III SA/Gl 1342/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że nie stać jej na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, ponieważ od dnia [...] września 2013 r. nie prowadzi ona działalności gospodarczej (jest ona zwieszona) i nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów. Wobec strony prowadzona jest egzekucja przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. i wszystkie jej środki majątkowe, tak pieniężne, jak i jej ruchomości zostały już zajęte i ściągnięte przez organ egzekucyjny. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 50.000 zł. Spółka wg oświadczenia nie posiada środków trwałych. W 2013 r. spółka poniosła stratę w wysokości 616,26 zł, a przychód zamknął się w kwocie 5.400 zł, koszt uzyskania przychodu, to z kolei kwota 6.016,26 zł. Przychód wynika ze sprzedaży licytacyjnej wykonanej przez poborcę skarbowego. Spółka oświadczyła w rubryce nr 9 druku urzędowego formularza, że nie posiada rachunków bankowych. Załącznikami do wniosku o przyznanie prawa pomocy są: zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2013 r.; rachunek zysków i strat za okres od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia [...] lipca 2014 r. oraz bilans sporządzony na dzień [...] lipca 2014 r. Pismem z dnia [...] października 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, jak również o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, pełnomocnik procesowy wnioskodawcy nadesłał: deklaracje VAT – 7 za kwiecień oraz sierpień i wrzesień 2014 r.; postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] października 2012 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej skarżącej spółki; pismo Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie powadzonej egzekucji; postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym Prokuratury Okręgowej w R. z dnia [...] listopada 2010 r. i z dnia [...] lipca 2012 r. W piśmie przewodnim z dnia [...] października 2014 r., pełnomocnik procesowy strony stwierdził, że skarżąca nie posiada rachunków bankowych i nie przedłoży zaświadczeń o zamknięciu rachunków bankowych, ponieważ prezes zarządu spółki nie przebywa na terytorium Polski i jest poszukiwany listem gończym przez Prokuraturę. W efekcie nie jest w stanie uzyskać tych zaświadczeń. Od 2011 r. spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie dysponuje i nie obraca gotówką w związku z czym nie prowadzi kasy. Jednocześnie wnioskodawca nie posiada środków trwałych. Jedynym majątkiem spółki są wierzytelności wobec przedsiębiorców (zabezpieczone w toku postępowania przygotowawczego) i bardzo wysoka wierzytelność wobec prezesa zarządu spółki. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie nadesłała wszystkich dokumentów, o dostarczenie których była wzywana. Wnioskodawca nie przedstawiła więc w sposób kompletny swojego aktualnego stanu finansowego. Należy stwierdzić, że o kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarzą (a takim podmiotem jest bez wątpliwości skarżąca spółka) można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste aktualne możliwości finansowe. Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu. Należy stwierdzić, że wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie wynosi 71.588.539 zł. Kwota ta nie jest sporna. W tym stanie rzeczy, spółka zobowiązana jest do uiszczenia wpisu stosunkowego w maksymalnej wysokości, który wynosi 100.000 zł. Wpis obliczony jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Spółka nadesłała do akt zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r. Z zeznania tego wynika, że wnioskodawca osiągnęła w ubiegłym roku podatkowym przychód w kwocie 5.400 zł, natomiast koszt uzyskania przychodu zamknął się w kwocie 6.016,26 zł. Załącznikami do wniosku PPPr są: bilans sporządzony na dzień [...] lipca 2014 r. i rachunek zysków i strat sporządzony za okres od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia [...] lipca 2014 r. Niezależnie od tego, do akt nie wpłynęły żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, które obrazowałyby stan "żywej" gotówki, która pozostaje w dyspozycji skarżącej spółki. Brak w aktach sprawy wydruków z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych oraz raportu kasowego. Co istotne, jeżeli skarżąca spółka rzeczywiście nie posiada środków finansowych – to dokumenty te w dostatecznym stopniu wykazałyby ten fakt. Tymczasem, z wypełnionego formularza PPPr i z informacji zawartych w piśmie pełnomocnika procesowego wnioskodawcy z dnia [...] października 2014 r. wynikają jedynie same oświadczenia o braku jakichkolwiek środków finansowych. Oświadczenia te nie są poparte żadnymi dokumentami. Pełnomocnik procesowy spółki oświadczył w cytowanym wyżej piśmie, że spółka nie posiada obecnie