III SA/Gl 130/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-08-16
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Barbara Orzepowska-Kyć, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest prawidłowe, jeśli doręczenie decyzji, od której wniosek miał być wniesiony, było wadliwe?Ratio decidendi
Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest wadliwe, jeśli doręczenie decyzji, od której wniosek miał być wniesiony, nie spełniało wymogów formalnych określonych w art. 44 K.p.a. Brak prawidłowego udokumentowania doręczenia zastępczego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru lub kopercie, w tym brak adnotacji o powtórnym awizowaniu, skutkuje nieważnością takiego doręczenia i uniemożliwia skuteczne stwierdzenie uchybienia terminu.Stan faktyczny
K. L. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydał decyzje odmawiające umorzenia, które zostały wysłane do skarżącego, ale zwrócone z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skarżący odebrał decyzje osobiście w Inspektoracie ZUS. Następnie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując skuteczność doręczenia decyzji. ZUS postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając, że skarżący nie spełnił wymogów przywrócenia terminu. Skarżący zaskarżył to postanowienie do WSA w Gliwicach, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia decyzji i innych uchybień formalnych i prawnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchylono zaskarżone postanowienie.
Decyzją z [...] r. o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołując się na art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na stwierdzoną bezprzedmiotowość umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek K. L. w zakresie dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek, do których uregulowania został zobowiązany decyzją z dnia [...] nr [...] r., orzekającą o odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. "A" finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na:
- Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres: od 04/2001 do 08/2001, od 10/2001 do 05/2002 w wysokości [...] zł i odsetek za zwłokę liczonych do dnia wydania decyzji tj. [...] r.,
- Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres: od 04/2001 do 05/2002 w wysokości [...] zł i odsetek za zwłokę liczonych do dnia wydania decyzji tj. [...] r.
Z kolei decyzją z dnia [...] r. o nr [...] r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 3 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS po rozpatrzeniu wniosku K. L. z dnia [...] r. w sprawie umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji [...] z dnia [...] r., odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek na:
- ubezpieczenia społeczne za okres: od 04/2001 do 08/2001, od 10/2001 do 05/2002 w kwocie: [...] zł i odsetek za zwłokę naliczonych do dnia wydania decyzji tj. [...] r.,
- Fundusz Pracy i FGŚP za okres: od 04/2001 do 08/2001, od 10/2001 do 05/2002 w kwocie: [...] zł i odsetek za zwłokę naliczonych do dnia wydania decyzji tj. [...] r.
Jak wskazał organ w/w decyzje wysłano na wskazany przez skarżącego adres w dniu [...] r. natomiast w dniu [...] r. nastąpił zwrot decyzji z adnotacją "nie podjęto w terminie".
W dniu [...] r. skarżący będąc w Inspektoracie ZUS odebrał w/w decyzje potwierdzając pisemnie ich odbiór.
Następnie w dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając kopię reklamacji złożoną do Urzędu Pocztowego w P. z jakich przyczyn nie doręczono mu decyzji ZUS w [...] r., pozbawiając go prawa do złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W piśmie tym wskazał także iż skoro nie otrzymał bez własnej winy przesyłki w [...] r., to nie powinno być przeszkód do tego, iż złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w wymaganym terminie.
We wniosku K. L. podniósł, iż o fakcie wydania w/w decyzji dowiedział się gdy wpłynął do jego pracodawcy tytuł wykonawczy, wówczas podjął w ZUS w Z. kroki w celu wyjaśnienia przyczyn tych działań nie kończąc uprzednio sprawy dotyczącej umorzenia zaległych składek.
K. L. wskazał także, że przy ponownym rozpatrywaniu, powinny być brane pod uwagą wszystkie podnoszone zarzuty zarówno natury formalnej i prawnej, podkreślając w szczególności brak odniesienia w decyzji co do wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do spółki, a także nie ustosunkowanie się do zarzutu przedawnienia, oraz innych okoliczności wcześniej przedstawionych ZUS w pismach kierowanych do tego podmiotu.
Po rozpoznaniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając w oparciu art. 134 w związku z art. 58 oraz art. 59 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia zaległych składek.
W uzasadnieniu postanowienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych po wskazaniu, iż w dniu [...] r . zostały wydane decyzje o nr [...] i [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji nr [...] i stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym umorzenia należności finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek wskazał iż w/w decyzje wysłano na adres w dniu [...] r., natomiast w dniu [...] r. nastąpił zwrot pism z adnotacją nie podjęto w terminie.
Dalej ZUS wskazał, iż decyzje zostały odebrane osobiście [...] r. z adnotacją pisemną strony potwierdzającą ich odbiór.
W wydanym postanowieniu ZUS podniósł, iż w kwestii rozpatrzenia wniosku zobligowany jest do przestrzegania przepisów określających zasady przywrócenia terminu zawartych w k.p.a.
Zgodnie zaś z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbą zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast § 2 art. 58 cytowanej ustawy wskazuje, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin.
Zdaniem organu do przywrócenia terminu zgodnie z ustawą konieczne jest spełnienie czterech przesłanek:
- strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu;
- wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
- jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin ( w tym wypadku wniesienie odwołania);
- strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Istotnym jest również to, że 7 dniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu jest terminem, nie podlegającym przywróceniu.
W przedmiotowej sprawie wg organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w dniu [...] r. jednakże K. L. nie wniósł wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, który stwarzałby możliwość prowadzenia dalszego postępowania odwoławczego.
W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych mając na względzie art. 58 § 1 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zaległych składek.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem K. L. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowienie zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ZUS Oddział w S. Inspektorat w Z., lub umorzenie należności z tytułu składek określonych w decyzji z dnia [...] r. nr [...] z powodu przedawnienia i braku zachowania wymogów formalnych przez nie wydanie wcześniej formalnej decyzji o bezskuteczności egzekucji w stosunku do Spółki z o.o. "A", oraz innych uchybień zarówno formalnych jak i prawnych wskazanych w uzasadnieniu skargi.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył swoje stanowisko z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W szczególności powtórzył, iż decyzje nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] również z dnia [...] odebrał osobiście dopiero w dniu [...] r. w siedzibie Inspektoratu ZUS w Z., potwierdzając równocześnie ten odbiór swoim podpisem. Zdaniem skarżącego w zaistniałej sytuacji nie uchybił on terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem wniosek ten został nadany w dniu [...] r., a więc w terminie ustawowym określonym do wniesienia odwołania od w/w decyzji.
Skarżący podkreślił, że wcześniej nie mógł złożyć przedmiotowego wniosku, ponieważ fizycznie nie posiadał decyzji o nr [...] i nr [...]. Zdaniem skarżącego skoro decyzje te zostały doręczone skutecznie dopiero [...] r., to bieg terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł rozpocząć się dopiero po tym dniu.
Zdaniem skarżącego ZUS nie dysponuje żadnym dowodem, że skutecznie doręczył decyzje przed dniem [...] r. Skarżący zarzucił ZUS, że nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego i nie zażądał od Poczty Polskiej stosownych wyjaśnień, a w szczególności z jakiego faktycznie powodu nie zostały doręczone mu decyzje w miesiącu [...] r. i jaki był powód ich zwrotu do ZUS wyłącznie po jednym awizo, tym bardziej, że zgodnie z art. 39 k.p.a. potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu, oraz możliwości dokonania określonych czynności. Skarżący wskazał na orzecznictwo NSA, z którego wynika iż "pokwitowanie stwarza domniemanie doręczenia, które może być obalone przeciwdowodem nawet przez osobę, do której rąk należało pismo faktycznie doręczyć ".
Ponadto skarżący przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 05.10.1994r. nr III ARN 54/94 OSN 1994 nr 12 poz. 187, w którym sąd ten stwierdził jednoznacznie, że doręczenie pisma niezgodne z przepisami k.p.a. narusza zasadę oficjalności doręczeń.
Skarżący powtórzył, iż skoro w miesiącu [...] r. nie doręczono mu skutecznie w/w decyzji i fizycznie odebrał je w dniu [...] r., to w tej sytuacji nie może ponosić ujemnych skutków prawnych takiego działania ZUS, który mając na kopercie tylko jedną adnotację o awizo i zwrot przesyłek bez podania zasadności takiego działania Poczty Polskiej przyjął te przesyłki nie wyjaśniając tej sprawy i nie powiadamiając skarżącego innym pismem o wydaniu decyzji.
