków trwałych wnioskodawcy" – [...] zł, zaś w pozycji "wartość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" wpisano in plus kwotę [...] zł. W oświadczeniu zawarto nadto informację, że spółka posiada [...] rachunki bankowe, na których stan środków oznaczono "[...]". Do formularza dołączono bilans oraz rachunek zysku i strat za rok [...]. Z tego drugiego wynika, że spółka zakończyła rok obrotowy zyskiem netto w kwocie [...] zł, zaś w roku poprzednim – stratą w kwocie [...] zł. Odnotowania wymaga, że spółka na dzień [...] r. posiadała rzeczowe aktywa trwałe o wartości [...] zł (bilans, poz. A.II.). Pismem z dnia [...] r., doręczonym pełnomocnikowi spółki w dniu [...] r., referendarz sądowy wezwał "A" Sp. z o.o. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: "przedłożenie deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy; przedstawienie raportu kasowego za ostatnie sześć miesięcy; przedłożenie zeznań podatkowych za lata [...] i [...] lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w tych latach dochodu lub wysokości poniesionej straty; nadesłanie odpisu lub kserokopii dokumentów obrazujących zaciągnięte kredyty bankowe i pożyczki od osób fizycznych oraz innych podmiotów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (należy podać datę, kwotę, kwoty odsetek i wysokość spłat); przedstawienie wyciągów bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy potwierdzających brak środków finansowych na kontach oraz przedłożenie dokumentu potwierdzającego, że zajęcia tych rachunków bankowych są nadal aktualne; nadesłanie odpisu lub kserokopii dokumentów potwierdzających fakt zaprzestania prowadzonej działalności (ustania bytu prawnego) w postaci zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 lub zaświadczenia wystawionego w tym przedmiocie przez właściwy Urząd Skarbowy." W cytowanym wezwaniu zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze m.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. W dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynęła do Sądu przesyłka, w której zawarte było pismo procesowe "dot. A", w którym zawarto oświadczenie, że spółka nie posiada wymaganych dokumentów ponieważ zostały one zabezpieczone przez Policję. Wśród załączników do pisma wskazano: "postanowienie o przeszukaniu, protokół przeszukania, KRS-ZK, KRS-Z3, skierowanie do szpitala [...], uchwały podjęte w dniu [...] r., protokół zgromadzenia." Wymienione dokumenty stanowią częściowo nieczytelne kserokopie. Z postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Apelacyjnej w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że w pomieszczeniach zajmowanych przez obecnie skarżącą ma być przeprowadzone przeszukanie w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym, w szczególności: dokumentacji dotyczącej kontaktów handlowych (zamówienia CMR, faktury, potwierdzenia zapłaty za świadczone usługi przewozowe i inne), tachografy, notesy, zapiski, fotografie, nośniki informatyczne i inne. Czytelność samego protokołu przeszukania uniemożliwia jego interpretację. Wypada nadmienić, że czasookres pomiędzy datą, w której uzupełniono wniosek o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 255 P.p.s.a., a jego rozpoznaniem, wypełniony był czynnościami procesowymi zmierzającymi do ustalenia prawidłowości reprezentacji spółki. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej spółki było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z tych względów rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się do zbadania, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. Jednakowoż rozpoznający wniosek musi posiadać materiał bazowy, który pozwoli mu na dokonanie rzeczonej analizy. W tym też kontekście przyszło zauważyć, że spółka nie przedsięwzięła jakichkolwiek kroków by przeprowadzenie takiej analizy stało się w tej sprawie możliwe. Stwierdzono bowiem, że dokumentacja nadesłana w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. nie mogła zobrazować aktualnej kondycji finansowej spółki. Jej stan nie pozwolił nadto na zweryfikowanie oświadczenia zawartego w piśmie nadesłanym do Sądu w dniu [...] r. Warto zaznaczyć, że wartość dowodowa "protokołu przeszukania" nie może być ze wszech miar absolutyzowana, ponieważ nie ma on, w ocenie rozpoznającego wniosek, znaczenia przesądzającego i nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych dowodów oraz okoliczności sprawy. Odnotować trzeba bowiem przede wszystkim, że zakres dowodów wskazanych w postanowieniu prokuratury z dnia [...] r. rozmija się z zakresem dokumentacji wymaganej przez referendarza sądowego w wezwaniu z dnia [...] r. W tych ramach wypada jeszcze zaakcentować, że wezwanie to wystosowano w oparciu o art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z treścią zawartej tam dyspozycji, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się nie wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie i przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Wszak o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykaże", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującą Spółkę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie poczynione wcześniej uwagi należało stwierdzić, że taki stan pewności nie został w tej sprawie osiągnięty. Niezależnie od przytoczonych wyżej spostrzeżeń należało odnotować – na gruncie częściowego sprawozdania finansowego za rok [...] – że wynik finansowy spółki na przestrzeni [...] lat wykazywał tendencję wzrostową. Taki stan rzeczy nie mógł uzasadnić tezy, jakoby spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Reasumując, Spółka nie podjęła w tej sprawie starania aby wykazać w sposób przekonujący, że spełniona została w jej przypadku przesłanka przyznania prawa pomocy płynąca z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.