III SA/Gl 1256/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia [...] skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł. Zarządzenie to doręczono skarżącemu w dniu [...]. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący złożył wniosek o prawo pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, z którą mieszka w mieszkaniu [...] o powierzchni [...] m 2. mieszkanie to stanowi wyłączną własność jego żony. Źródłem utrzymania są dwa wynagrodzenia: skarżącego – w kwocie [...] zł oraz jego żony – w kwocie [...] zł. ponadto skarżący posiada pakiet akcji Spółki "A." o nominalnej wartości [...] zł. Skarżący został wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów obrazujących jego stan majątkowy, celem uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Skarżący jednak nie nadesłał żadnych dokumentów. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie skarżący nie motywował swojego stanowiska, ani nie przedstawił jakichkolwiek nowych dowodów lub materiałów obrazujących jego rzeczywisty stan majątkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej winno nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym przyznaje się osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika procesowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Tym samym inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciążą na wnioskodawcy. W pierwszej kolejności należy podnieść, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji strona powinna wykazać w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwalała na poniesienie kosztów sądowych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie strona poprzestała jedynie na wypełnieniu formularza wniosku o prawo pomocy, nie dokumentując w żaden inny sposób, aby jej stan majątkowy nie pozwalał na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd oceniając sytuacje majątkową strony skarżącej musi oprzeć się na pełnym materiale dowodowym, który ma obrazować jej sytuację majątkową. Materiał ten powinien być przedstawiony przez stronę wnioskującą o prawo pomocy. W tej sprawie opieranie się jedynie na danych przedstawionych przez stronę skarżącą we wniosku o prawo pomocy jest jednak niewystarczające. Podczas pierwotnego rozpoznania wniosku o prawo pomocy zastosowano art. 255 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeśli oświadczenie strony zawarte we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący jednak nie skorzystał z tego prawa i nie nadesłał dokumentów źródłowych, które zostały wyszczególnione w wezwaniu sporządzonym przez referendarza sądowego. Ponadto skarżący nie załączył żadnych dokumentów do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że skarżący nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Prowadzi to do tego, że Sąd nie ma możliwości rzetelnego merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.