III SA/Gl 1274/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Wraz ze skargą strona złożyła na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie jest w stanie pokryć opłat związanych z wniesieniem skargi. Wnioskodawca oświadczył, że posiada aktualnie zadłużenie wobec "A" – [...] zł, wobec "B" – [...] zł oraz [...] z tytułu "nierozliczonej wody". Strona ponosi ponadto koszty energii elektrycznej w kwocie około 2.600 zł. Na rachunku bankowym w "C" wnioskodawca ma zadłużenie, a w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, strona poniosła stratę za ostatnie trzy miesiące w kwocie [...] zł Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoją narzeczoną B. M. i dwójką dzieci: A. C. ([...] lat) i H. C. ([...] lata). Skarżący oświadczył, że ani on, ani jego narzeczona nie posiadają żadnego majątku, żadnych ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano zeznania podatkowe PIT-36L, gdzie wykazano z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychód rzędu: [...]zł (w roku 2012) i [...]zł (w roku 2013), który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie: [...]zł (w roku 2012) i [...]zł (w roku 2013). A nadto zerowe deklaracje podatkowe VAT-7 z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów, gdzie poza wydatkami rzędu: [...] zł (lipiec), [...] zł (sierpień) i [...] zł (wrzesień) nie wykazano żadnego przychodu. Ponadto z informacji pochodzącej z "D" ustalono, że skarżący posiada jeszcze rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, którego saldo dostępne na dzień [...]r. wynosiło minus [...] zł. Natomiast jego narzeczona jak wynika z zeznania podatkowego PIT-37 z tytułu działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenie zadeklarowała w 2013 r. przychód rzędu [...] zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie [...] zł (czyli po 946,01 zł miesięcznie). Według informacji wystawionych przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w C. skarżący posiada zaległości w kwocie: [...] zł (data wpływu [...] r.), [...] zł (data wpływu [...] r., data ostatniej wpłaty dłużnika [...]r.) oraz [...]zł i [...] (data wpływu [...]r.). Natomiast jego zadłużenie za zajmowany lokal mieszkalny wynosi obecnie [...]zł, podczas gdy naliczane od [...] r. opłaty za mieszkanie wynoszą 766,00 zł. Z informacji pełnomocnika podanych w treści pisma z dnia [...] r. ustalono, że córki i konkubina skarżącego zameldowane są w innym miejscu, jednakże cała czwórka przebywa pod adresem [...] w C. o czym świadczy liczba osób, za które naliczane są media. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Strona nie zdołała wykazać, że spełnia przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Od postanowienia tego pełnomocnik strony wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że wnioskodawca obecnie nie osiąga żadnych zysków z prowadzonej działalności gospodarczej. Z uwagi na znikome dochody oraz liczne, wysokie zobowiązania, stopa życiowa skarżącego i jego najbliższych jest niska. W ocenie pełnomocnika strony, skarżący przedstawił wszystkie dokumenty, o które był wzywany przez referendarza sądowego, w tym obrazujące stan majątkowy jego konkubiny (zeznanie PIT – 37 za 2013 r.). Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy, opłata od skargi w kwocie 7.786 zł, stanowi aktualnie zbyt wielkie obciążenie finansowe dla skarżącego, który nie jest wstanie jej ponieść bez wyraźnego i istotnego uszczerbku dla siebie oraz swojej rodziny. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, postanowienie referendarza narusza zasady rządzące przyznaniem stronie prawa pomocy i jako takie powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że T. C. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku T. C., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy stwierdzić, że aktualna sytuacja finansowa skarżącego rzeczywiście jest trudna. Wnioskodawca faktycznie może mieć duże trudności ze zgromadzeniem kwoty potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Skarżący nie uzyskuje w ostatnio przychodu, ciążą na nim liczne zobowiązania finansowe, ponadto jest prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. Skarżący posiada również znaczne zadłużenie za zajmowany lokal mieszkalny. Nie należy pomijać tego, że skarżący jest ojcem dwóch małoletnich córek (w wieku [...] i [...] lat). W ocenie Sądu wnioskodawca faktycznie znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Ponoszenie, choćby nawet częściowych, kosztów sądowych faktycznie mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego samego oraz jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.