III SA/Gl 1286/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. (P.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (zabezpieczenia na majątku podatnika) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W motywach powyższego wyjaśniła, że sama prowadzi gospodarstwo domowe, albowiem córka jest już samodzielna, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Poza wynagrodzeniem za pracę rzędu [...] zł, nie zadeklarowała innych dochodów. Cały jej majątek na skutek prawomocnych wyroków (vide: nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] ) został zajęty. Ponadto celem wyegzekwowania spornych zaległości podatkowych przekraczających [...] tys. złotych na posiadanej nieruchomości rolnej o pow. [...] ha ustanowione zostały hipoteki przymusowe. Nieruchomość ta jak wynika z odpisu księgi wieczystej w [...] części należy do jej córki na mocy zawartej w 2011 r. umowy darowizny. Do wniosku dołączono materiał dowodowy, z którego ustalono, że skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, a wypłacone jej za 2012 r. należności ze stosunku pracy wynosiły [...] zł (vide: informacja o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy). W chwili obecnej zatrudniona jest w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownik administracyjny. Jej wynagrodzenie w okresie od listopada 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. z uwagi na L-4 wynosiło średnio [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (vide: zaświadczenie o zarobkach). Tymczasem łączna wysokość opłat za użytkowanie mieszkania o pow. [...] m2, w którym jest zameldowana wynosi ok. [...] zł (vide: oświadczenie z [...] r.). Pokrywa je córka (vide: operacje dokonywane w systemie bankowości elektronicznej), albowiem skarżąca na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r. darowała jej to mieszkanie, choć ta nie jest w nim zameldowana (vide: zaświadczenie Urzędu Miasta z dnia [...] r.) tylko pod adresem ul. [...] [...] w T. Jak wynika z treści zawartej umowy darowizny obejmowała ona również samochód osobowy marki [...] rocznik [...]. Natomiast należna jej nadpłata podatku VAT za grudzień 2005 r. w kwocie [...] zł została zabezpieczona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące źródeł i wysokości uzyskiwanych przez męża dochodów, należących do niego nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, Lex nr 554620 oraz z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, Lex nr 554656). Instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, co oznacza, iż za błędne uznaje się stanowisko skarżącej jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jej męża z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Nie bez znaczenia jest również fakt darowania córce na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r. mieszkania położonego przy ul. [...] [...] w S. o pow. [...] m2 wraz z samochodem marki [...] rocznik [...] . Zgodnie bowiem z art. 897 Kodeksu cywilnego w przypadku, gdy po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Tym bardziej, gdy córka nie jest zameldowana w powyższym mieszkaniu, a nadto w nim nie zamieszkuje (vide: adres podany w systemie bankowości elektronicznej). W tej sytuacji należy oczekiwać, iż niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawca poszukiwać będzie w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc. Zwłaszcza, że nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych (por. wartość przedmiotu darowizny, tj. [...] zł i należny w sprawie wpis od skargi, który wynosi [...] zł). Przyjąć zatem należało, iż M. P. nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, dlatego też przewidziana w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. instytucja prawa pomocy nie znalazła w niej zastosowania. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.