III SA/Gl 121/20

WyrokWSA w Gliwicach2020-05-06

Skład orzekający: Anna Apollo, Barbara Brandys-Kmiecik, Małgorzata Jużków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego pozytywnie opiniujące zakończenie rekultywacji gruntów poeksploatacyjnych, wydane pomimo istnienia dwóch zbiorników wodnych zamiast jednego oraz niezachowania wymaganych pasów ochronnych, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego było zgodne z prawem. Argumentacja skarżącej dotycząca dwóch zbiorników wodnych została odrzucona, ponieważ dalsza eksploatacja złoża w celu utworzenia jednego zbiornika wymagałaby nowej koncesji, a obecny stan faktyczny wynika z zakończenia eksploatacji i wygaśnięcia koncesji. W kwestii pasów ochronnych, sąd uznał, że ich niezachowanie w części zachodniej nie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego, zwłaszcza po zakończeniu eksploatacji i stabilizacji skarp, a kwestia ta leży w gestii innego organu.
Stan faktyczny
Skarżąca K.K. wniosła skargę na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego o pozytywnym zaopiniowaniu zakończenia rekultywacji gruntów poeksploatacyjnych. Skarżąca zarzucała, że utworzono dwa zbiorniki wodne zamiast jednego, naruszono pasy ochronne oraz że organ nie odniósł się do jej zastrzeżeń. Organ odwoławczy uznał zarzuty za niezasadne, wskazując na dokumentację geologiczną i plany ruchu, które nie przewidywały likwidacji grobli oddzielającej zbiorniki, a także na wygaśnięcie koncesji na dalszą eksploatację. W kwestii pasów ochronnych, organ stwierdził, że ich niezachowanie nie stanowiło zagrożenia po zakończeniu eksploatacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2020 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie pozytywnego zaopiniowania uznania za zakończoną rekultywację gruntów stanowiących teren po eksploatacji kopaliny oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej PWUG) utrzymał zaskarżone przez K. K. postanowienie nr [...] z [...] r. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W., dotyczące pozytywnej opinii w przedmiocie uznania za zakończoną rekultywację gruntów o pow. [...] ha zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] obrębu S., gmina P., powiat [...], województwo [...], stanowiących teren po eksploatacji kopaliny ze złoża [...]. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2096 ze zm., dalej kpa) oraz art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz.1161, dalej uogrl). Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z [...] r. Starota [...] wystąpił do Dyrektora OUG o zaopiniowanie w trybie art. 106 § 2 kpa wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. w sprawie uznania za zakończoną rekultywację terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych [...], w granicach działek [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Postanowieniem z [...] r. organ wniosek zaopiniował pozytywnie. Postanowienie w całości zaskarżyła K. K., właścicielka nieruchomości (dalej skarżąca), która wniosła o jego zmianę poprzez wydanie negatywnej opinii, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że utworzone zostały dwa zbiorniki wodne, zamiast jednego, że nie zachowano pasów ochronnych, co stanowi naruszenie zapisów Planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego (PRLZG) oraz przepisów prawa regulujących minimalną szerokość pasów ochronnych. Podkreśliła, że organ nie odniósł się do zgłaszanych przez nią zastrzeżeń dotyczących rozdzielenie zbiornika wodnego groblą, co skutkuje powstaniem dwóch zbiorników, której usuniecie wiązałoby się dla niej z nakładami finansowymi przekraczającymi jej możliwości. Nadto wskutek czynności rekultywacyjnych nie zachowano 6 metrowych pasów ochronnych w południowo-wschodniej części wyrobiska oraz pasów ochronnych oddzielających teren wyrobiska od sąsiadującego z nim lasu. Co prawda pasy te nie zostały opisane w PRLZG, co jednak nie zwalnia wykonującego rekultywację z ich zachowania. Organ odwoławczy nie podzielił zasadności podniesionych zarzutów i zaskarżonym postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy pozytywną opinię wniosku. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na decyzję Wojewody [...] z [...] r., udzielającą koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża piasków kwarcowych "[...]" wraz z decyzjami zmieniającymi, decyzję Marszałka Województwa [...], stwierdzającą wygaśnięcie tejże koncesji, plan ruchu likwidowanego Zakładu Górniczego "[...]", zatwierdzony decyzją Dyrektora OUG w W. nr [...] z [...] r., z terminem obowiązywania do [...] r. wraz z dodatkami do tego planu ruchu, decyzję Starosty [...] z [...] r. ustalającą kierunek rekultywacji dla gruntów, będących przedmiotem zażalenia, "Dokumentację rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych "[...]", "Dodatek nr 2 do dokumentacji geologicznej złoża piasków kwarcowych "[...]" wraz z decyzją zatwierdzającą Marszałka Województwa [...] z [...] r., znak: [...], Projekt zagospodarowania złoża piasków kwarcowych "[...]" wraz z decyzją zatwierdzającą Wojewody [...] z [...] r., znak: [...]. Analiza tych dokumentów nie potwierdziła podniesionych zarzutów. W szczególności wykazała, że na załącznikach kartograficznych do tego planu ruchu: nr [...] i nr [...] - Mapy sytuacyjno- wysokościowe i wyrobisk górniczych, sporządzonych w skali 1:1000, w granicach planowanej rekultywacji naniesione zostały m.in. zbiornik wodny oraz grobla o szerokości ok. [...] m. Grobla ta oddziela ww. zbiornik, od zbiornika wodnego, którego rekultywacja została uznana za zakończoną w [...] r. (decyzja Starosty [...] z [...] r., znak: [...]). Zarówno w treści planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego "[...]", jak i na załączniku nr [...], nie przedstawiono żadnych robót, których efektem miałaby być likwidacja grobli i powstanie jednego zbiornika wodnego (zgodnie z załącznikiem nr 10 do rozporządzenia Ministra Środowiska z 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych na załączniku nr 4 nanosi się m.in. roboty likwidacyjne i rekultywacyjne). Zgodnie natomiast z § 162 punkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego, rekultywację gruntów w granicach zakładu górniczego prowadzi się w sposób określony w dokumentacji rekultywacji, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Opracowana zgodnie z wymaganiami ujętymi w § 162 punkt 5 cytowanego rozporządzenia "Dokumentacja rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych [...]", podobnie jak plan ruchu likwidowanego odkrywkowego zakładu górniczego "[...]", nie przewidywała żadnych robót zmierzających do likwidacji istniejącej grobli. Wymieniony plan ruchu oraz dokumentacja rekultywacji zostały opracowane po rozliczeniu zasobów złoża piasków kwarcowych [...], dokonanego w związku z zakończeniem jego eksploatacji. "Dodatek nr 2 do dokumentacji geologicznej złoża piasków kwarcowych [...]", sporządzony przez uprawnionego geologa mgr inż. W. M. (upr. nr [...]) został zatwierdzony decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] r., znak: [...], ze stanem zasobów bilansowych obliczonych na dzień [...] r. Organ podkreślił, ze z treści załącznika nr 3 do powyższego dodatku - "Mapa obliczenia zasobów", grobla oddzielająca dwa zbiorniki wodne, stanowi niewyeksploatowane złoże piasków kwarcowych [...]. Nadto Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] r., znak: [...] stwierdził wygaśnięcie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża piasków kwarcowych [...], co powoduje, że usunięcie grobli byłoby równoznaczne z eksploatacją złoża bez wymaganej koncesji. Odnośnie podnoszonych przez skarżącą zastrzeżeń w pismach z [...] i [...] r. wyjaśnił, że dotyczyły one niezgodności stanu faktycznego z projektem zagospodarowania złoża (dwa zbiornika zamiast jednego), których nie ma, gdyż złoże nie zostało całkowicie wyeksploatowane. Znaczna część zasobów została pozostawiona w złożu, m.in w grobli oddzielającej dwa zbiorniki wodne. "Projekt zagospodarowania złoża piasków kwarcowych do produkcji cegły wapienno- piaskowej [...]", zwany dalej: "pzz", opracowany przez uprawnionego geologa mgr W. S. (upr. nr [...]) został zatwierdzony decyzją Wojewody [...] z [...] r. W punkcie 7.7 pzz - Sposób likwidacji wyrobiska i rekultywacji terenu poeksploatacyjnego przewidziano, że "w wyniku prowadzonych robót wydobywczych poziomu zawodnionego, powstanie basen wodny o powierzchni prawie [...] ha, usytuowany w obrębie wyrobiska po eksploatacji lądowej". W przypadku podjęcia wydobycia piasków kwarcowych pozostawionych w złożu [...], możliwa będzie eksploatacja kopaliny pozostawionej w grobli i osiągnięcie stanu założonego w pzz, tj. powstanie jednego zbiornika wodnego. Organ podkreślił także, że pzz zawiera ogólne zasady dotyczące sposobu likwidacji i rekultywacji terenu poeksploatacyjnego, a zgodnie z zapisami punktu 7.7 "szczegółowe prace rekultywacyjne, dostosowując teren do zagospodarowania docelowego, zostaną wykonane w oparciu o dokumentację rekultywacyjną sporządzoną po zakończeniu robót wydobywczych. " Natomiast odnośnie niezachowania pasów ochronnych od sąsiednich nieruchomości o szerokości przewidzianej w Polskich Normach wyjaśnił, że Lasy Państwowe nie zgłaszały żadnych zastrzeżeń w tym zakresie, jak nie jest prowadzona eksploatacja złoża, a celem ustanowienia pasów ochronnych są głównie względy bezpieczeństwa w ruchu zakładu górniczego. Jak wskazano wyżej eksploatację złoża piasków kwarcowych [...] prowadzono w oparciu o koncesję z [...] r. Analizy operatów ewidencyjnych złoża, wizja przeprowadzona przez organ I instancji w trakcie kontroli w dniach [...]-[...] r. w likwidowanym zakładzie górniczym "[...]", wykazała, że ostatnia eksploatacja miała miejsce w [...] r. (dowód: protokół nr [...] z [...] r., załącznik nr 1, pkt 3.1.). W okresie prowadzenia eksploatacji, w zakresie szerokości pasów ochronnych obowiązywała Norma Branżowa [...] "Górnictwo odkrywkowe - szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych", którą w [...] r. zastąpiła Polska Norma PN-G-02100:1996 "Górnictwo odkrywkowe - szerokość pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych". Zgodnie z ostatnią cytowaną normą oraz obecnie obowiązującą Polską Normą PN-G-02100:2013-12 "Górnictwo odkrywkowe. Pas zagrożenia i pas ochronny wyrobisk odkrywkowych. Użytkowanie i szerokość.", najmniejsza szerokość pasa ochronnego od wszelkich terenów nienależących do użytkownika wyrobiska, a także od użytków leśnych wynosi [...] m. Analiza załączników nr 4 i nr 5 {Mapy sytuacyjno-wysokościowe i wyrobisk górniczych) do PRLZG oraz załączników mapowych nr 1 i nr 2 do "Dokumentacji rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych [...]", wykazała, że w części zachodniej granicy terenu będącego przedmiotem uznania rekultywacji za zakończoną, sześciometrowy pas ochronny od sąsiednich terenów leśnych (działka nr [...] należąca do Lasów Państwowych), nie został zachowany ale brak kontynuacji eksploatacji w kierunku zachodnim, skutkował tym, że docelowo zachowanie pasów ochronnych od granicy działki nr [...] nie było wymagane. Organ wskazał też, że z treści załącznika nr 2 (pkt 4.3.) do protokołu kontroli z [...] r., sytuacja w terenie w odniesieniu do położenia skarp, a tym samym pasów ochronnych jest wynikiem działalności prowadzonej w [...] r. i została przedstawiona na mapie sytuacyjno- wysokościowej i wyrobisk górniczych ze stanem na dzień [...] r. Skarpy w tym rejonie są stabilne, porośnięte bujną roślinnością trawiastą oraz około dziesięcioletnimi drzewami (pkt 3.8. i 3.9. załącznika nr 1 do ww. protokołu). Organ odwoławczy wyjaśnił też, że przywołane powyżej normy określają najmniejsze szerokości pasa ochronnego wzdłuż obrzeża wyrobiska odkrywkowego, którego wyznaczenie ma na celu zabezpieczenie obiektów stałych łub terenów położonych w pobliżu wyrobisk odkrywkowych przed zagrożeniami związanymi z działalnością eksploatacyjną lub poeksploatacyjną oraz zabezpieczenie wyrobiska przed zagrożeniami związanymi z użytkowaniem obiektów stałych. Do ich przestrzegania zobowiązuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego, to samo na które powołuje się skarżąca. Zgodnie z § 26 ust. 2 tego rozporządzenia roboty udostępniające, eksploatacyjne oraz zwałowanie nadkładu wykonuje się z zachowaniem odpowiednich parametrów wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego. Również na podstawie aplikacji [...] - z aktualizacją na dzień [...] r. ustalono, że w sąsiedztwie wyrobiska będącego przedmiotem uznania rekultywacji za zakończoną, nie ma żadnych obiektów stałych, grobla oddziela go od wcześniej zrekultywowanego zbiornika wodnego, wyrobisko otoczone jest terenami leśnymi. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w przedmiotowym terenie [...] r. przez Starostwo Powiatowe w P. wynika ponadto, że obszar objęty wnioskiem jest ogrodzony i zabezpieczony przed wstępem osób postronnych. Stąd organ odwoławczy uznał, że aktualna szerokość pasów ochronnych - chociaż nie odpowiada wymaganiom Polskiej Normy w części zachodniej granicy terenu będącego przedmiotem uznania rekultywacji za zakończoną, w chwili obecnej, nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego. Tym samym zarzut niezachowania pasów ochronnych "w południowo- wschodniej części wyrobiska" należało uznać za chybiony a postanowienie opiniujące jest elementem postępowania zmierzającego do wydania decyzji w sprawie rekultywacji, co należy do wyłącznej kompetencji starosty, który w pełni i samodzielnie akceptuje (bądź nie) wykonaną rekultywację. Organy nadzoru górniczego mają natomiast jedynie kompetencje do zajęcia stanowiska w sprawie odniesienia do działalności górniczej, w formie niewiążącej opinii. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu skarżąca wniosła skargę do Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: błędne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji mimo tego, że w wyniku rekultywacji nie osiągnięto stanu założonego w projekcie zagospodarowania złoża, naruszenie art. 80 kpa przez błędna ocenę materiału dowodowego i uznanie, że materiał ten pozwalał na pozytywne zaopiniowanie uznania rekultywacji za zakończoną, naruszenie § 26 ust. 2 rozporządzenia MG w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji mimo niezachowania pasów ochronnych od sąsiednich nieruchomości o szerokości przewidzianej w Polskich Normach, art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez ustalenie części stanu faktycznego w sprawie nie na podstawie aktualnej wizji lokalnej w terenie, odbytej w czasie wydania opiniującego postanowienia, lecz na podstawie aplikacji internetowej [...] z aktualizacją na dzień [...] r. W konsekwencji wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty zażalenia oraz podkreśliła, że dwa zbiorniki dowodzą, że "nie osiągnięto stanu złożonego w projekcie zagospodarowania złoża". Tym samym postanowienie nie zostało oparte na stanie faktycznym ustalonym w sprawie lecz na założeniu na przyszłość, które nie musi nastąpić co narusza art. 80 kpa i wyklucza pozytywną opinię zakończenia rekultywacji. Podobnie w przypadku pasów ochronnych. Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa wynika z faktu, że "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien był dokumentować stan faktyczny aktualny w czasie wydania postanowienia a nie rok wcześniej, w [...] r. . Jednocześnie cytując treść art. 106 § 4 i § 5, art. 124 § 2 i art. 107 § 3 kpa wskazano, że "stanowisko organu winno być uzasadnione stanem faktycznym i przepisami prawa". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: . Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "ppsa") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Nadto Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy, po przeprowadzeniu rozprawy, w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 ppsa Sąd mógł rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym i dlatego z urzędu skierował sprawę do rozpoznania w tym trybie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie zaopiniowania przez organ nadzoru górniczego zakończenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych [...]. Wniosek w tej sprawie złożyła wskazana spółka do właściwego miejscowo starosty a skarżąca, jako właścicielka działek na których były prowadzone były prace wydobywcze a następnie rekultywacyjne, kwestionuje prawidłowość ich przeprowadzenia. Tym samym neguje prawidłowość wydania pozytywnej opinii w tej kwestii. W ocenie Sądu podnoszone zarzuty nie uzasadniają uchylenia pozytywnej opinii a argumentacja zażalenia jak i skargi jest nieskuteczna. Przykładowo w zażaleniu skarżąca wskazywała, że utworzenie dwóch zbiorników wodnych zamiast jednego jest niezgodne z planem ruchu likwidowanego odkrywkowego Zakładu Górniczego "[...]" a w skardze wyłącznie w kontekście niezgodności z projektem zagospodarowania złoża. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że skarżąca pomija fakt, że założenia pzz odnosiły się do wyeksploatowania całego złoża piasków kwarcowych [...], co nie zostało zrealizowane. Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] r., znak: [...] stwierdził wygaśnięcie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża piasków kwarcowych [...], a zasoby złoża zostały rozliczone "Dodatkiem nr 2 do dokumentacji geologicznej złoża piasków kwarcowych [...]", zatwierdzonym decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] r., znak: [...]. Znaczna część zasobów została pozostawiona w złożu, m.in w grobli oddzielającej dwa zbiorniki wodne. W związku z tym, usunięcie grobli w celu utworzenia jednego zbiornika wodnego byłoby równoznaczne z eksploatacją złoża bez wymaganej koncesji. Stąd argumentacja skarżącej o kosztach usunięcia grobli dla zrealizowania w pełni pzz wymagałaby dalszych prac wydobywczych i koncesji na dalsze wydobycie. Możliwość czy celowość usunięcia grobli i stworzenie jednego zbiornika wodnego stanowi odrębne zagadnienie i nie stanowi przedmiot niniejszego postępowania, które związane jest z zakończoną eksploatacją wydobycia piasku i stanem istniejącym terenu. Nie było tez celem samym w sobie ujętym w dokumentacji rekultywacyjnej i Planie ruchu. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że istotą pzz jest określenie ogólnych zasad dotyczących sposobu likwidacji i rekultywacji terenu poeksploatacyjnego, zgodnie z zapisami cytowanego już punktu 7.7 "szczegółowe prace rekultywacyjne, dostosowując teren do zagospodarowania docelowego, zostaną wykonane w oparciu o dokumentację rekultywacyjną sporządzoną po zakończeniu robót. Tym samym, jeżeli grobla nie była przedmiotem eksploatacji, to plan rekultywacji dostosowuje się do zakresu zrealizowanej eksploatacji. Rekultywacja została opracowana zgodnie z wymaganiami ujętymi w § 162 punkt 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego. Przepis ten mieści się w rozdziale 11 rozporządzenia "Ochrona środowiska" i i adresowany jest do kierownika zakładu górniczego, który odnośnie gospodarki wodnej związany jest dodatkowo regulacją ustawy Prawo wodne (§ 158). Rekultywację w granicach zakładu górniczego prowadzi się w sposób określony w dokumentacji rekultywacyjnej (§ 162 pkt 3), zatwierdzonej przez kierownika zakładu górniczego, która określa kierunek, zakres sposób i terminy wykonania rekultywacji, w szczególności stan początkowy gruntów wymagających rekultywacji oraz ich docelowe ukształtowanie (pkt 1). Wskazań tych jest 8, ale pkt 3-5 nie dotyczy koncesji udzielanej przez starostę. "Dokumentacja rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych [...]", podobnie jak plan ruchu likwidowanego odkrywkowego Zakładu Górniczego "[...]", nie przewidywała żadnych robót zmierzających do likwidacji istniejącej grobli w celu utworzenia jednego zbiornika wodnego. Zgodnie z art. 20 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej. Prowadzi się je w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo łub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. W tym przypadku eksploatacja kopaliny zakończyła się w [...] r., koncesja na wydobywanie kopaliny ze złoża piasków kwarcowych [...] została wygaszona, a zasoby złoża zostały rozliczone, zatem przeprowadzenie rekultywacji i jej zakończenie na tym etapie było w pełni uzasadnione. Przywołanym przez skarżącą § 26 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia wymieniono roboty udostępniające, eksploatacyjne oraz zwałowanie nadkładu, jako te, które wykonuje się z zachowaniem odpowiednich parametrów wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego. Należy zgodzić się z organem, że z zapisu tego jasno wynika, że celem ustanowienia pasów ochronnych są głównie względy bezpieczeństwa w ruchu zakładu górniczego. Ruch ten w części zachodniej - w rejonie, gdzie szerokość pasów ochronnych jest mniejsza niż [...] m (działka nr [...] - na granicy z lasem) był prowadzony po raz ostatni w [...] r. Jak wskazał organ odwoławczy a pomija skarżąca pzz zakładał kontynuację eksploatacji w kierunku zachodnim, stąd zachowanie pasów ochronnych od granicy działki nr [...] nie było wymagane a co za tym idzie braku pasa ochronnego w tym miejscu nie można traktować jako niezgodnego z przepisami. Dlatego żądanie dostosowania szerokości pasa do wymogów Polskiej Normy, na tym etapie postępowania jest chybione. Przeczy temu żądaniu aktualny stan skarp - kilkanaście lat po zakończonej eksploatacji. Stan skarp jest jednym z najistotniejszych elementów branych pod uwagę w opinii dotyczącej uznania rekultywacji za zakończoną, gdyż ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo powszechne i geotechniczne. Stąd podniesiony zarzut w tej zasadnie został uznany za chybiony. Również zarzut powołania się na aplikację [...] - z aktualizacją na dzień [...] r., jako nieaktualne w odniesieniu do daty wydania postanowienia, nie było skuteczne. Skarżąca nie kwestionuje bowiem poczynionych w jej oparciu ustaleń. Pozytywna opinia z [...] r. została wydana na podstawie oględzin terenu przeprowadzonych w [...] r. oraz wskazanych wyżej dokumentów, w szczególności: planu ruchu likwidowanego Zakładu Górniczego "[...]", zatwierdzonego decyzją organu I instancji z dnia [...] r., decyzji Starosty P. z dnia [...] r. ustalającej kierunek rekultywacji dla gruntów, będących przedmiotem skargi oraz "Dokumentacji rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża piasków kwarcowych "[...]", opracowanej w [...] r. Zarówno w planie ruchu, jak i dokumentacji rekultywacji zamieszczono opis terenu objętego rekultywacją. Zdjęcia z aplikacji [...] jedynie wizualizują opisany stan zagospodarowania terenu przed przystąpieniem do rekultywacji, jednocześnie uzasadniając rozwiązanie przyjęte w dokumentach planistycznych. W tym kontekście pozostałe zarzuty dotyczące wadliwości ustaleń stanu faktycznego okazały się gołosłowne. W istocie stan faktyczny nie jest sporny a odmienna ocena materiału dowodowego nie dowodzi wadliwości postępowania. Organ w wydanym postanowieniu szeroko opisał stan prawny odnoszący się do niespornego stanu faktycznego co czyni również pozostałe zarzuty skargi chybione. Zwłaszcza, ze opinia została wydana w ramach współdziałania organów i nie jest nawet wiążąca dla ostatecznego rozstrzygnięcia, które także podlega kontroli instancyjnej i sądowej. Przypomnieć też należy, że stosownie do art.22 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych prace te wykonywane są w oparciu o decyzje. Decyzje te określają: stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5, osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów, uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. Decyzje wydaje kierownik rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, po zasięgnięciu opinii: dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego – w odniesieniu do działalności górniczej, dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego – w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji, zarządu gminy. Osoby obowiązane do rekultywacji gruntów zawiadamiają organ, o którym mowa w ust. 2, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji. Powyższe dowodzi, ze kwestia pasów ochronnych pozostaje w gestii innego organu i wydanej przez niego opinii. Wskazać też należy, że zastrzeżenia podnoszone przez skarżącą winny być artykułowane na wcześniejszym etapie postępowania dotyczącego rekultywacji dzierżawionych przez nią działek. Nie jest bowiem sporne, że wskazana wyżej ustawa stanowi, że osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt. Rekultywacji gruntów zdewastowanych lub zdegradowanych przez nie ustalone osoby lub w wyniku klęsk żywiołowych dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5 przy wykorzystaniu środków Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, a w odniesieniu do gruntów leśnych i gruntów przeznaczonych do zalesienia – środków budżetu państwa na zasadach określonych w przepisach o lasach. Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej. Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. Jeżeli działalność przemysłowa powodująca obowiązek rekultywacji gruntów prowadzona jest przez kilka osób, obowiązek ten ciąży na każdej z nich, odpowiednio do zakresu działalności powodującej potrzebę rekultywacji (art. 20 ust. 3-5). Mając na względzie powyższe Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło