III SA/Gl 1299/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-03-08
Skład orzekający: Barbara Brandys-Kmiecik, Adam Gołuch, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o COVID-19 dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r., w szczególności w zakresie przesłanek dotyczących daty zgłoszenia jako płatnika składek oraz liczby zgłoszonych ubezpieczonych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że interpretacja przepisów ustawy o COVID-19 dokonana przez organy ZUS była nieprawidłowa. Sąd stwierdził, że przesłanki dotyczące daty zgłoszenia jako płatnika składek i liczby zgłoszonych ubezpieczonych należy oceniać odrębnie dla każdego miesiąca, którego dotyczy wniosek o zwolnienie, a nie zbiorczo na jedną datę. Ponadto, organy nie odniosły się należycie do argumentacji skarżącej i nie wyjaśniły jej wątpliwości, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca J. O. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. Organy ZUS odmówiły zwolnienia, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanek określonych w ustawie o COVID-19, w szczególności dotyczących daty zgłoszenia jako płatnika składek i liczby zgłoszonych ubezpieczonych. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów dotyczących mikroprzedsiębiorców oraz przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 sierpnia 2020 r. Nr 090000/71/64/2020/RDZ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w C. (dalej organ I instancji) z dnia 24 czerwca 2020 r. odmawiającą J. O. (dalej skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia ZUS powołał art.138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 31 zq ust.8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) dalej powoływana jako ustawa o COVID-19.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 25 kwietnia 2020 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020r. do maja 2020 r.
W decyzji z dnia 24 czerwca 2020 r. organ I instancji na podstawie art. 31 zq ust 7 ustawy o COVID-19, w zw. z art.83 ust 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm. dalej jako ustawa s.u.s.), odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
W uzasadnieniu ww. decyzji, organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 31zo ust 2 i 4 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300 % prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.
Nadto organ I instancji wskazał termin do którego płatnik jest obowiązany złożyć wniosek o zwolnienie oraz dane i formę jaką musi zawierać ww. wniosek
W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że wniosek skarżącej o zwolnienie został rozpatrzony lecz organ nie mógł zweryfikować czy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki wskazane w cytowanych przez niego przepisach.
Skarżąca w dniu 30 czerwca 2020 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Organ II instancji wydał w dniu 27 sierpnia 2020 r. zaskarżoną decyzję którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 czerwca 2020 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że skarżąca zgłosiła do ubezpieczeń społecznych inne osoby lecz po 29 lutym 2020 r. w związku z czym nie może skorzystać ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Nadto organ II instancji wskazał, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a stan faktyczny został właściwie ustalony. Zatem skarżącej zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie przysługuje.
Skarżąca od zaskarżonej decyzji wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze zarzuciła, że organ naruszył w zaskarżonej decyzji przepisy prawa dotyczące mikroprzedsiębiorców to jest: - naruszenie § 2 ust 3 rozporządzenia Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 28 kwietnia 2020r. poprzez nieprawidłową definicje mikroprzedsiębiorcy,
- naruszenie art 12 ust 1 ustawy o systemie instytucji rozwoju poprzez nieprawidłową definicje mikroprzedsiębiorcy a przez to odmowę zwolnienia ze składek,
- naruszenie art. 5 pkt c załącznika I do rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014. poprzez nieprawidłową definicję mikroprzedsiębiorcy,
- naruszenie art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy prawo przedsiębiorców poprzez nieprawidłowa definicje mikroprzedsiębiorcy, a przez to odmowę zwolnienia ze składek.
Nadto skarżąca zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, a to: art. 6, 7, 7a, 7b, 8 k.p.a. oraz art.31 zo ust 1 ustawy o COVID 19., wnosząc o uchylenie decyzji Prezesa ZUS, oraz orzeczenie że skarżąca jest zwolniona z obowiązku opłacania składek za wskazany okres.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła interpretację wyżej przywołanych przepisów oraz podniosła, że organ dokonał swobodnej definicji zarówno mikroprzedsiębiorcy jak i stanu zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.), lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.),.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa zwolnienia skarżącej jako płatnika z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o COVID-19, które wprowadziły w czasie stanu epidemii dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownych oraz spółdzielni socjalnych wsparcie w rodzaju zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r.
Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Zdaniem Sądu, konstrukcja ww. przepisu wskazuje na jego złożony charakter. Można z niego wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna (zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek oraz do zgłoszenia ubezpieczonych).
W ocenie Sądu, interpretacja przepisu dokonana przez organ, wskazująca, że wymóg zgłoszenia "przed dniem 1 lutego 2020 r." odnosi się do każdego z następnych okresów rozliczeniowych, wymienionych w poszczególnych punktach, nie jest prawidłowa.
Odczytując poprawnie ww. przepis, należy przyjąć, że:
1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;
2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;
3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Skarżąca była płatnikiem składek od 15 lutego 2016 r., czyli przed dniem 1 lutego 2020 r. była zgłoszona jako płatnik składek, a zatem spełniała pierwszy wymóg określony w art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19. Jednocześnie na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem nie spełniła drugiego wymogu, określonego w art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19. Niemniej jednak skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie ze składek za luty 2020 r., a zatem niespełnienie jednej z wymaganych przez art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 przesłanek, nie powoduje dla niej negatywnych skutków w postaci odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Natomiast skarżąca zgłosiła do ubezpieczeń społecznych jednego pracownika z dniem 9 marca 2020 r. Na tym etapie skarżąca spełniła zatem wymóg wymieniony w art. 31zo ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu COVID-19, ponieważ w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r. była zgłoszona jako płatnik składek, a ponadto zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych na dzień 31 marca 2020 r. Tym samym, niezasadnie organ odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.
Ponadto, skarżąca była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Tym samym niezasadnie organ odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za maj 2020 r.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ naruszył przepisy materialne, ustawy o zwalczaniu COVID-19, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie jest zatem tak, jak wskazuje organ, że zgłoszenie jako płatnika przed 1 lutego 2020 r. powoduje, że dalszą ocenę przesłanek zwolnienia (zgłoszenie liczby ubezpieczonych pracowników) dokonywać należy, niezależnie od zakresu przedmiotowego wniosku, zawsze na dzień 29 lutego 2020 r. Tezie organu przeczy w szczególności rezultat wykładni językowej i korespondujący z nim wynik wykładni systemowej (systematyki wewnętrznej) przepisu art. 31zo ust. 1a pkt 1-3 ustawy o COVID-19. Należy zwrócić uwagę na fakt, że czynny płatnik składek, zgłoszony przed 1 lutego 2020 r. spełnia przecież równocześnie warunki zgłoszenia go jako płatnika w okresach wynikających z pkt 2 i 3. Ocena drugiego z warunków (czyli liczby zgłoszonych ubezpieczonych) tylko na dzień 29 lutego 2020 r. pozostawałaby zatem w całkowitym oderwaniu od celu analizowanego uregulowania, jakim jest realna pomoc przedsiębiorcy, który w okresie konkretnego miesiąca 2020 r., ze względu na pandemię i wykazanie się warunkami wskazanymi w tym przepisie, ma prawo do ulgi.
Dla każdego z miesięcy, którego odrębnie może dotyczyć wniosek o zwolnienie, ustawodawca określił odrębne przesłanki – wskazał okres, w którym wnioskodawca ma być czynnym płatnikiem składek oraz dzień, w którym ma ustalić zgłoszoną przez niego liczbę ubezpieczonych. Oznacza to, że każdy z okresów objętych wnioskiem o ulgę winien zostać poddany odrębnej ocenie organu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Nadto w rozpatrywanej sprawie sentencja zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji z 24 czerwca 2020 r. nie koresponduje z treścią wniosku skarżącej, organ nie odniósł się do twierdzeń skarżącej dotyczących jej stanowiska, w przedmiocie zwolnienie z obowiązku opłacania składek za trzy wskazane miesiące, w związku z osobą zatrudnioną przez skarżącą.
