III SA/Gl 1218/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości "A." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Skargą z [...] r. pełnomocnik, Syndyka Masy Upadłości Spółki "A." w R., zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z [...] r. Decyzją tą Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z [...] r., określającą kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. W treści wniesionej skargi pełnomocnik, strony skarżącej domagał się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia z opłat sądowych. Żądanie to rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku wskazał zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W uzasadnieniu powyższego podał, iż wnioskodawca z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe z likwidacją majątku nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej w zakresie handlu olejami dla przemysłu i motoryzacji. Wprawdzie jego kapitał według KRS wynosi [...] zł, jednakże wartość posiadanych środków trwałych kształtuje się na poziomie [...] zł. Ponadto za ostatni rok obrotowy poniesiono stratę rzędu [...] zł, a stan środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł. Powyższa kwota skumulowana z dodatkowymi środkami w wysokości [...] zł, pochodzącymi z kasy, w całości przeznaczona będzie na bieżące koszty postępowania upadłościowego. Te wynoszą bowiem ok. [...] zł miesięcznie (bez wynagrodzenia Syndyka). Jednocześnie wskazano, że w majątku upadłego brak jest innych aktywów, których zbycie pozwoliłoby na uiszczenie wpisu sądowego. Wszystkie wierzytelności dochodzone są bowiem na drodze sądowej lub komorniczej. Tymczasem jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości, z którego ustalono, że łączna wysokość ciążących na Spółce zobowiązań na dzień [...] r. wynosiła [...] zł, z czego [...] zł stanowiły wierzytelności publicznoprawne, a [...] zł wierzytelności wobec innych podmiotów. Wnioskodawca nie posiadał nieruchomości. Jego majątek trwały opiewał na kwotę [...] zł. Na powyższą składały się ruchomości w postaci telefonów, sprzętu komputerowego, serwerowni z wyposażeniem, mebli biurowych oraz towarów handlowych w postaci olejów silnikowych, płynów chłodniczych, płynów do spryskiwaczy szyb. Ponadto posiadał majątek finansowy o wartości [...] zł, z czego [...] zł stanowiły środki pieniężne zgromadzone w kasie, [...] zł środki na rachunkach bankowych oraz ok. [...] zł w postaci należności od dłużników. Odrębnym składnikiem majątkowym była nazwa marki A., którą oszacowano na ok. [...] do [...] zł. Dodatkowo nadesłano spis inwentarza na dzień ogłoszenia upadłości wraz ze sprawozdaniem finansowym za pierwsze półrocze [...] r., które to dokumenty stanowiły podstawę do stwierdzenia, że majątek dłużnika jest wystarczający na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a nadto zeznania podatkowe CIT-8 za [...] r., gdzie zadeklarowany przychód wynosił: [...] zł oraz [...] zł, i po potrąceniu kosztów jego uzyskania rzędu: [...] zł oraz [...] zł, przyniósł stratę w wysokości: [...] zł oraz [...] zł. Jednocześnie przedłożono raporty kasowe za ostatni kwartał, których saldo wynosiło: [...] zł (czerwiec), [...] zł (lipiec) i [...] zł (sierpień) oraz wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w B., którego saldo za trzy ostatnie miesiące wynosiło: [...] zł (czerwiec), [...] zł (lipiec) i [...] zł (sierpień). Według oświadczenia Syndyka z dnia [...] r. w masie upadłości poza towarami handlowymi, których wartość oszacowano na: [...] zł i [...] zł, nie ma obecnie żadnych składników majątkowych będących środkami trwałymi. Prowadzone windykacje opiewają na następujące kwoty: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł plus odsetki i koszty sądowe. Tymczasem niezaspokojone bieżące koszty postępowania upadłościowego wynoszą [...] zł – na dowód czego dołączono obszerną dokumentację źródłową. Postanowieniem z 3 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy stwierdzając, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. W zakreślonym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 3 października 2012 r. w załączeniu przesyłając zestawienie sprzedaży zapasów magazynowych za okres od [...] r. do [...] r. na łączną kwotę [...] zł. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący nie zgadza się z twierdzeniem, że nie wykazał w sposób przekonywujący aby prawo pomocy mu przysługiwało, gdyż dostarczył wszelkie informacje o stanie majątku strony skarżącej oraz dokumentację źródłową potwierdzającą ten fakt. Uważa, że z powołanych dokumentów jednoznacznie wynika, że w chwili obecnej skarżący nie dysponuje środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych. Fakt posiadania pewnego majątku w postaci np. zgromadzonych w magazynach olejów nie może być uznany za uzasadniający możliwość uiszczenia wpisu, gdyż wszystkie posiadane przez skarżącego składniki majątku są trudnozbywalne a należności skarżącego są dochodzone na drodze sądowej oraz w postępowaniach komorniczych. W zaistniałych okolicznościach faktycznych skarżący nie ma możliwości pozyskania środków na zapłatę kosztów sądowych a tym samym sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe więc odmowa przyznania prawa pomocy pozbawi skarżącego prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 października 2012 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec powyższego Sąd dokonał analizy danych majątkowych przedstawionych we wniosku, jak również nadesłanych dokumentów. Wynika z niej, że stan majątkowy skarżącego nie pozwala na pokrycie przezeń kosztów postępowania co uzasadnione jest brakiem wystarczających środków finansowych. Także należności skarżącego są dochodzone na drodze sądowej oraz w postępowaniach komorniczych. Poza towarami handlowymi skarżący nie posiada już żadnych składników majątku będących środkami trwałymi. Wszystkie składniki majątku skarżącego należą do trudnozbywalnych co potwierdza zestawienie sprzedaży zapasów magazynowych za okres od [...] r. do [...] r., która w całości wynosiła [...] zł. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarżący należycie wykazał, iż nie jest możliwe poniesienie przez niego kosztów sądowych, w związku z czym – na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. - zwolnił skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.