III SA/Gl 1348/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odpowiedzialności osoby trzeciej) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą, strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że w dniu [...] r. wypowiedziano jej umowę o pracę. Wcześniej strona otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 1.300 zł. Z kolei żona wnioskodawcy od [...] r. przebywała na zasiłku chorobowym, natomiast obecnie, już nie pracuje. Koszty utrzymania wynoszą ogółem 1.150 zł (czynsz – 650 zł i wyżywienie – 500 zł). Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją małżonką M. D.. Oboje aktualnie nie pracują i nie posiadają żadnego dochodu. Strona oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000Euro. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 16 lipca 2013 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: zaświadczenie o zarejestrowaniu swojej żony, M. D., jako osoby bezrobotnej z prawem do pobierania zasiłku (zarejestrowana od dnia [...] r.); indywidualną kartę wypłaty zasiłków; świadectwo pracy skarżącego, z którego wynika, że był zatrudniony w "A" – A. i S. D. Sp. j. w L. od dnia [...] r. do dnia [...] r.; kserokopię oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę z dnia [...] r.; świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach; druk przelewu, z którego wynika, że skarżący złożył wniosek o wydanie kserokopii zeznania podatkowego za 2012 r.; wyciąg z rachunku bankowego posiadanego przez żonę skarżącego, obrazującego obrót i transakcje dokonywane na nim w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.; zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały w miejscu podanym przez skarżącego, jako miejsce swojego zamieszkania; umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą przez syna skarżącego K. D.; aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego, zawartego przez żonę skarżącego. Do akt sprawy skarżący nadesłał również kserokopie rachunków miesięcznych opłat za: gaz ([...] zł); telewizję cyfrową ([...] zł); energię elektryczną (kwota [...] zł – do zwrotu); kserokopię opłat polisy ubezpieczeniowej, dokonywane przez wnioskodawcę i jego małżonkę (po [...] zł). Do akt dołączono również kserokopię umowy sprzedaży pojazdu mechanicznego, za który skarżący otrzymał wg umowy kwotę 5.000 zł. W piśmie przewodnim z dnia 31 lipca 2013 r. skarżącego oświadczył, że środki na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego pochodzą z zasiłku otrzymywanego przez jego żonę oraz z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży samochodu osobowego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku P. D., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli na zasadzie art. 245 § 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną M. D. Aktualnie wnioskodawca pozostaje bez pracy (od dnia [...] r.), podobnie, jak i jego żona. Jednakże to właśnie jego żona uzyskuje obecnie jedyny dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym – pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 667,80 zł. Jednocześnie strona opłaca wszelkie rachunki związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego (czynsz, opłaty za media, zakup żywności), jak do tej pory brak jest jakichkolwiek zaległości płatniczych w tym zakresie. Należy jednak stwierdzić, że sytuacja skarżącego może się jeszcze zmienić. Nie jest bowiem wykluczone, że nawiąże nowy stosunek pracy i będzie również osiągał dochód. Aktualnie jednak, sytuacja finansowa w gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie pozwoliłaby ponosić kosztów sądowych w sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego samego i jego małżonki. Wpis sądowy od skargi w sprawach, w których przedmiotem jest podatek akcyzowy – odpowiedzialność osoby trzeciej, jest wpisem stałym i wynosi 500 zł. Należy mieć na uwadze, że strona zainicjowała dwie sprawy sądowoadministracyjne (III SA/Gl 1348/13 i 1349/13). Łączny, sumaryczny wpis sądowy od tych dwóch skarg wyniósłby 1.000 zł. Jest to faktycznie kwota relatywnie wysoka, jak na aktualne możliwości finansowe gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Zdaniem rozpoznającego wniosek o prawo pomocy, skarżący nie mógłby uiścić takiej kwoty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie samego oraz swojej zony. W tym stanie rzeczy, skarżący został zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Inaczej natomiast przedstawia się kwestia przyznania wnioskodawcy pełnomocnika procesowego z urzędu. Strona wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym (tj. w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata). Uwzględnienie takiego wniosku może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jeżeli nie posiada żadnych (jakichkolwiek) środków pieniężnych. Tej przesłanki wnioskodawca nie spełnia. Skarga w przedmiotowej sprawie została złożona w dniu [...] r. (data wpływu skargi do organu, którego decyzja została zaskarżona do tutejszego Sądu). Tymczasem, z analizy wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego, że do wspólnego gospodarstwa domowego, po tym okresie, wpłynęły określone środki pieniężne: mianowicie w dniu [...] r. wpłynęły na rachunek bankowy żony skarżącego kwoty 1.080 zł i 1.440 zł, określone, jako świadczenia z polis ubezpieczeniowych. Kwoty te zostały wpłacone przez "B" S.A. w W.. Jednocześnie, w dniu [...] r., skarżący sprzedał swój samochód marki [...], za cenę 5.000 zł, co wynika zarówno z oświadczenia strony, jak i z przedłożonej kserokopii umowy sprzedaży. Tym samym, w gospodarstwie domowym wnioskodawcy pojawiła się, w stosunkowo krótkim czasie, łącznie kwota 7.520 zł. Brak więc podstaw do tego, aby stwierdzić, że skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz, że nie posiadał już po zainicjowaniu postępowania sądowoadministracyjnego jakichkolwiek środków pieniężnych. Należy zaznaczyć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony równocześnie z wniesieniem skargi do tutejszego Sądu. Tymczasem, inicjując postępowanie sądowe, skarżący powinien był liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, powinien był poczynić pewne oszczędności, mając na celu zgromadzenie określonej kwoty pieniężnej. A właśnie w tym samym miesiącu, w którym strona zainicjowała postępowania sądowe, wnosząc skargi na decyzje organu podatkowego, uzyskała dopływ gotówki, w łącznej kwocie 7.520 zł. Z tego wynika, że strona dysponowała w swoim gospodarstwie domowym realną kwotą pieniężną, której przynajmniej część mogła zaoszczędzić, mając na uwadze wszczęte postępowania sądowe. Abstrahując od tego, że nawet zakładając, że w gospodarstwie domowym wnioskodawcy żadnych oszczędności nie poczyniono, to w dniu [...] r., dokonana została na przedmiotowym rachunku bankowym transakcja obciążająca o wartości 1.800 zł. Z opisu widniejącego na rachunku wynika, że transakcji tej dokonała małżonka skarżącego na rzecz swojej matki (opis "mama"). Reasumując, skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skutkujące przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Brak podstaw do przyjęcia, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ dysponowała większą ilością gotówki w czerwcu 2013 r. Z tego powodu wniosek strony skarżącej nie został uwzględniony w całości. Jednocześnie, z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że strona spełnia jednak aktualnie przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, spełnia więc przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Uiszczanie kosztów postępowania (w pierwszej kolejności wpisów sądowych od dwóch skarg w łącznej kwocie 1.000 zł) mogłoby rzeczywiście spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego oraz jego żony. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 P.p.s.a.