Organ poza lakonicznym stwierdzeniem, że: "z będącej w posiadaniu organu dokumentacji zgłoszeniowo-rozliczeniowej wynika, że skarżąca zatrudniła pracownika i zgłosiła go do ubezpieczenia. Według ustaleń, na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych, nie spełniła warunku określonego w ustawie", nie odniósł się zwłaszcza na etapie powtórnego badania sprawy do twierdzeń skarżącej i nie wyjaśnił, dlaczego nie uznaje jej argumentacji. Chodziło o to, że art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 przewiduje wprost zwolnienie z opłacania składek również w przypadku, gdy przedsiębiorca opłaca jedynie składki zdrowotne. Organ nie ustosunkował się do twierdzenia, że skoro skarżąca jako płatnik zgłasza ubezpieczonych jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego, to tym samym spełniony jest warunek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Organ de facto nie rozstrzygnął zatem wniosku skarżącej co do istoty, wypowiadając się co do kwestii pozostającej poza granicami żądania, sformułowanego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne.
W niniejszej sprawie wnioskodawcą i w konsekwencji adresatem decyzji jest płatnik składek, będący pracodawcą, podmiotem, który zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Skoro organ miał wątpliwości co do spełnienia wymogów niezbędnych do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie przez skarżącą i podstawy prawnej, z której domagała się wnioskowanego zwolnienia, to należało jednoznacznie wyjaśnić czego w istocie dotyczy jej wniosek, w związku z jakim rodzajem działalności go złożono, jaki jest jego przedmiotowy zakres i kto w rzeczywistości go składa; czy strona składa wniosek jako związany z jej indywidualną działalnością gospodarczą, czy też składa wniosek jako przedsiębiorca. Dopiero jednoznaczne wyjaśnienie czego w istocie wniosek dotyczy, o zwolnienie jakiego rodzaju składek wnioskowano, w związku z jakim rodzajem działalności gospodarczej i w jakiej formie prowadzonej mogło otwierać procedowanie w sprawie i jego zakończenie adekwatnie do dokonanych ustaleń.
Jeżeli więc następnie oceniając stan faktyczny sprawy, zainicjowanej wnioskiem strony o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, organ doszedł do odmiennego od skarżącej twierdzenia co do wnioskowanego zwolnienia to powinien procedować zgodnie z regułami postępowania określonymi w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), ponieważ do postępowania prowadzonego przez ZUS w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek, na podstawie art. 180 k.p.a., oraz art. 123 ustawy o sus, mają zastosowanie przepisy k.p.a. Szczególnie przepisy dotyczące zasad ogólnych prowadzenia postępowania administracyjnego, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, aby doprowadzić o wykonania decyzji.
Oceniając procedowanie organu rozpoznającego wniosek strony skarżącej stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Nie można bowiem tracić z pola widzenia przede wszystkim celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu przepisami ustawy o COVID- 19 możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali.
W tych okolicznościach szczególnego znaczenia nabiera wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Poza tym ustawodawca jednoznacznie nałożył na organy obowiązek przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.) oraz oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Tym wymogom organ rozpoznający wniosek strony skarżącej nie sprostał. Lakoniczność uzasadnienia decyzji nie spełnia także wymogu z art. 107 § 3 k.p.a. podczas gdy elementem koniecznym uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94).
Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ jako podstawę odmowy udzielenia zwolnienia wskazał jedynie, że skarżąca zgłosiła do ubezpieczeń społecznych inne osoby lecz po 29 lutym 2020 r., ale nie odniósł się w żaden sposób do wskazanej argumentacji dotyczącej płatnika składek prowadzącego działalność w ramach jej Kancelarii.
W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Organ nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy uchybił także wynikającej z art. 8 k.p.a. zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu, która zobowiązuje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Naruszeniem prawa jest bowiem także, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Natomiast organ w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów dotyczącego zwolnienia z obowiązku opłacania składek za trzy wskazane miesiące w związku z osobą zatrudnioną przez skarżącą.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Wobec ujawnionych rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym sprawy a zakresem żądania zawartego we wniosku, organ ustali w pierwszej kolejności, czy skarżąca jest płatnikiem składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, a następnie, rozważy konieczność skierowania do skarżącej wezwania o którym mowa w art. 79a k.p.a. W przypadku zaś wydania decyzji sporządzi jej uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło