III SA/Gl 1358/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. (G.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]; [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. G. domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. oddalający złożone (przez skarżącego jako przedsiębiorcę) powództwo o zapłatę kwoty 739.307,51 zł tytułem reszty wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych polegających na realizacji zadania p.n. [...] budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Dalej wyjaśnił, że jako przedsiębiorca nie płacił za usługi i materiały budowlane. Nie odprowadzał też podatków ani składek ZUS. Ponieważ wszczynane wobec jego osoby egzekucje okazywały się bezskuteczne na dzień 29 października 2014 r. jego zadłużenie wynosiło 367.934,68 zł (vide: dołączone do wniosku zestawienie spraw prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. D. G.). Obecnie zalega z alimentami na rzecz małoletnich dzieci (syna K. i córki A.), które wraz z kosztami komorniczymi wynoszą 27.144,45 zł. Dodatkowo zobowiązany jest do spłaty zadłużenia na rzecz J. G. Wynosi ono wraz z kosztami komorniczymi 18.573,35 zł. Tymczasem miesięczne dochody skarżącego wynoszą 1.500,00 zł netto. Kwota ta obejmuje wynagrodzenia za pracę w niepełnym wymiarze (200,00 zł) oraz wykonywane dorywczo prace (1.300,00 zł). Wprawdzie posiada nieruchomość gruntową, której wartość oszacował na 10.000,00 zł do 15.000,00 zł, niemniej jednak jak wyjaśnił ta pozostaje we współwłasności z byłą żoną. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., na mocy którego małżeństwo skarżącego z B. G. zostało rozwiązane i zasądzono alimenty na rzecz syna K. i córki A. po 300,00 zł, które na podstawie wyroku z dnia 8 września 2015 r. podwyższono do łącznej kwoty 900,00 zł; - informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej o zaległe alimenty w kwocie 8.287,43 zł; - zeznanie podatkowe PIT-37 za 2015 r., z którego ustalono, że skarżący wypracował w tym okresie przychód w kwocie 5.154,38 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie 4.377,50 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania pochodzących z 2013 i 2014 r. danych (vide: dokumenty źródłowe dołączone do wniosku). Natomiast informacji dotyczących kosztów bieżącego utrzymania nie zamieścił. Wskazał jedynie, że z miesięcznych dochodów wynoszących 1.500,00 zł zobowiązany jest płacić alimenty na rzecz syna K. i córki A., które wynoszą łącznie 900,00 zł. Należy jednak zauważyć, że z powyższego tytułu skarżący posiada zaległości, które wraz z kosztami komorniczymi wynoszą 27.144,45 zł (vide: rubryka nr 11 formularza). W tej sytuacji podnoszona we wniosku okoliczność partycypowania w kosztach utrzymania dzieci wymagała zweryfikowania. Tym bardziej, że skarżący jak sam wskazał zatrudniony jest na [...] etatu, a jego wynagrodzenie za pracę według złożonego oświadczenia wynosi 200,00 zł. Wprawdzie wyjaśnił, że tytułem prac dorywczych jego budżet domowy zasila kwota 1.300,00 zł, niemniej jednak w żaden sposób nie sprecyzował, czy ma ona charakter stały, czy sezonowy. Nie można było zatem w sposób nie budzący wątpliwości ustalić czy poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł rzeczywiście przekracza możliwości finansowe skarżącego. Tym bardziej, że pozostałe dokumenty źródłowe, o które wzywano, celem uzupełnienia podanych we wniosku danych, nie zostały nadesłane. Dotyczy to chociażby wyciągów z rachunku bankowego, których uzyskanie nie wymaga większego wysiłku, dokumentów dotyczących wielkości posiadanego majątku (vide: elektroniczne księgi wieczyste), ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków (oświadczenie rodziców złożone w tym przedmiocie pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań lub zatajenie prawdy), czy składników majątku, do których została skierowana egzekucja. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywujący jakoby zasługiwał na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Podobnie jak orzekanie na podstawie danych z treści urzędowego formularza w sytuacji, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – budziły one wątpliwości (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt I GZ 1/16 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie w piśmie z dnia 27 stycznia 2017 r. skarżący wystąpił o wyznaczenie dodatkowego terminu, celem nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych, jednakże wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem został złożony po upływie przewidzianego w art. 84 ustawy p.p.s.a. terminu, który nie podlega przywróceniu (termin sądowy). A ponieważ sytuacja finansowa skarżącego – jak wskazano - uległa zmianie, albowiem w chwili obecnej jest na urlopie bezpłatnym. Nie wykonuje też prac dorywczych z uwagi na okres zimowy, a zatem na wyżywienie (300,00 zł do 400,00 zł), środki czystości (100,00 zł), telefon (50,00 zł) czy bilet na autobus (100,00 zł) stosowne środki pożycza od rodziców, którzy ponoszą też opłaty za media, powyższe należało udokumentować, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Tym bardziej, że umowa o pracę skarżącego i oświadczenie o urlopie bezpłatnym, mimo ich wymienienia w piśmie z dnia 27 stycznia 2017 r., nie zostały do niego dołączone. Brak było również oświadczenia rodziców o ponoszeniu kosztów utrzymania swojego syna, czy informacji o miejscu zamieszkania, podczas gdy te mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. ustalono, iż skarżący zamieszkiwał sam w mieszkaniu rodziców, był też zatrudniony w A K. G. – to jest swojej matki. Dlatego też możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musiała zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia ten w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u niej. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. A ponieważ z regulacji zawartej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, gdyż odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca (vide: art. 255 ustawy p.p.s.a.). Dlatego też stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.