III SA/Gl 1313/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.G. i T.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla strony skarżącej adwokata z urzędu. Strona skarżąca w niniejszej sprawie, tj. W. G. i T.G. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu. Obaj złożyli wypełnione i podpisane druki formularzy PPF. W uzasadnieniu swoich wniosków skarżący opisali obszernie dotychczasowy przebieg postępowania, zarówno przed organem podatkowym, jak i przed tutejszym Sądem. Strona zwróciła uwagę na problemy zdrowotne wspólników skarżącej spółki (w szczególności odnosi się to do W.G.), mające genezę również w przedmiotowej sprawie podatkowej. Od kilku lat strona znajduje się w tragicznej sytuacji finansowej. Z uwagi na to, że Skarb Państwa nie zapłacił spółce za jej prace, spółka utraciła płynność finansową, popadła w długi, a obecnie państwo egzekwuje od strony należności, których samo nie zapłaciło. Obszernie opisany został stan faktyczny obrazujący działalność prowadzoną przez rozwiązaną już spółkę cywilną A s.c. K. w K., której skarżący byli wspólnikami. Z oświadczenia W.G. wynika, że prowadzi on dwuosobowe gospodarstwo domowe razem ze swoim synem T.G. Ojciec i syn są właścicielami czterech nieruchomości: mieszkania w K., przy ul. [...], domu mieszkalnego w C. położonego przy ul. [...], garażu przy ul. [...] w K. i działki o powierzchni [...] arów. Jest to istotny majątek. Na nieruchomości te składa się bowiem dom mieszkalny, mieszkanie, garaż i działka o powierzchni [...] arów (domniemywać należy, że jest to działka budowlana). Wnioskodawcy oświadczyli, że nieruchomości te są obciążone hipotecznie na kwotę około 3.000.000 zł i prowadzona z nich jest egzekucja. Aktualnie jedynym dochodem wspólnego gospodarstwa domowego jest emerytura wojskowa pobierana przez W.G., jednak świadczenie netto zamyka się w kwocie 1.440,25 zł z uwagi na zajęcia tego świadczenia w toku postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy, pismami z dnia 18 maja 2016 r. referendarz sądowy wezwał obu skarżących do nadesłania szeregu dokumentów, mających zobrazować ich rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie aktualnych wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również o wykazanie aktualnego stanu majątkowego byłych wspólników spółki cywilnej. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawcy nadesłali do akt szereg dokumentów, w tym: zaświadczenie o zameldowaniu w miejscu ich zamieszkania (jedynie ojciec i syn są zameldowani na pobyt stały pod tym adresem); postanowienie z dnia [...] r. o wpisaniu W.G. i T.G. do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych; decyzje odnoszące się do emerytury W.G.; zeznania podatkowe za 2015 r. ojca i syna; wyciągi z rachunków bankowych W.G.; wypisy z ksiąg wieczystych nieruchomości posiadanych przez skarżących; szereg zawiadomień i pism związanych z prowadzonymi przeciw skarżącym licznymi postępowaniami egzekucyjnymi; postanowienia o zwolnieniu strony z kosztów sądowych w postępowaniach przed sądami powszechnymi; wniosek złożony przez T.G. w dniu 1 czerwca 2016 r. do [...] Urzędu Skarbowego w K. o wydanie mu zaświadczenia o nieosiąganiu w roku bieżącym dochodu. W aktach znajduje się także zestawienie źródeł dochodów wspólnego gospodarstwa domowego skarżących i wydatków tego gospodarstwa. W podsumowaniu zawarto stwierdzenie, że wnioskodawcy utrzymują się z resztek emerytury W.G. oraz pomocy rodziny. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata albo radcy prawnego, należy wskazać treść art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w całości, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przechodząc do rozpoznania sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawcy wykazali swój aktualny stan majątkowy w sposób dostateczny i wystarczający do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności, wykazany został fakt prowadzenia wspólnego, dwuosobowego gospodarstwa domowego przez ojca i syna, tj. przez W.G. i T.G.. Strona wykazała również, że jedynym dochodem ich wspólnego gospodarstwa domowego jest emerytura W.G.. Świadczenie emerytalne do wypłaty stanowi kwotę 1.440,25 zł netto, z uwagi na zajęcia komornicze. Wnioskodawcy zdołali wykazać, że prowadzone są przeciwko nim liczne postępowania egzekucyjne. Przedmiotem zajęć są także nieruchomości stanowiące ich własność. Odnośnie załączonych do akt sprawy licznych postanowień uwzględniających wnioski skarżących w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu stwierdzić należy, że generalnie przyjmuje się, że sam fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę zwolnienia od kosztów sądowych w innych postępowaniach sądowych nie może być argumentem przesądzającym o zwolnieniu w konkretnej (tej) sprawie. Po pierwsze bowiem sąd administracyjny (ani referendarz sądowy) orzekając w danej sprawie nie jest związany orzeczeniami sądów wydanymi w zakresie innych spraw. Z kolei po drugie, postępowania prowadzone w tej kwestii przez sądy powszechne toczą się w oparciu o przesłanki uregulowane w odrębnych przepisach, które nie mają zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Faktem jednak jest, że sytuacja majątkowa wnioskodawców jest wyjątkowo ciężka. De facto utrzymują się jedynie ze świadczenia emerytalnego W. G., nie są w stanie regulować swoich zobowiązań. Toczą się przeciwko nim liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których zajęciu uległy także nieruchomości, stanowiące ich własność. Należy mieć na względzie fakt, że stan zdrowia W.G. uniemożliwia mu w rzeczywistości szukanie pracy zarobkowej. Z kolei jego syn jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniego dziecka. W efekcie, w ocenie referendarza sądowego, strona skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co skutkuje uwzględnieniem jej wniosku w całości. Na marginesie, ustosunkowując się do zawartego we wniosku żądania strony skarżącej aby ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem procesowym był adwokat M.M., należy wyjaśnić, że jakkolwiek sąd administracyjny (tu referendarz sądowy działający na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.) rozstrzyga o ustanowieniu dla strony adwokata, to jednak nie ma żadnego wpływu na to, która konkretnie osoba zostanie wyznaczona jako ten pełnomocnik. Z treści art. 253 P.p.s.a. wynika bowiem jednoznacznie, że ustanowioną w ramach prawa pomocy osobę reprezentującą skarżącego w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, wyznacza właściwa korporacja prawnicza. Wobec powyższego, ewentualne żądania w omawianym zakresie strona skarżąca może kierować wyłącznie do Okręgowej Rady Adwokackiej w K.. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.