III SA/Gl 1217/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dnia 17 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi postanawia: przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych powyżej 2 000 zł. Pismem z dnia [...] 2010 r., uzupełnionym [...] 2010 r. A. W. złożyła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2010 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych od wniesionej skargi. Postanowienie zostało doręczone w dniu 7 września 2010 r. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – w skrócie p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 16 sierpnia 2010 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlegała rozstrzygnięciu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego zapisu ustawy to na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie posiada żadnych środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego a w szczególności uiszczenia wpisu sądowego, którego wysokość nie została nawet określona wezwaniem do zapłaty. Jako uzasadnienie złożonego wniosku strona wskazała, że ze względu na wysokość należnego wpisu sądowego nie jest w stanie go ponieść bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie oraz swojej rodziny. Wniosek został zawarty w skardze a następnie powtórzony na stosownym formularzu. Z jego zapisów wynika, że skarżąca osiąga niskie dochody, które przeznacza w całości na bieżące i konieczne wydatki związane z utrzymaniem siebie i czwórki małoletnich dzieci. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiada żadnego majątku a nawet zadłużenie kredytowe (kredyt obrotowy) w wysokości 50 000,00 zł. Dochody ze stosunku pracy wynoszą 6 500,00 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca nadesłała umowę o pracę wraz z aneksem z 31 sierpnia 2010 r., zaświadczenie o zarobkach z 3 sierpnia 2010 r., zaświadczenie z 31 grudnia 2009 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "A" do [...] 2011 r. oraz PIT za 2009 r. Przedstawiona wyżej sytuacja majątkową i finansowa skarżącej, zdaniem Sądu, nie daje podstaw do uznania, iż skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w pełnej wysokości, który w tej sprawie, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 13 105,00 zł. Sąd orzekający stwierdza, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty są niekompletne a nawet sprzeczne w treści i nie dają rzeczywistego obrazu jej sytuacji materialnej oraz możliwości płatniczych. Skarżąca wskazuje, że posiada na wyłącznym utrzymaniu czwórkę małoletnich dzieci w wieku 15, 13, 10 i 4 lata z których troje nosi nazwisko P. a czwarte C.. Nie wyjaśnia czy prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami oraz czy ojcowie dzieci partycypują w kosztach ich utrzymania i w jakiej wysokości. Co prawda z przedłożonego PIT-36 wynika, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci to jednakże nie oznacza, że nie korzysta z pomocy finansowej innych osób, w tym ojców dzieci. Prócz wynagrodzenia za pracę osiąga również dochody "z innych źródeł" oraz umów o dzieło czy zlecenia, których we wniosku o prawo pomocy nie ujawniła. Podobnie jak nie wykazała ponoszonych kosztów utrzymania oraz tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w Z., gdzie jest zameldowana i należy domniemywać zamieszkuje wspólnie z dziećmi. Wnioskowanie to nie jest jednak pewne bowiem skarżąca zamiennie wskazuje jako adres zamieszkania Z. ul [...] oraz Z. ul. [...]. Ten adres jest jednocześnie adresem firmy w której jest zatrudniona, "B" A. P.. Pod tym samym adresem skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, która aktualnie jest zawieszona. Nadto z umowy o prace wynika, ze skarżąca zarabia miesięcznie 6 500,00 zł brutto, ale w [...] 2010 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i jej wynagrodzenie (bez zasiłku chorobowego) wyniosło 1 772,73 zł brutto. Również skarżąca wykazuje zadłużenie kredytowe w kwocie 50 000,00 zł bez określenia wysokości spłacanych rat i terminu spłaty kredytu oraz celu jego zaciągnięcia. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie ujawniły nowych faktów uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy. Skarżąca odwołała się jedynie do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w innej sprawie zawisłej przez tut. Sądem sygn. akt I SA/GI 840/09, gdzie została zwolniona z kosztów sądowych w wydatnym zakresie. Sąd zapoznał się z aktami tego postępowania w części dotyczącej przyznania prawa pomocy, gdzie ujawnił informację, iż A. W. jest rozwiedziona z R. W., a ojcem trójki jej dzieci jest A. P., aktualny pracodawca. Jak również skarżąca wyjaśniła, ze ojcowie jej dzieci nie partycypują w kosztach ich utrzymania, gdyż nie ma zasądzonych alimentów. Nadto nie ujawniła faktu, iż jest matką M. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "C". Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy. Nie może natomiast na tym etapie postępowania sądowego badać zarzutów wskazujących na wadliwość postępowania organu, który wydał zaskarżony akt. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.ps.a. Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku obejmującego całkowite zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd uznał, że z przedstawionych przez stronę informacji wynika, iż nie ponosi ona żadnych kosztów w zakresie mediów, czynszu, itp. Wynagrodzenie za pracę (nie licząc umów zlecenie i innych źródeł dochodów) stanowi dochód skarżącej, który pozwala na zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej oraz dzieci. Dochód ten nie jest objęty żadnym zajęciem egzekucyjnym, a tym samym jednorazowe uiszczenie kwoty [...] zł nie będzie stanowiło dla skarżącej i jej rodziny istotnego uszczerbku w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Należy podkreślić, iż świadome pozbawianie się dochodów (podział majątku dorobkowego, alimenty) nie może jednocześnie uzasadniać żądania zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Również nierzetelność w wykazywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej nie może być promowana całkowitym zwolnieniem z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosek taki strona skarżąca zawarła w skardze.