III SA/Gl 1344/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że nie posiada żadnego majątku. Za ostatni rok obrotowy poniosła stratę rzędu 287.480,13 zł (vide: zeznanie podatkowe CIT-8). Podobnie na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan jej rachunku bankowego prowadzonego w Banku "A" wynosił: (-) 0,00 zł, podczas gdy miesięczny koszt utrzymania biura to kwota 39.931,47 zł. Obejmuje ona opłaty za czynsz (996,30 zł), biuro rachunkowe (1.230,00 zł) oraz wynagrodzenia pracowników z ZUS-em i podatkiem (37.705,17 zł – vide: dokumenty źródłowe dołączone do wniosku). Tymczasem od początku bieżącego roku nie wypracowano zysku tylko poniesiono kolejną stratę wynoszącą 206.528,52 zł (vide: zestawienie obrotów i sald za pierwszy kwartał bieżącego roku) w sytuacji gdy obciążenia z tytułu kar pieniężnych, które zostały na Spółkę nałożone wynoszą 255.412,00 zł, a prowadzone postępowanie egzekucyjne zmierza do wyegzekwowania kwoty 142.291,10 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą Spółkę do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - podanych wyżej danych poprzez nadesłanie: - wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - zestawienia obrotów i sald za ostatni kwartał wraz z deklaracjami VAT-7 oraz raportami kasowymi z tego okresu; - odpisu lub uwierzytelnionej kserokopii sprawozdania finansowego Spółki za 2015 r. (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej). Wezwanie to doręczono pod wskazany adres [...] r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu, o ile ta wykaże, tj. udowodni, przedstawi w sposób przekonujący, unaoczni (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że nie ma wystarczających środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy więc od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Dlatego też jego bierność w tym zakresie postrzegana jest jako nienależyte wykazanie przewidzianej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka uchyliła się od wykonania wezwania z dnia [...] r. Do dnia dzisiejszego nie nadesłała bowiem wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 oraz raportów kasowych z tego okresu, zestawienia obrotów i sald za ostatni kwartał wraz ze sprawozdaniem finansowym za ubiegły rok obrotowy. Wobec powyższego weryfikacja złożonego przez nią oświadczenia nie była możliwa. Orzekanie na podstawie niepełnych (niekompletnych) danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt I GZ 1/16 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie jak orzekanie na podstawie danych z treści urzędowego formularza w sytuacji, gdy te – tak jak w rozpoznawanej sprawie – budzą wątpliwości. Dlatego też przyjąć należało, że dopóki skarżąca Spółka nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej aktualnej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca Spółka uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia [...] r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. Powyższa okoliczność nie pozwala uwzględnić złożonego wniosku. Nie sposób przecież wykluczyć, że strona celowo podała jedynie takie dane aby zwiększyć szansę na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, podczas gdy jak ustalono z zeznania podatkowego CIT-8 prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów w ramach której w 2015 r. wypracowała przychód wynoszący 3.279.837,40 zł i poniosła wydatki w kwocie go przekraczającym, to jest 3.567.317,53 zł, których źródło pochodzenia nie zostało podane. Podobnie jak poniesionych w pierwszym kwartale bieżącego roku wydatków (vide: rozliczenie kosztów konta 715 zestawienia obrotów i sald), które również przekroczyły wartość sprzedanych usług (vide: rozliczenie konta 703), choć w 2015 r. nie wypracowano zysku tylko poniesiono stratę rzędu 287.480,13 zł. Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.