III SA/Gl 1372/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...], W.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, skarżący podniósł, że jest w trudnej sytuacji materialnej, są prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne, ma problemy zdrowotne, zaciągnął kredyty i inne zobowiązania, które uniemożliwiają pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema osobami: ze swoją żoną L. G. – S., oraz z dwoma synami: B. ([...] lata) i F. ( [...] lat). W rubryce nr 7 urzędowego formularza wniosku PPF w miejscu "dom (wielkość w m2), skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m2 na który został zaciągnięty kredyt hipoteczny. Strona oświadczyła, że jej dochód miesięczny zamyka się w kwocie [...]zł brutto. Ponadto, strona skarżąca ma do spłacenia kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł, nieruchomość obciążona jest hipoteką, a jego wynagrodzenie obciążone było zajęciem w toku egzekucji. Na potwierdzenie powyższych faktów, skarżący nadesłał stosowne dokumenty, jako załączniki do wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2010 r. skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową. Strona nadesłała w pierwszej kolejności kserokopię oświadczenia pracodawcy "A" Sp. z o.o. w C. o rozwiązaniu ze skarżącym umowy o pracę za wypowiedzeniem. Stosunek pracy wnioskodawcy uległ rozwiązaniu z dniem [...]. Skarżący przedłożył swoje zeznanie podatkowe za rok podatkowy [...], oraz zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w B. z dnia [...]r., z którego wynika, że jest on aktualnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia [...]r. i posiada prawo do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy; oraz decyzję Powiatowego Urzędu Pracy w B. z dnia [...]r., nr [...], w której uznano małżonkę skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...]r., bez prawa do pobierania zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Jednocześnie skarżący dołączył do akt zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r., z którego wynika, że jego małżonka w roku podatkowym [...] nie uzyskała żadnego dochodu. Starszy syn skarżącego B.S. prowadzi działalność gospodarczą, określoną jako usługi fryzjerskie. Z tego tytułu jest on objęty w sferze podatkowej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, osiągniętych w roku podatkowym [...]. Z zeznania PIT-28 wynika, że B.S. osiągnął w [...] r. przychód w kwocie [...] zł. Wnioskodawca nadesłał również zaświadczenie z "B" S.A. Oddział w B. z dnia [...]r., z którego wynika, że posiada on w tym oddziale rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy [...], który nie jest obciążony tytułami egzekucyjnymi. To właśnie tylko z tego rachunku bankowego, skarżący nadesłał wyciąg – zestawienie operacji dokonanych na tym rachunku w okresie [...]r. do dnia [...]r. Ponadto strona nadesłała także zaświadczenie wystawione przez "C" w dniu [...]r., z którego wynika, że w tym banku również posiada rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy. W [...]r. wpłynął do tego banku tytuł egzekucyjny wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na kwotę [...] zł. Na dzień wystawienia tego zaświadczenia do spłaty pozostała kwota [...] zł. Skarżący ponosi następujące opłaty: na rzecz MZBM Sp. z o.o. w B. opłatę zbiorczą, obejmującą czynsz, wodę, wywóz śmieci i odprowadzanie ścieków, ([...] zł); energia elektryczna ([...] zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy zażądał jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten, obejmował więc jedynie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku W.S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym miejscu należy stwierdzić, że wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, natomiast w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...]r. nie przedłożył części istotnych dokumentów, które pozwalałyby na dokonanie analizy żądania zawartego we wniosku. Takie działanie strony doprowadziło do tego, że brak jest podstaw do w pełni rzetelnego i wszechstronnego rozpoznania jej wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące środków, którymi strona dysponuje. Dopiero porównanie źródeł finansowych, którymi wnioskodawca może dysponować pozwala na