Skarżący przytoczył także wyrok NSA z dnia 27.06.1989 r. nr IV SA 455/89 stwierdzający, że w postępowaniu administracyjnym ogólnym obowiązuje zasada, że decyzje administracyjne wywierają określone skutki prawne od dnia ich doręczenia lub ogłoszenia. Można doręczyć również pismo (decyzje) w siedzibie organu. Według skarżącego taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż decyzje doręczono faktycznie w siedzibie ZUS w Z., co spowodowało, że dopiero wówczas mógł skutecznie złożyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z pouczeniem zawartym w tych decyzjach.
Zdaniem skarżącego przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy ZUS popełnił szereg błędów zarówno natury formalnej jak i prawnej, które mają wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazał iż zgodnie z art. 24 ust. 5 d Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5 lat. ZUS jednak nie rozstrzygnął tego zagadnienia, a w jednym z pism podał, że przedawnienie wynosi 10 lat, co jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami, gdyż zaległości nie były zaległościami osobistymi skarżącego ale spółki z o.o. w której był wiceprezesem.
W sprawie nie było też formalnego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do spółki z o.o. "A" z powodu bezskuteczności. Według skarżącego błąd ZUS potwierdza wyrok SN I UZP 4/09, w którym jednoznacznie stwierdzono, że warunkiem uznania, że egzekucja jest bezskuteczna nie jest ocena formalna tylko na podstawie faktów opartych na przypuszczeniach, lecz dowiedzenie, że jest ona bezskuteczna i wydanie formalnej decyzji w przedmiocie tej bezskuteczności. Takiego postępowania ZUS nie przeprowadził i nie wydał w/w decyzji przed obciążeniem składkami członków zarządu w/w spółki.
Zdaniem skarżącego istotne znaczenie dla oceny bezzasadności obciążenia go składkami ZUS powinna mieć także treść umowy z dnia [...] r. podpisana przez członków zarządu spółek z o.o. "B" i "A". Na jej podstawie "B" zobowiązywał się wobec "A" do udzielenia gwarancji zaliczek na poczet wypłat wynagrodzeń dla pracowników zatrudnionych w "A" oraz płatności zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Wg skarżącego na podstawie wspomnianej umowy o współpracy zgodnie z art. 107 i 108 ordynacji podatkowej odpowiedzialność za zaległości powinna ponosić spółka z o.o. "B". Odpowiedzialność tą na pewnym etapie postępowania potwierdził ZUS w decyzji z dnia [...] r. nr [...] stwierdzając w niej, że "B" zalega z zapłatą należności z tytułu składek "A" w łącznej wysokości [...] zł i wezwał ten podmiot do zapłaty składek.
W odpowiedzi na skargę Zakład stwierdził, iż zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. W kwestii uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ powtórzył stanowisko z zaskarżonego postanowienia.
ZUS nie odniósł się szczegółowo do zarzutów merytorycznych jedynie zaznaczył, że w sprawie wniosku K. L., zostało przeprowadzone pełne i wyczerpujące postępowanie administracyjne w trakcie którego, nie doszło do naruszenia żadnych przepisów prawa materialnego i administracyjnego.
W piśmie procesowym z [...] r. skarżący powtórzył zarzuty podniesione w skardze dołączając postanowienie organu odwoławczego z [...] r. o nr [...]
Pismem z [...] r. ZUS podtrzymał stanowisko prezentowane w spornym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargę należało uwzględnić.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżony akt dotknięty jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Oceniając zaskarżone postanowienie Zakładu z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy ZUS wydając sporne orzeczenie prawidłowo ustalił, iż wniosek strony z [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zaległych składek został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności, to jest po terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
By jednak ocenić terminowość złożenia w/w wniosku koniecznym jest uprzednie stwierdzenie w jakiej dacie niespornie nastąpiło doręczenie decyzji wydanych przez Zakład jako organ I instancji.
W tym względzie ZUS wskazał, iż decyzje z [...] r o nr [...] i [...] zostały stronie wysłane w dniu [...] r. na adres podany przez stronę, natomiast w dniu [...] r. nastąpił zwrot pism z adnotacją nie podjęto w terminie.
Dalej organ nadmienił, iż strona w dniu [...] r. odebrała w/w decyzje osobiście.
Podsumowując stan faktyczny w sprawie Zakład stwierdził, iż wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w Zakładzie [...] r. nie został złożony w wymaganym dla tej czynności terminie.
Tym samym, w ocenie Sądu, u podstaw wydanego postanowienia legło ustalenie organu, iż doręczenie w/w decyzji z [...] r o nr [...] i [...] nastąpiło w dniu [...] r.
Zauważyć dalej trzeba, iż wprawdzie organ nie wskazał w sposób jednoznaczny w wydanym postanowieniu, iż w sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze unormowane w art. 44 K.p.a. co nastąpiło [...] r., jednak Sąd tak odczytuje treść wydanego postanowienia z uwagi na zawarte w nim stwierdzenia co do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z przywołaniem w/w daty [...] r.
Szczegółowe uregulowanie prawne dotyczące doręczania stronom korespondencji organów administracji publicznej zawarte jest w przepisach rozdziału ósmego Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stosownie do treści art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, jej przedstawicielowi, lub pełnomocnikowi (§ 2).
Zgodnie zaś z treścią 83 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych " Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W myśl natomiast art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie.
Przepis art. 134 k.p.a. przewiduje zaś między innymi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Przyjmuje się przy tym w szczególności, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, co należy rozumieć jako niedoręczenie jej stronie (pełnomocnikowi) albo nieogłoszenie.
Zgodnie natomiast z art. 42 § 1 k.p.a. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.
Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2) .
W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3) .
W myśl natomiast art. 43 K.p.a. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Zastosowany przez ZUS przepis art. 44 k.p.a. przewiduje w § 1, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ;
Zgodnie z § 2 art. 44 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Według § 3 art. 44 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Regulacja natomiast § 4 art. 44 k.p.a. stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Podstawowym warunkiem zastosowania przytoczonego wyżej przepisu jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 (adresat był nieobecny w miejscach wskazanych w tym przepisie - mieszkaniu, miejscu pracy lokalu organu) i art. 43 k.p.a. (doręczyciel w przypadku nieobecności adresata nie zastał również dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy, bądź osoby te nie podjęły się oddania pisma adresatowi). Następnie koniecznymi warunkami dla skuteczności doręczenia przewidzianego w art. 44 k.p.a. jest przechowanie pisma przez okres czternastu dni w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia przez pocztę) oraz umieszczenie zawiadomienia (awiza) o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej - w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku, gdy adresat nie podjął przesyłki w terminie siedmiu dni (liczonych od pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a.) na doręczającym ciąży obowiązek powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Przewidziane w art. 44 k.p.a. doręczenie zastępcze, rodzące domniemanie prawne skuteczności doręczenia jak doręczenie zwykłe może być uznane za skuteczne tylko wówczas, gdy spełnione zostały wszystkie wymogi określone tym przepisem.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim zauważyć należy, iż w aktach administracyjnych brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji o nr [...] i [...] z [...] r. co pozwoliłoby w sposób kategoryczny ocenić skuteczność doręczenia zastępczego w/w decyzji.
W aktach znajduje się natomiast pismo ZUS z [...] r. skierowane do Naczelnika Urzędu Pocztowego w Z. zawierające prośbę o " uzupełnienie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nadanej w dniu [...] r. (...) do adresata K. L. poprzez dokonanie właściwych adnotacji na potwierdzeniu odbioru w pozycjach: uzupełnienie daty upływu terminu awizowanej przesyłki, uzupełnienie daty i podpisu w pozycji: data i podpis doręczającego / wydającego. Wszelkie adnotacje Urzędu Pocztowego powinny być dokonywane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a nie na kopercie. W załączeniu przesyłamy kopertę wraz z potwierdzeniem odbioru".
W konsekwencji istnienia niniejszego pisma ZUS w aktach sprawy w ocenie Sądu koniecznym jest stwierdzenie, iż w sprawie nie można uznać za skutecznego doręczenia w/w decyzji o nr [...] i [...] w dacie [...] r. Tylko bowiem prawidłowe odnotowanie na dokumencie "potwierdzeniu odbioru" dwóch zawiadomień o możliwości odbioru przesyłki pierwsze w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia i drugie w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia powtórnego zawiadomienia warunkuje prawną skuteczność doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. Podobnie koniecznym jest również wskazanie daty upływu terminu odbioru awizowanej przesyłki. Koniecznym także odnotowanie jest innych elementów formalnych na zawiadomieniu w postaci daty i podpisu doręczającego przesyłkę.
Wobec zarówno braku zwrotnego potwierdzenia odbioru w/w decyzji w aktach sprawy, przy jednoczesnym istnieniu pisma ZUS z [...] r. o treści powyżej przywołanej, wprost zdaniem Sądu świadczącej o tym, iż zwrotne potwierdzenie odbioru w/w decyzji było wadliwe, nie można uznać by w sprawie miało miejsce skuteczne doręczenie zastępcze decyzji o nr [...] i [...] z [...] r.
Nie odnotowanie wymaganych elementów wymaganych treścią art. 44 k.p.a. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a jedynie jak utrzymuje organ na kopercie zawierającej przesyłkę nie spełnia wymogu określonego w art. 44 k.p.a., to zaś w konsekwencji nie pozwala uznać za skutecznym takiego doręczenia. Podobne stanowisko wyrażane jest powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co wskazują liczne orzeczenia por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 846/08; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., II OSK 1911/2007; wyrok WSA w Opolu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Op 314/2007, dostępne w Internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niewątpliwie to w dokumencie nazwanym "potwierdzenie odbioru" powinny znaleźć się wszystkie informacje warunkujące zaistnienie domniemania doręczenia przesyłki: stwierdzenie, że doręczyciel nie zastał adresata w mieszkaniu, informacja, że zawiadomienie o umieszczeniu przesyłki zostało umieszczone w skrzynce pocztowej, w drzwiach mieszkania lub przy wejściu na posesję, oraz że przesyłki tej nie podjęto w terminie, bądź powtórnie awizowano.
Uwagi co do konieczności odnotowania elementów wymaganych treścią art. 44 k.p.a. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki poczynione zostały przez Sąd w niniejszym orzeczeniu z tej przyczyny, iż do skargi strona dołączyła kopertę na której widnieje numer nadawczy przesyłki [...], to jest numer tożsamy z numerem wskazanym w piśmie ZUS z [...]r., do którego jest dołączone zwrotne potwierdzenie odbioru dotyczące decyzji o nr [...] i [...] z [...] r. i na których to widnieją stemple Urzędu Pocztowego w P. Dla Sądu nie jest zrozumiałym przy tym fakt z jakich przyczyn strona jest w posiadaniu zwrotnego potwierdzenia odbioru w/w decyzji.
Oceniając jednak i te dokumenty to zauważyć należy, iż na nich także nie ma elementów wymaganych treścią art. 44 k.p.a. I tak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji brak jest adnotacji, iż z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Podobnie na kopercie nie widnieje także adnotacja, iż z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Znajdują się jedynie adnotacje , iż nie podjęto przesyłki w terminie.
Podsumowując zatem stwierdzone ustalenia i uwagi zaistniałe na gruncie rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że jeśli kompletu wymaganych prawem (przepisem art. 44 k.p.a.) informacji nie zawarto zarówno na druku potwierdzeniu odbioru przesyłki ani też nie zapisano ich na kopercie, mamy do czynienia z wadliwym doręczeniem zastępczym, co powoduje stwierdzenie, iż domniemanie doręczenia przesyłki przewidziane w przepisie art. 44 k.p.a. nie może być skuteczne.
W tych okolicznościach faktycznych skoro w ocenie Sądu, przy rozstrzyganiu sprawy doszło do naruszenia przepisów procesowych art. 7 i art. 44 k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy sporne postanowienie nie mogło się ostać. Koniecznym zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stało się jego uchylenie.
Przy powtórnym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy najpierw uzupełni materiał dowodowy wyjaśniając wątpliwości związane z doręczeniem decyzji Zakładu z dnia [...] r. nr [...] i [...], a następnie w konsekwencji dokonanych ustaleń uwzględniając rozważania wyrażone w niniejszym orzeczeniu podejmie stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku złożonego przez stronę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło