III SA/Gl 1254/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii kolejnego wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący po raz kolejny domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, który potraktować należało jako wniosek o zmianę wydanego wcześniej w dniu 21 stycznia 2008 r. prawomocnego postanowienia, na mocy którego zwolniono R. R. od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę [...] zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W treści złożonego aktualnie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest [...] w kwocie [...] zł netto, które podlega [...] w wysokości [...] zł. Po zapłaceniu wszystkich opłat na życie pozostaje już niewielka kwota. Tym bardziej, że nie posiada żadnych składników majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Ponieważ powyższe okazało się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - nadesłanie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych obrazujących ilość zgromadzonych tam w okresie ostatnich [...] miesięcy środków oraz wskazujących na operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich [...] miesięcy, natomiast gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; - przedłożenie odpisu lub kserokopii złożonego za [...] r. zeznania podatkowego albo zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w [...] r. dochodu oraz o wysokości dokonanych odliczeń; - orientacyjne określenie wysokości miesięcznie ponoszonych w związku z kosztami utrzymania mieszkania wydatków w postaci uiszczanych opłat za wodę, czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon itp., natomiast w przypadku zalegania z płatnościami należało nadesłać dokumenty potwierdzające tenże fakt. Wezwanie to – jak wynika z akt przedmiotowej sprawy – przesłane zostało na adres podany przez skarżącego, tj. ul. [...] w G. i wobec jego nieobecności w tym miejscu pozostawione na okres 14 dni w urzędzie pocztowym do odbioru, o czym stosowne zawiadomienia w postaci awiza umieszczono w skrzynce na korespondencję. Ponieważ skarżący nie odebrał wezwania w terminie wskazanym przesyłkę zwrócono do tut. Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", co oznacza, iż z upływem ostatniego dnia wyznaczonego mu przez pocztę terminu uznaje się je za doręczone stosownie do treści art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz wyroku TK z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt P 13/05, opublik. w Dz. U. z 2006 r. Nr 38, poz. 268. Do dnia dzisiejszego żądane dokumenty nie zostały nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Zauważyć w tym miejscu należy, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu jest drugim wnioskiem złożonym w tym zakresie, stąd jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 21 stycznia 2008 r. postanowienie w przedmiocie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie R. R. od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę [...] zł należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku nie uległa zmianie w taki sposób, aby można było uznać, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stąd złożony przez niego po raz kolejny wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w oparciu o przywołany wyżej art. 165 ustawy. Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Tymczasem złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd pismem z dnia [...] r. zwrócono się do strony o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać. Orzekanie na podstawie nieaktualnych lub niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne. Ponieważ do dnia dzisiejszego skarżący nie wykonał wezwania weryfikacja złożonego w tym zakresie oświadczenia nie była możliwa. Mając na uwadze powyższe przyjąć należało, iż R. R. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 i art. 165 oraz art. 245 § 1 i § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.