stwierdzenie, czy ma on dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednak to obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżący oraz jego małżonka są aktualnie osobami bezrobotnym, przy czym tylko wnioskodawca ma prawo do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Jednak skarżący w oświadczeniu zawartym w rubryce 6 urzędowego formularza wniosku PPF, w którym należało wpisać osoby, które pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą – wpisał tam obok swojej żony także swoich dwóch synów: F. i B. Tymczasem starszy syn skarżącego B. S. jest z zawodu fryzjerem i prowadzi działalność usługową w tym zakresie. W sferze podatkowej, jest on płatnikiem podatku w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w danym roku podatkowym. Z zeznania PIT-28 wynika, że B.S. osiągnął w [...] r. przychód w kwocie [...] zł. Przychód ten objęty jest stawką 8,5 %. Wynika z tego, że dochód syna skarżącego za rok [...] oscylował w granicach [...] zł. Wnioskodawca dołączył w tym zakresie kserokopię zeznania podatkowego PIT-28, złożonego przez starszego syna. Jednak wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...]r., skarżący został przecież wezwany do przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (a wiec również – zgodnie z jego oświadczeniem – syna B.S.), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić stosowne zaświadczenia wystawione przez banki, a potwierdzające ten fakt oraz informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. Z treści tego wezwania wynikało w sposób wyraźny, że skarżący miał również nadesłać stosowne wyciągi i wykazy z rachunku (rachunków) bankowego (bankowych) syna. Wezwania w tym zakresie wnioskodawca nie wypełnił, a co istotne, w ogóle nie ustosunkował się do tej części wezwania. W.S. nie stwierdził przykładowo, że jego syn B. nie ma rachunku bankowego, czy też, że rachunek ten zlikwidował. Ponadto skarżący nadesłał tylko zaświadczenie i wydruk z rachunku bankowego prowadzonego w "B" S.A. Jednocześnie jednak skarżący posiada również konto w "C", co wynika z zaświadczenia wystawionego przez ten bank. Faktem jest, że aktualnie rachunek ten jest obciążony zajęciem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ podatkowy. Tytuł ten wpłynął jednak do tego banku przeszło rok temu – na początku [...]r. Tymczasem rozpoznający wniosek nie ma wiedzy, jaki jest aktualny stan środków zgromadzonych na tym rachunku. Brak jest informacji na jakim etapie toczy się obecnie postępowanie egzekucyjne. Nie można przecież wykluczyć, że postępowanie to zostało wstrzymane, czy też zawieszone, co diametralnie zmienia przecież sytuację finansową skarżącego na chwilę obecną. W tym stanie rzeczy nie wiadomo, czy środki finansowe zdeponowane przez skarżącego są aktualnie zajęte przez organ egzekucyjny, czy środki te są zablokowane oraz w jakim zakresie i na jakich warunkach występuje potencjalna blokada tych środków. Istotne jest także to, że skarżący w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, zawartym na urzędowym formularzu, wskazując fakty, z których miała wynikać zasadność wniosku, napisał o swoich problemach zdrowotnych. W tym stanie rzeczy cytowanym wyżej wezwaniem referendarza sądowego wnioskodawca został wezwany do wykazania jakie są jego miesięczne wydatki związane z kosztami leczenia, potencjalnymi zabiegami, kosztami leków i innych środków leczniczych. Niezależnie od tego, w wezwaniu wyraźnie wskazano stronie, aby doprecyzowała swoje stwierdzenie o "kłopotach zdrowotnych". Strona jednak nie przedłożyła żadnych zaświadczeń, ani orzeczeń lekarskich, podobnie, jak nie przedłożyła żadnych rachunków, ani, co więcej, strona nawet nie oświadczyła jakiego rodzaju dolegliwości są jej udziałem. Tymczasem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Na marginesie, podkreślić należy, że wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz.2193, ze zmianami). Jakiekolwiek dalsze, potencjalne, opłaty w tej sprawie sądowoadministracyjnej nie przekroczą kwoty [...] zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, W.S. będzie jednak w stanie uiścić wpis sądowy od skargi bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny – osób, które pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.