rachunków bankowych. Z uwagi jednak na to, że prezes zarządu znajduje się poza krajem i jest poszukiwany listem gończym, nie ma możliwości uzyskania tych zaświadczeń. Brak podstaw do tego, aby zaaprobować takie stanowisko. Wnioskodawca jest przecież przedsiębiorcą, profesjonalnym podmiotem obrotu prawnego. Nie można podzielić stanowiska, że zdobycie stosownych dokumentów i zaświadczeń bankowych jest możliwe tylko i wyłącznie poprzez osobiste działanie prezesa skarżącej spółki. Spółka kapitałowa powinna być zorganizowana w sposób zapewniający jej minimum sprawnego i skutecznego działania. Dostęp do określonych dokumentów oraz możliwość wygenerowania stosownych materiałów źródłowych powinien być zapewniony (i możliwy) w każdym czasie. W rzeczywistości spółka nie zdołała wyjaśnić kwestii swoich rachunków bankowych i wykazać, że jej rachunki bankowe są aktualnie zlikwidowane. Co istotne, spółka nie znajduje się w stanie likwidacji (zaprzestania, zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej), nie ogłoszono również jej upadłości. Działalność gospodarcza spółki uległa jedynie zawieszeniu. Wnioskodawca powinien dołączyć do akt stosowne zaświadczenia o zamknięciu jego rachunków bankowych. Kwestia ta powinna być wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości. Istotnym brakiem w nadesłanej przez wnioskodawcę dokumentacji jest brak raportu kasowego spółki. Jest to tym istotniejszy brak, że wobec twierdzenia spółki o braku rachunków bankowych, raport kasowy spółki obrazuje ilość gotówki, która znajduje się w bezpośrednim posiadaniu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Raport kasowy obrazuje stan gotówki w kasie spółki w określonym czasie. Obrazuje zarówno stan tej gotówki w danym dniu, jak również wskazuje na operacje kasowe w danym okresie czasowym: wpływy gotówki do kasy spółki, jak również wypływy gotówki (operacje obciążeniowe i uznaniowe). Jest to o tyle istotny dokument, o ile wskazuje on na bezpośrednie i bieżące operacje pieniężne podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Analiza raportu kasowego pozwala wyciągnąć istotne wnioski co do wydolności finansowej podmiotu, a tym samym, co do jego zdolności (bądź też niemożności) ponoszenia kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, że stan rachunków bankowych spółki wcale nie jest i nie musi być tożsamy ze stanem gotówki spółki, dostępnym w jej kasie. Jeżeli spółka rzeczywiście nie posiada aktualnie rachunków bankowych, nie musi to wcale oznaczać, że nie dysponuje gotówką w swojej kasie. W tym zakresie z pewnością nie jest wystarczające jedynie samo oświadczenie pełnomocnika wnioskującej spółki, zawarte w cytowanym wyżej piśmie przewodnim, zgodnie z którym, spółka nie prowadzi kasy. Fakt ten ma wynikać z tego, że spółka nie dysponuje i nie obraca gotówką, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej. Podmiot, jakim jest skarżąca spółka, ma obowiązek prowadzić raport kasowy, niezależnie od tego, czy wykazuje aktywność gospodarczą, niezależnie od częstotliwości i ilości zawieranych transakcji. W związku z tym spółka powinna wygenerować wyciąg z raportu kasowego i przedłożyć go do akt sprawy. Nie należy tracić z pola widzenia również faktu, że spółka posiada wierzytelności o znacznej łącznej wartości. Z pisma pełnomocnika procesowego z dnia [...] października 2014 r. oraz z analizy bilansu spółki wynika, że posiada ona należności, zakwalifikowane, jako krótkoterminowe w granicach około 15.000.000 zł. Wnioskodawca powinien więc dochodzić zwrotu tych kwot. Uwaga ta jest tym bardziej istota w przedmiotowej sprawie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że osoba prawna (oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej) nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., II GZ 518/12, LEX nr 1274391). W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to przede wszystkim (choć nie tylko), że spółka de facto nie wykazała tego, że nie posiada rachunków bankowych, nie przedstawiła wyciągu ze swojego raportu kasowego. W ten sposób w ogóle nie wykazała, że nie dysponuje środkami finansowymi. Natomiast fakt bycia wierzycielem nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem jej wniosku, tym bardziej, że wnioskodawca jedynie stwierdziła, że posiada wierzytelności na łączną bardzo wysoką sumę. Brak natomiast wykazania, że spółka próbuje dochodzić tych należności w postępowaniu sądowym (i to zarówno rozpoznawczym, jak i egzekucyjnym), czy też w ramach pertraktacji ze swoimi dłużnikami. Brak jest więc wykazanie, że wnioskodawca podejmuje jakiekolwiek działania zmierzające do ściągnięcia swoich należności, co w dalszej kwestii spowodowałoby korzystne zmiany w jej kondycji finansowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.