III SA/Gl 1208/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Brandys- Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2016 r. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł, skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżąca spółka podniosła, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Obecnie jest w fazie egzekucji. Ponoszenie kosztów sądowych może narazić spółkę nawet na utratę płynności finansowej. Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 5.000 zł, a w ubiegłym roku odnotowała ujemny wynik finansowy (-) 33.064 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada środków trwałych. Wnioskodawca oświadczyła w rubryce nr 9 druku urzędowego formularza PPPr (stan rachunków bankowych wnioskodawcy): "brak danych". W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 24 października 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, jak również o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca nadesłała: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r.; deklaracje podatkowe VAT-7 za okres od kwietnia 2016 r. do września 2016 r.; sprawozdanie finansowe za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.; bilans na dzień 31 grudnia 2015 r. Do akt nadesłano również zaświadczenia z banków: A S.A. oraz z B w D. o zajęciu tych rachunków w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że skarżąca spółka zastosowała się do wezwania referendarza sądowego z dnia 24 października 2016 r. jedynie częściowo – nie nadsyłając jednak istotnych dokumentów, o które była wzywana pismem referendarza sądowego. Zwrócono uwagę na brak mianowicie raportu kasowego, jak również brak jest wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych. Referendarz stwierdził, że są to materiały źródłowe, które wskazują bezpośrednio na dostępność "żywej gotówki" w przedsiębiorstwie – fakt dysponowania taką gotówką przez wnioskodawcę, bądź tez fakt przeciwny. Przedłożenie jedynie aktualnych zaświadczeń z powyższych banków, informujących o tym, że są one zajęte w toku postępowania egzekucyjnego uznano za niewystarczające. Referendarz podkreślił, że wykazana przez wnioskodawcę kwota objęta egzekucją jest relatywnie niska – w porównaniu z wynikami analizy zeznań podatkowych spółki. Z zeznania CIT-8 za 2015 r. wynika bowiem, że spółka poniosła wprawdzie stratę w kwocie (-) 19.687,41 zł, lecz wygenerowały ją wysokie koszty uzyskania przychodów – 473.644,93 zł, przy przychodzie rzędu 453.957,52 zł. Referendarz stwierdził, że strata została de facto wygenerowana poprzez wysokie koszty uzyskania przychodów a okoliczność ta nie może być automatycznie utożsamiana z nierentownością firmy. W ocenie referendarza przedłożone do akt sprawy deklaracje VAT – 7 wskazują na to, że wnioskodawca wykazuje obrót w swojej działalności. Jest to relatywnie wysoki obrót, podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynosi bowiem od 23.657 zł (lipiec 2016 r.) do 34.378 zł (maj 2016 r.). Podkreślono, że wartość obrotu nie wskazuje bezpośrednio na dochody podmiotu gospodarczego, lecz jedynie na fakt, że podmiot ten dokonuje transakcji gospodarczych – funkcjonuje na rynku. Dane powyższe wskazują na to, w ocenie referendarza, że spółka funkcjonuje w sposób aktywny i prężny. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. wniosła sprzeciw. Jednocześnie żądała uwzględnienia swojego wniosku i zwolnienia jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu strona polemizowała z ustaleniami dokonanymi w postanowieniu referendarza sądowego, podkreślając, że bieżące dochody spółki nie są stałe, co znajduje uzasadnienie w rachunkach bankowych oraz bilansie. Koszty działalności pokrywa prezes spółki poprzez indywidualne wpłaty na jej konto. Ponadto względem spółki wszczęto egzekucje finansowe decyzji o karach finansowych na kwotę 194.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W samym sprzeciwie zawarta jest głównie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. W dalszym ciągu nie dostarczono dokumentów, których brak legł u podstaw odmownego orzeczenia referendarza, tj. raportu kasowego i wyciągów Az rachunków bankowych. Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd referendarza, że powołanie się na fakt egzekucji z tychże rachunków przy braku wiedzy o ilości środków zgromadzonych na nich jest niewystarczający. Należy zwrócić uwagę, że wpis w sprawie wynosi zaledwie 400 złotych a spółka – jak trafnie wykazał referendarz sądowy – działa aktywnie na rynku i osiąga przychody a ewentualne przejściowe trudności w ich osiąganiu są – jak wskazała sama spółka w sprzeciwie – wyrównywane przez dokonywane przez prezesa wpłaty na jej rachunek bankowy. Wreszcie spółka do sprzeciwu nie dołączyła dokumentów świadczących o dokonanych egzekucjach (np. odpisy tytułów wykonawczych), co czyni twierdzenie o pogorszeniu jej sytuacji finansowej gołosłownym. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.