III SA/Gl 1242/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. Wniosek umotywowany został przez pełnomocnika procesowego skarżącego tym, że strona nie jest w stanie bez istotnego uszczerbku dla siebie spłacić kwoty zobowiązań określonych zaskarżonymi decyzjami. Wykonanie tych decyzji doprowadzi w istocie do powstania nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia następstw. W szczególności do olbrzymich trudności finansowych skarżącego, a w konsekwencji do jego bankructwa poprzez licytację jego majątku. Podkreślono w uzasadnieniu wniosku, że pozbawienie wnioskodawcy środków finansowych przed rozpoznaniem sprawy przez sądy administracyjne spowoduje skutki, które w żadnym wypadku "nie będą mogły być odwrócone", nawet w sytuacji korzystnego dla strony wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, czy też Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu skargi sądowi przez organ, to wyłącznie sąd staje się właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku, a postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 P.p.s.a.) W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej koniecznym jest odwołanie się do treści cytowanego wyżej przepisu, zgodnie z którym, po przekazaniu skargi sądowi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zestawiając treść tego przepisu z regulacją zawartą art. 61 § 1 P.p.s.a., należy stwierdzić, że zasadą jest, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej powinny być wykonywane. Wniosek o wstrzymanie ich wykonania może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy zaistnieje – z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie – niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ocena wskazanych okoliczności pozostaje w gestii sądu, natomiast obowiązkiem strony skarżącej jest nie tylko wskazanie na możliwość zaistnienia wskazanych zdarzeń, ale również uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przedmiotowej sprawie został złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten zawiera uzasadnienie. Strona w rzeczywistości nie przedstawiła całokształtu swojej aktualnej sytuacji finansowej w aspekcie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Faktem jest, że w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie prawa pomocy, tutejszy Sąd, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. uwzględnił w części wniosek skarżącego i zwolnił go z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 zł. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się jednak zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 P.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Strona skarżąca, składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przywołała de facto jedynie ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania aktu administracyjnego, zawarte w art. 61 § 3 P.p.s.a. Jednakże okoliczności faktyczne, które przywołała w uzasadnieniu wniosku, mające być odzwierciedleniem przesłanek ustawowych opierają się praktycznie jedynie na hipotetycznym wnioskowaniu o możliwości nastąpienia określonych skutków. Wnioskowanie to posiada wprawdzie pewien element prawdopodobieństwa, jednakże wnioskodawca przedstawia poszczególne elementy w sposób mający wskazywać na oczywistość ich wystąpienia. Powoływanie się przez stronę na powyższe okoliczności mogłoby odnieść skutek w rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, w sytuacji, gdyby wnioskodawca wykazał, że okoliczności te są realne i mają miejsce w rzeczywistości. Jednakże zdarzenia hipotetyczne, posiadające nawet pewien stopień prawdopodobieństwa, nie mogą stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Wnioskodawca powołuje się bowiem na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi go do bankructwa poprzez licytację jego majątku, co w efekcie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Tymczasem ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2012 r., I FZ 332/14, LEX nr 1503379). Należy przyjąć, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest wystarczające jedynie samo stwierdzenie, że okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występują w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14, LEX nr 1500173). Należy zaznaczyć, że skarżący w żadnym miejscu nie podnosi, że w tej sprawie zostało już wszczęte postępowanie egzekucyjne. Brak jednocześnie informacji o tym, że toczy się obecnie przeciwko stronie postępowanie egzekucyjne. Podkreślić należy, że wykonanie (wyegzekwowanie) świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a ponadto zgodnie art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji (t.j. w Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Fakt egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiany z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r., II FSK 2752/11, LEX nr 1069889). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że strona w rzeczywistości nie wykazała występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Co istotne, również z analizy akt administracyjnych nie wynika, aby takie przesłanki w sprawie występowały. Ogólne skutki i następstwa wykonania zaskarżonej decyzji mają charakter odwracalny. Strona w żaden sposób nie wykazała, że wykonanie decyzji pociągnie za sobą rzeczywiście niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona jedynie zacytowała przesłanki ustawowe, których wystąpienie w sprawie skutkuje uwzględnieniem wniosku i hipotetycznie powiązała ich prawdopodobne występowanie ze swoją sytuacją w przyszłości. Tymczasem, jeżeli strona skarżąca nie uprawdopodobniła realnego niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, to trudno przecież przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów, na mocy art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.