III SA/Gl 1310/16
PostanowienieWSA w Gliwicach2016-11-02
Skład orzekający: Jolanta Skowronek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, powinien zostać zwolniony od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym?Ratio decidendi
Skarżący powinien zostać zwolniony od kosztów sądowych, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść ich bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W analizowanej sprawie, niskie dochody skarżącego, wysokie wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, koszty leczenia i ograniczone możliwości zarobkowe uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżący T. D.(D.) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Wnioskodawca wykazał niskie miesięczne dochody, wysokie wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, koszty mediów, raty kredytów oraz inne wydatki bieżące. Przedłożył dokumenty potwierdzające jego sytuację materialną, w tym wyciągi z rachunku bankowego, zeznanie podatkowe, zaświadczenie o zarobkach oraz informacje o zaciągniętych pożyczkach. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Skarżący został zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. D.(D.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Wnioskiem z 29 sierpnia 2016 r. skarżący, działający przy pomocy fachowego pełnomocnika, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego motywach podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę wynoszą 1.350,00 zł, podczas gdy ponoszone wydatki obejmują: podatek od nieruchomości (4.800,00 zł rocznie), ubezpieczenie budynku (350,00 zł – opłata jednorazowa), zakup węgla (ok. 1.600,00 zł – wydatek roczny), tzw. media to jest woda (ok. 180,00 zł - rocznie), energia elektryczna, telefon i internet (90,00 zł), wywóz nieczystości (120,00 zł – wydatek roczny), a nadto raty zaciągniętych kredytów (740,00 zł). Dodatkowo na tzw. życie przeznacza ok. 300,00 zł. Natomiast jako składniki posiadanego na współwłasność majątku wymienił: budynek mieszkalny o pow. ok. 190 m2, którego wartość oszacował na 90.000,00 zł, działkę o pow. 4600 m2, której wartość oszacował na 400.000,00 zł oraz budynki gospodarcze o pow. 340 m2, których wartość oszacował na 70.000,00 zł.
Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożył: zaświadczenie o zameldowaniu przy ul. [...] w T. , odpis zwykły z księgi wieczystej podanej wyżej nieruchomości obciążonej hipotecznie, wydruk z rachunku bankowego, którego saldo na dzień złożenia wniosku wynosiło 38,38 zł, zeznanie podatkowe za 2015 r., gdzie wypracowany dochód ze stosunku pracy oraz innych źródeł wynosił łącznie 23.033,46 zł, zaświadczenie o zarobkach, które w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosiło 1.850,00 zł brutto, wydruk z CEIDG potwierdzający fakt wykreślenia prowadzonej działalności z ewidencji, zaświadczenie o stanie cywilnym, oświadczenie o kredytach bankowych wraz z harmonogramem ich spłaty. Ponadto nadesłał zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ponieważ przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Miesięczne dochody skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wynoszą bowiem 1.850,00 zł brutto, czyli 1.350,00 zł netto (vide: zaświadczenie o zarobkach), natomiast ponoszone wydatki obejmują: podatek od nieruchomości (4.908,00 zł rocznie, to jest 1.227,00 zł na kwartał – vide: decyzja nr [...] ), ubezpieczenie budynku (350,00 zł – opłata jednorazowa), zakup węgla (ok. 1.600,00 zł – wydatek roczny), tzw. media czyli opłaty za wodę (191,66 zł i 97,14 zł - wydatek roczny według faktur [...] ), energię elektryczną (335,25 zł, 21,52 zł i 34,59 zł – płatność co drugi miesiąc), telefon (37,22 zł) i wywóz nieczystości (120,00 zł – wydatek roczny). Dodatkowo na tzw. życie przeznacza ok. 300,00 zł. A ponieważ z zestawienia operacji księgowych dokonywanych przez [...] wynika, że skarżący od 29 czerwca do 30 września 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim (vide: wypłacane przez ZUS świadczenie chorobowe). W tej sytuacji nie można wymagać aby kosztem koniecznego utrzymania wygospodarował odpowiednie środki na potrzeby niniejszego postępowania lub poczynił na te cele jakiekolwiek oszczędności, skoro jego stan zdrowia ogranicza jego możliwości zarobkowe, co potwierdza przedłożony przy piśmie z dnia 21 października 2016 r. materiał dowodowy, z którego ustalono, że zdolność kredytowa wnioskodawcy od listopada 2015 r. (kiedy to otrzymał pożyczkę w kwocie 5.263,16 zł) zmniejszyła się, albowiem druga pożyczka przyznana przez [...] wynosiła już tylko 1.630,43 zł. Z kolei zaciągnięta w czerwcu 2016 r. w [...]" trzecia pożyczka kształtowała się na poziomie 2.000,00 zł. Wprawdzie skarżący jest współwłaścicielem wybudowanego w 1908 r. budynku mieszkalnego o pow. ok. 190 m2, położonego na działce o pow. 4600 m2. Niemniej jednak należy zauważyć, że z zaświadczenia o zameldowaniu wynika, że sam w nim przebywa. To z kolei oznacza, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej kanalizacji, dotyczący jego osoby (vide: informacja o zgonie pozostałych współwłaścicieli zawarta w zawiadomieniu Burmistrza Miasta w T. z dnia 20 lipca 2016 r.), generować będzie dodatkowe wydatki z tym związane. Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło