III SA/Gl 1246/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż, Asesor WSA Krzysztof Tagoński (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia kwalifikacji do wykonywania dozorowania i kierowania pracami geologicznymi lub górniczymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku w sprawie stwierdzenia kwalifikacji na stanowisko osoby niższego dozoru ruchu o specjalności technicznej wiertniczej w zakładach wykonujących roboty geologiczne techniką wiertniczą w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, odmówił dopuszczenia D. C. do egzaminu przed Komisją Egzaminacyjną. W postawie prawnej powołano art. 68 ust. 3 w związku z art. 65 ust. 5 i art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo górnicze i geologiczne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] w pierwszej kolejności powołał się na przepis § 16 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji ( Dz. U. Nr 84, poz. 755 ze zm.), zgodnie z którym wnioskodawca ubiegający się o stwierdzenie kwalifikacji osoby niższego dozoru ruchu w zakładach wykonujących roboty geologiczne techniką wiertniczą, zobowiązany jest przedstawić dyplom ukończenia studiów w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej. Następnie stwierdził, że posiadany przez D. C. dyplom ukończenia studiów na Wydziale Geoinżynierii Górnictwa i Geologii Politechniki [...], w zakresie gospodarki zasobami ziemi i ochrony środowiska nie jest wystarczający do stwierdzenia, że spełnia wymagania zawodowe dla stwierdzenia kwalifikacji w specjalności wiertniczej. W odwołaniu strona podniosła, że: - program studiów obejmował zagadnienia wiertnicze, co wynika z załączonego do wniosku wykazu zaliczonych przedmiotów, - decyzja nie uwzględnia ogółu postanowień rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. (...), - od [...] r. pracuje w A w Oddziale [...], gdzie jest dobrze oceniany. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w [...] zaskarżoną decyzja z dnia [...] r., nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 68 ust. 5 i art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo górnicze i geologiczne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił mające zastosowanie w sprawie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji ( Dz. U. Nr 84, poz. 755 ze zm.). Zaakcentował przy tym, że warunkiem koniecznym, do stwierdzenia kwalifikacji osoby niższego dozoru w specjalności wiertniczej w zakładach wykonujących roboty geologiczne techniką wiertniczą w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, jest posiadanie przez wnioskodawcę dyplomu ukończenia - odpowiedniej do wnioskowanej specjalności – wyższej szkoły technicznej ( § 16 pkt 2 lit. a cyt. rozporządzenia). Strona posiada dyplom ukończenia studiów na Wydziale Geoinżynierii Górnictwa i Geologii Politechniki [...], w zakresie gospodarki zasobami ziemi i ochrony środowiska, lecz nie jest on wystarczający do uznania, że spełnia wymagania zawodowe dla stwierdzenia kwalifikacji w specjalności wiertniczej. Stwierdzenie to organ odwoławczy uzasadnił niewystarczającą ilością godzin zajęć z techniki wiertniczej, geologii złożowej i geofizyki w pięcioletnim okresie studiów, wykazaną w części B dyplomu – suplement. Decyzja ta zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez pełnomocnika D. C., który wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 2 pkt 4 lit. a i § 16 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. (...) poprzez dowolne przyjęcie przez organ drugiej instancji, iż ilość godzin zajęć z zakresu techniki wiertniczej, geologii złożowej oraz geofizyki w pięcioletnim okresie studiów ukończonych przez skarżącego, jest niewystarczająca do uznania posiadania umiejętności w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej, niezbędnych do stwierdzenia kwalifikacji w niższym dozorze ruchu w specjalności wiertniczej w zakładach wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi. Rozwijając to stwierdzenie pełnomocnik podniósł, że przepisy rozporządzenia nie uzależniają oceny charakteru ukończonej szkoły od ilości godzin zajęć z danej specjalności. Trudno zatem przyjąć, iż to właśnie wymiar godzin zajęć z zakresu techniki wiertniczej oraz geologii i geofizyki na kierunku studiów skarżącego jest niewystarczający. Stanowisko drugiej instancji jest również nieprawidłowe w świetle wyjaśnień Dziekana Wydziału Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki [...] zawartych w piśmie z dnia [...] r., skierowanym do Wyższego Urzędu Górniczego w [...]. W piśmie tym Dziekan potwierdza, że wszystkich absolwentów Wydziału Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki [...] na kierunku kształcenia "Górnictwo i Geologia" niezależnie od specjalności obowiązuje jednakowy program studiów kierunkowych w zakresie górnictwa, spełniający wymagania przewidziane standardem nauczania dla kierunku Górnictwo i Geologia – rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i sportu z dnia18 kwietnia 2002 roku ( Dz. U. Nr 116, poz. 1004). Zakres ukończonych przedmiotów kierunkowych upoważnia absolwentów do ubiegania się o stwierdzenie kwalifikacji w danej specjalności technicznej wedle wymogów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 roku. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu w [...], podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że ukończona przez skarżącego szkoła nie jest odpowiednia do ubiegania się o stwierdzenie kwalifikacji osoby dozoru ruchu w specjalności technicznej wiertniczej w zakładach wykonujących roboty geologiczne techniką wiertniczą w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złóż ropy naftowej i gazu ziemnego. Umiejętności teoretyczne i praktyczne do wykonywania dozoru w tym rodzaju zakładów górniczych nabywa student Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie na kierunku Górnictwo i Geologia (do odpowiedzi na skargę dołączono ustalenia dokonane w tym zakresie z Dziekanem Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu). Zauważył, iż Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki [...], kierunek Górnictwo i Geologia nie kształci absolwentów w zakresie prowadzenia i dozorowania wszelkiego rodzaju wierceń oraz otworowej eksploatacji takich surowców mineralnych jak ropa naftowa i gaz ziemny. Na koniec dodał, że z inicjatywy Wyższego Urzędu Górniczego, w porozumieniu z dziekanami uczelni górniczych, opracowano minima programowe, warunkujące bezpieczeństwo pracy w kopalniach dla poszczególnych specjalności technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle przedstawionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl § 16 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji ( Dz. U. Nr 84, poz. 755 ze zm.) o stwierdzenie kwalifikacji osoby niższego dozoru ruchu - w odkrywkowych zakładach górniczych i zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 i 6 - może ubiegać się osoba, która posiada dyplom lub świadectwo ukończenia studiów w zakresie odpowiedniej specjalności technicznej i posiada tytuł zawodowy magistra lub inżyniera oraz odbyła trzymiesięczną praktykę w ruchu zakładu górniczego. Z kolei zgodnie z § 2 pkt lit. a - Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kwalifikacjach zawodowych - rozumie się przez to ukończenie odpowiedniej szkoły technicznej potwierdzone dyplomem lub świadectwem wydanym zgodnie z odrębnymi przepisami. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w [...] uznał, że posiadany przez skarżącego dyplom ukończenia studiów na Wydziale Geoinżynierii Górnictwa i Geologii Politechniki [...], w zakresie gospodarki zasobami ziemi i ochrony środowiska nie jest wystarczający do uznania, iż spełnia wymagania zawodowe dla stwierdzenia kwalifikacji w specjalności wiertniczej. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że ilość godzin zajęć z: techniki wiertniczej, geologii złożowej i geofizyki w pięcioletnim okresie studiów, wykazana w części B dyplomu – suplement, była niewystarczająca do uznania, że skarżący posiada umiejętności niezbędne do stwierdzenia kwalifikacji w niższym dozorze ruchu w specjalności wiertniczej, w zakładach wydobywających kopaliny metodą wiertniczą. Nie podał przy tym jaka ilość godzin zajęć z tych przedmiotów umożliwiałaby ubieganie się o stwierdzenie kwalifikacji, o które wnioskował skarżący. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie i uzasadnienie organu odwoławczego dotknięte jest naruszeniem zasad procedury wynikających z przepisu art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej w skrócie K.p.a.) - nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 77 K.p.a. - obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 107 § 3 k.p.a. nakładającego obowiązek uzasadnienia ze wskazaniem faktów ustalonych na podstawie zebranego materiału dowodowego, wyjaśnienia okoliczności wskazujących na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie. Dopiero w odpowiedzi na skargę podjęto próbę wyjaśnienia dlaczego posiadany przez skarżącego dyplom nie uprawnia go do ubiegania się o stwierdzenie wnioskowanych kwalifikacji. Należy zatem wyjaśnić, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 K.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji (por. w wyroku NSA z 13 grudnia 1995 r., sygn. akt III SA 341/95, Glosa 1996, nr 8, s. 30). W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Dlatego też ustalenia organu dokonane dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą mieć wpływu na ocenę przez Sąd decyzji wydanych w sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 ostatnio powołanej ustawy. Z uwagi na to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por.T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2005 , s. 471), Sąd – uwzględniając charakter zaskarżonej decyzji - uznał, iż nie zachodzi potrzeba określania w wyroku czy i w jakim zakresie akt pozbawiony tym wyrokiem mocy wiążącej, nie może być wykonany do czasu jego uprawomocnienia się (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien włączyć do akt sprawy powołane w odpowiedzi na skargę minima programowe, warunkujące bezpieczeństwo w kopalniach dla poszczególnych specjalności technicznych, opracowane z udziałem dziekanów uczelni kształcących na kierunkach "górniczych". Następnie winien dokonać porównania, czy ilość godzin zajęć i praktyk, wykazana w suplemencie do dyplomu skarżącego, opowiada wyżej opisanym minimom programowym. Ustalenia w tym zakresie stanowić będą podstawę do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie odwoławcze.