III SA/Gl 1226/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (uchybienia terminu odwołania) p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest osobą bezrobotną, nie mającą prawa do zasiłku i "do tej pory" utrzymującą się z prac dorywczych zagranicą. Poinformował, że rok temu się ożenił i wraz z małżonką zamieszkuje u swych rodziców, spłacając kredyty zaciągnięte na wyposażenie mieszkania oraz remontując samochód dla potrzeb planowanej przez siebie działalności gospodarczej. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, jego dochody "w przeliczeniu na rok" wynoszą [...] zł, a wynagrodzenie otrzymywane przez jego małżonkę – [...] zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, czyli przez małżonkę i rodziców (wskazano, że należy w tym celu nadesłać odpis umowy o pracę małżonki skarżącego, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich [...] miesięcy), przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, udokumentowanie faktu zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok [...] złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (wskazano, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich [...] miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, wreszcie udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz wyjaśnienie, czy i w jakim stopniu skarżący i jego małżonka partycypują w kosztach utrzymania mieszkania. Wykonując wezwanie, skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie udokumentować swych dochodów, gdyż utrzymuje się z prac dorywczych oraz że "nie podpisał się na liście w Urzędzie Pracy i nie posiada obecnie statusu bezrobotnego". W konsekwencji, jak oświadczył, przedstawił on jedynie kopię zeznania podatkowego swej małżonki. Wnioskodawca podniósł ponadto, że rachunki za telefon oraz [...] płaci "w 100%", zaś pozostałe rachunki łączące się z utrzymaniem mieszkania opłaca wraz z małżonką po połowie z rodzicami. Przyznał przy tym, że nadesłany przez niego "rachunek za [...], które płaci na ręce komornika sądowego, jest nieczytelny", lecz podał, iż "stara się wpłacać chociaż [...] zł miesięcznie". Skarżący – poza wspomnianymi "rachunkami", istotnie całkowicie nieczytelnymi – przedłożył kopię pokwitowania, jak się wydaje, zakupu opału z odręcznymi adnotacjami m. in. "do zapłaty [...]" i "[...] zaliczka", oraz innych rachunków dotyczących utrzymania mieszkania, wystawionych na imię bądź jego, bądź jego rodziców, umów o kredyt konsumpcyjny oraz o kredyt na zakup towarów zawartych przez jego małżonkę (według pierwszej z nich małżonka skarżącego zobowiązana jest spłacać raty miesięczne w wysokości [...] zł, według drugiej – [...] zł), kopię faktury i paragonu dokumentujących kupno przez tę małżonkę pralki za cenę [...] zł, jak należy wnosić, za środki otrzymane tytułem kredytu, kopii zeznania podatkowego małżonki skarżącego za [...] r. oraz jej umowy o pracę (według niej na jej wynagrodzenie składają się: "płaca zasadnicza brutto [...] zł" i "premia uznaniowa wg Regulaminu Wynagradzania") oraz wyciąg z rachunku bankowego należącego do skarżącego i jego małżonki (saldo dodatnie na dzień [...] r., na którym kończy się ów wyciąg, wynosiło [...] zł. Wpływy na rachunek to w przeważającej mierze wynagrodzenie małżonki skarżącego, które w [...] stanowiło kwotę [...] zł netto). Wpis w sprawie wynosi [...] zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka w jego sytuacji zachodzi. Jedynie w nader ograniczonym zakresie wykonał on bowiem wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przede wszystkim nie nadesłał jakichkolwiek czytelnych dokumentów obrazujących jego stan majątkowy, poprzestając wyłącznie na oświadczeniach. Nie wsparł zatem żadnym dowodem swych wyjaśnień nie tylko, że jest osobą bezrobotną, ale i że nie złożył zeznania podatkowego, mimo iż wyraźnie wezwano go do przedstawienia stosownych zaświadczeń w rozpatrywanej materii, zwłaszcza zaświadczenia organów podatkowych potwierdzających brak zeznań. Identycznie zresztą skarżący zignorował wezwanie w części odnoszącej się do jego rodziców, z którymi pozostaje przecież we wspólnym gospodarstwie domowym, jak sam przyznał, ponosząc z nimi wspólnie niektóre koszty zaliczane do utrzymania koniecznego. Niewyjaśnienie tych wszystkich kwestii nie pozwala na uwzględnienie wniosku, tym bardziej iż wysokość wpisu, jaki należy uiścić w sprawie, jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Warto przy tym odnotować, że wysokość dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego skarżącego pozwala jego małżonce, której wynagrodzenie jest nieznaczne, spłacać miesięcznie raty kredytów stanowiące w sumie prawie [...] tego wpisu. Trudno zatem uznać, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania, nawet jeśli osiąga dochody tylko z prac dorywczych. Skądinąd pracując zagranicą, musi on niewątpliwie część swych zarobków przeznaczać na łączące się z tym koszty (np. na podróż), które również przekraczają, i to kilkukrotnie, wysokość wspomnianego wpisu. Na marginesie podkreślić wypada, że na rzecz uwzględnienia wniosku o ustanowienie adwokata nie przemawiają także innego rodzaju względy. Mianowicie, udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny na obecnym etapie postępowania, skoro – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.