III SA/Gl 1262/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (określenia zobowiązania podatkowego oraz odpowiedzialności osoby trzeciej) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...] z [...] r., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. W związku z tym, że do skarżącego została skierowana egzekucja komornicza, po potrąceniach "na rękę" otrzymuje 1.187,30 zł. Tymczasem ponoszone przez niego wydatki wynoszą: 556,99 zł (czynsz), 82,06 zł (energia elektryczna) oraz 54,78 zł (gaz). Poza mieszkaniem komunalnym o pow. [...] m2 , w którym sam prowadzi gospodarstwo domowe innych składników majątku nie posiada. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 17 lipca 2013 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał: decyzję o wykreśleniu skarżącego z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...]r., umowę o pracę wraz z zaświadczeniem o zarobkach, z których ustalono, że od [...] r. A. T. zatrudniony został jako [...] w "A". Miesięcznie z jego wynagrodzenia za pracę dokonywane są następujące potrącenia: 63,00 zł ([...]), 214,00 zł (pożyczka mieszkaniowa), 1.000,00 zł (komornik). Tymczasem z zeznań podatkowych PIT-37 wynika, że w ciągu ostatnich dwóch lat kalendarzowych skarżący wypracował ze stosunku pracy w "A" dochód rzędu: [...] zł (tj. [...] zł miesięcznie) i [...] zł (tj. 2.474,05 zł miesięcznie). Dodatkowo zaciągnął u pracodawcy pożyczkę na kwotę 5.000,00 zł. Z nadesłanych przy piśmie z dnia [...] r. dokumentów źródłowych ustalono ponadto, że ponoszone przez skarżącego wydatki, poza opłatami za mieszkanie, obejmują także usługi telekomunikacyjne (109,20 zł) i Internet (105,59 zł). Tymczasem saldo końcowe na posiadanym w "B" rachunku, na koniec lipca bieżącego roku, wynosił 3,87 zł. Według złożonych wyjaśnień skarżący jest stanu wolnego (vide: odpis aktu urodzenia), a uprawniona do zamieszkiwania na podstawie umowy najmu lokalu B.J. (konkubina) i jej syn A. K. nigdy nie byli w tym lokalu zameldowani (vide: treść pisma z dnia [...] r.) Postanowieniem z 12 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie skarżący podniósł, że jego zdaniem Sąd oparł się "na własnych odczuciach a nie na faktach". Według niego podane w uzasadnieniu argumenty o wątpliwościach i sugestii, że oświadczył nieprawdę są dla niego krzywdzące. Jego zdaniem nie można było ocenić na podstawie zebranego materiału dowodowego, że w latach ubiegłych zarabiał więcej niż obecnie, ponieważ nie miał egzekucji, które jest prowadzona z jedynego jego źródła dochodów jakim jest pensja z "A" w S.. Ponadto podkreślił, że jest osobą samotną i nie posiada rodziny, a to oznacza, że nie posiada też dodatkowego źródła utrzymania, a jedynie swoją pensję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei, zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. T., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W związku z tym, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że miesięczne dochody skarżącego po potrąceniach wynoszą 1.187,30 zł netto, a ponoszone wydatki bez kosztów wyżywienia i ubrania zamykają się w łącznej kwocie 923,62 zł. Oznacza to, że koszty wyżywienia, ubrania i dojazdu do pracy skarżącego wynoszą 263,68 zł, a to jest mało prawdopodobne. Przeczy temu również nadesłany do akt materiał dowodowy, z którego wynika, że do zamieszkania wspólnie z najemcą na podstawie zawartej umowy najmu lokalu uprawniona jest : B. J. (konkubina) i jej syn A. K.. Dlatego też trudno zgodzić się z twierdzeniami skarżącego jakoby osoby te nie zamieszkiwały wraz z nim pod tym samym adresem, skoro opłaty za korzystanie z windy i odbioru nieczystości stałych naliczane są za trzy osoby. Również wysokość pozostałych wydatków za tzw. media (vide: rachunki za energię elektryczną) potwierdza, że nie są to opłaty za użytkowanie lokalu tylko przez jedną osobę. W związku z tym Sąd stwierdził, że A. T. nie wykazał w należyty sposób jakoby przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w tym przypadku wystąpiła. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Należy dodać, że skarżący w nadesłanym sprzeciwie nie przedstawił nowych dowodów, ani nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów, które dowodziłyby jego twierdzeniom. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.