III SA/Gl 1314/13
PostanowienieWSA w Gliwicach2013-09-11
Skład orzekający: Iwona Wiesner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu utraty płynności finansowej i braku środków na dalsze prowadzenie działalności, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego, która wykazała, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, a jej majątek nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym. Sąd, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza, musi ocenić, czy spełniona została przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. w sprawie podatku akcyzowego. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając to złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu utraty płynności finansowej. Referendarz sądowy częściowo uwzględnił wniosek, ale odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Spółka wniosła sprzeciw od tego postanowienia, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Zwolniono skarżącego od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.
W skardze na ww. decyzję, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że w dniu 20 lutego 2013 r. został złożony przez zarząd skarżącej spółki wniosek o ogłoszenie upadłości, z uwagi na to, że spółka utraciła w tym okresie płynność finansową. Sytuacja majątkowa spółki uniemożliwia jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Wnioskodawca nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
Postępowanie upadłościowe toczy się przed Sądem Rejonowym K. w K. do sygn. akt: [...] . Spółka oświadczyła, że w toku tego postępowania została sporządzona przez biegłego sądowego opinia w przedmiocie zasadności złożonego wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej spółki obejmującej likwidację majątku. Opinia ta stanowi załącznik do wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 850.000 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 409.939,67 zł na dzień 31 grudnia 2012 r. Jednocześnie spółka poniosła stratę za ostatni rok obrotowy, która wg bilansu wyniosła 791.909,68 zł.
Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada rachunek bankowy w [...] S.A., na którym w dniu złożenia wniosku o prawo pomocy miała zdeponowaną kwotę 6.337,86 zł.
W dniu 4 lipca 2013 r. wpłynęło do akt sprawy pismo radcy prawnego A. I. pełnomocnika procesowego wnioskodawcy, zawierające sprostowanie treści rubryki 9.3 druku urzędowego formularza PPF. Zamiast kwoty 6.337,86 zł powinna być w tej rubryce wpisana kwota 1.284,86 zł, jako stan rachunku powadzonego przez stronę w banku na dzień 31 maja 2013 r.
Pismem z dnia 16 lipca 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również o nadesłanie raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca nadesłała dokumenty przedstawiające stan finansowy spółki. Na materiał dowodowy składają się: zeznania CIT – 8 za rok 2012 i za rok 2011; deklaracje VAT – 7 za okres od stycznia 2013 r. do maja 2013 r.; aktualny wykaz majątku skarżącej spółki na dzień 30 lipca 2013 r.; raporty kasowe: z dnia 27 lutego 2013 r. i z dnia 19 marca 2013 r.; zbiorczy druk zapisów na koncie 100 od dnia 1 stycznia 213 r. do dnia 31 lipca 2013 r. i wyciąg z rachunku prowadzonego w [...] za okres od marca 2913 r. do maja 2013 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem dnia 23 sierpnia 2013 r. do tutejszego Sądu wpłynął sprzeciw od tego postanowienia. Strona w sprzeciwie podkreśliła, że w toku postępowania upadłościowego została sporządzona przez biegłego sądowego opinia w przedmiocie zasadności złożonego wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej spółki obejmującej likwidację majątku. Opinię tą załączono do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednoznacznie wynika z niej, że spółka nie ma możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. W związku natomiast z postępowaniem upadłościowym sytuacja spółki ulegnie jeszcze pogorszeniu. Aktywa strony zostaną zlicytowane w celu zaspokojenia dłużników a skarżący nie dysponuje żadnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego nawet w częściowej wysokości. Podkreślono również, że rachunek bankowy został zamknięty w dniu 28 czerwca 2013 r. z ujemnym saldem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony,
postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.).
Podkreślić należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004).
Mając na uwadze powyższe rozważenia stwierdzić trzeba, iż wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2, a mianowicie osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Strona skarżąca wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby uwzględnienie jej wniosku w całości.
Po przeanalizowaniu dokumentów dostarczonych przez skarżącą stwierdzić należy, że spółka znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji majątkowej i faktycznie nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie chociażby części opłat sądowych.
Odnośnie danych zawartych w deklaracjach VAT – 7, należy stwierdzić, że kwoty wskazujące podstawę opodatkowania tym podatkiem w poszczególnych miesiącach nie wskazują na przychód, czy też ogólnie, szeroko rozumiane zyski spółki.
Analiza z wyciągu z rachunku bankowego spółki, prowadzonego w [...] wskazuje na ujemne saldo zamknięcia tego rachunku bankowego na dzień 28 czerwca 2013 r., zamykało się ono w kwocie – 140,20 zł. Na wyciągu tym widnieje wiele transakcji obciążeniowych. Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 694 zł. Jednakże Sąd ma na uwadze, że skarżąca zainicjowała jednocześnie sześć spraw sądowoadministracyjnych, które łącznie generują koszty sądowe (sygn. akt: III SA/Gl 1313 – 1314/13, 1352 – 1353/13, 1570-1571). Łączny, sumaryczny wpis sądowy od tych sześciu skarg wyniósłby w sumie 3.637 zł.
Ocena stanu majątkowego strony skarżącej, dokonana na podstawie nadesłanych w/w dokumentów wskazuje jednoznacznie, że nie ma możliwości przywrócenia rentowności spółce. Majątek spółki jak i należności kontrahentów przekraczają istniejące już zobowiązania spółki a jak wynika z opinii biegłego sądowego realna masa upadłości uwzględniająca istniejące środki pieniężne nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Sąd biorąc pod uwagę powyższe przy uwzględnieniu ilości spraw strony skarżącej zawisłych przed tut. Sądem, postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło