III SA/Gl 1208/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Golat, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] r. o numerze [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z [...] r., nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia odwoławczego, jego wydanie poprzedzone było postępowaniem o następującym przebiegu; Pismem z [...] r. M. Ś. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], wystawionego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. Egzekucja dotyczyła należności w kwocie [...] zł za usługi opiekuńcze udzielone M. Ś. w miesiącach od [...] r. do [...] r. Jako podstawę zarzutu M. Ś. wskazała uregulowanie zobowiązania. Wyjaśniła przy tym, że opłaty za usługi opiekuńcze przekazała wykonującej je opiekunce, która, jak oświadczyła, przekazała je do Ośrodka Pomocy Społecznej. Postanowieniem z [...] r. Prezydent C., powołując się na art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity w Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), podtrzymał wniesiony przeciwko dłużnikowi (... ) tytuł wykonawczy nr [...]. Stwierdził przy tym, że należność dochodzona od M. Ś. nie wpłynęła na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., a przekazanie jej do rąk opiekunki nie zwalnia z obowiązku jej zapłaty. W zażaleniu na to postanowienia M. Ś. podtrzymała swe twierdzenie o uregulowaniu należności i podniosła w stosunku do prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego szereg zarzutów: - braku doręczenia decyzji o przyznaniu świadczeń opiekuńczych, - bezprawnego powołania się w postanowieniu na pismo, które dotyczyło zobowiązań przyszłych i nie dotyczyło niniejszej sprawy, - braku wyjaśnienia z opiekunką faktu przekazania pieniędzy Ośrodkowi Pomocy Społecznej, - braku doręczenia szeregu dokumentów mających istotne znaczenie dla sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło tych zarzutów. Organ ten stwierdził, że spośród przesłanek stanowiących podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu administracyjnym w egzekucji, M. Ś. powołała się na nieistnienie zobowiązania, gdyż zostało wykonane. Powinna zatem przedstawić dowody uwierzytelniające fakt uregulowania należności, a nie zrobiła tego. Wyjaśnienie, że spełniła świadczenie do rąk opiekunki nie jest takim dowodem, ponieważ wierzycielem jest Ośrodek Pomocy Społecznej i jedynie wpłata dokonana na rachunek Ośrodka mogłaby stanowić podstawę uznania zarzutu za uzasadniony. Jako postawę prawną swego orzeczenia Samorządowe Kolegium odwoławcze wskazało: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 17, art. 18, art. 23 § 3 i § 4, oraz art. 34 § 2 wspomnianej tu już wcześniej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze na to postanowienie M. Ś. podniosła szereg kwestii dotyczących braku doręczenia jej decyzji o przyznaniu świadczeń, braku określenia zasad rozliczania się z usług, braku rozliczenia dokonanych przez nią wpłat. Stwierdziła jednocześnie, że w zainicjowała postępowanie kontrolne w Ośrodku Pomocy Społecznej w C., które wykazało nieprawidłowości w dokumentacji księgowej, skutkiem czego nie otrzymała do chwili obecnej kompletnego rozliczenia dokonanych przez siebie wpłat. Raz jeszcze podtrzymała swe stwierdzenie o uregulowaniu należności w sposób, jaki był akceptowany przez cały czas pobierania świadczeń, to znaczy za pośrednictwem opiekunki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko; Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie przez Sąd, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa może skutkować jego uchyleniem na warunkach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Sąd uznał, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej. Nie ulega wątpliwości, że zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym znajdą zasady ogólne postępowania administracyjnego zwarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Są to bowiem zasady ogólne każdego postępowania administracyjnego, dla którego egzekucja administracyjna jest kontynuacją. Tak więc w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie znajduje zasada prawdy obiektywnej, zawarta w art. 7 K.p.a., a zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane w związku z odwołaniem M. Ś., wniesionym z mocy art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity w Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), od postanowienia wyrażającego stanowisko wierzyciela co do zgłoszonego przez nią zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Słusznie przy tym przyjął organ odwoławczy, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji mogą być jedynie okoliczności wymienione w art. 33 ustawy egzekucyjnej oraz, że wskazując na podstawę z art. 33 pkt 1 – wykonanie obowiązku – zobowiązany powinien udowodnić fakt spełnienia świadczenia. Nie zwalnia to jednak organu, zgodnie z przedstawioną tu zasadą ogólną, z obowiązku przeprowadzenia dowodów i dokonania wyjaśnień wnioskowanych przez stronę, w szczególności wówczas, gdy leży to tylko w gestii organu prowadzącego postępowanie. W tym kontekście kolejne stwierdzenie organu odwoławczego o tym, że skarżąca nie udowodniła tego faktu należy uznać za przedwczesne. Brak bowiem już w postanowieniu Prezydenta C. z [...] r. wyjaśnień co do zasadniczych dla sprawy kwestii, to znaczy trybu pobierania należności za usługi opiekuńcze. Otóż organy pierwszej i drugiej instancji przyjęły wprost, że uiszczenie opłaty za pośrednictwem opiekunki nie było trybem właściwym, a w każdym razie podejmowane było z inicjatywy i na ryzyko osoby pobierającej świadczenia. Trzeba zatem zwrócić uwagę na fakt, że tryb pobierania opłat za usługi opiekuńcze był i jest materią przewidzianą do uregulowania w drodze uchwały rady gminy, co wynika z art. 50 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U Nr 64, poz. 593 ze zm.). Przepis ten stanowi, że Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Nic nie wiemy na temat, czy Rady Miasta C. podjęła taką uchwałę i ewentualnie jakie postanowienia ona zawiera. Bez ustalenia czy istniał w owym czasie normatywny tryb pobierania należności i ewentualnie jaki, ocena zastosowanego trybu jest przedwczesna. Trzeba też mieć na uwadze fakt, iż taki sposób regulowania należności, jaki przyjęła skarżąca M. Ś. był przez nią realizowany i akceptowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przez cały czas udzielania usług opiekuńczych. Realizacja tych usług została powierzona specjalistycznej firmie, w drodze umowy zawartej z nią przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. Wobec twierdzeń strony skarżącej, iż do kompetencji opiekunki należało przekazywanie odpłatności za usługi, a w każdym razie był to sposób wprowadzony w życie przez MOPS, należałoby wyjaśnić w oparciu o treść tej umowy zakres obowiązków i kompetencji przyznanych tej firmie, czy aby nie obejmowały one także przekazywania w imieniu "podopiecznych" należności za pobierane usługi i w zależności od tych ustaleń ocenić charakter działań opiekunki, polegających na pobieraniu pieniędzy od "podopiecznych" i przekazywaniu ich do Ośrodka Pomocy Społecznej. Należy też zwrócić uwagę na twierdzenie strony skarżącej o tym, że należności za usługi zostały powierzone opiekunce, która oświadczyła wobec M. Ś., że przekazała je do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Brak postępowania wyjaśniającego w tym względzie, w drodze przesłuchania opiekunki, świadczyć może o przyjęciu założenia, że nieprawidłowości mogły wystąpić tylko po stronie zobowiązanej do zapłaty, a już nie po stronie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, inaczej mówiąc - fakt nieodnotowania wpłaty jest równoznaczny z jej nieuiszczeniem, co niekoniecznie musi odpowiadać prawdzie, a jest do wyjaśnienia w drodze prostej czynności dowodowej. Brak wskazanych tu ustaleń stanowi o wydaniu postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7 K.p.a w z związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.