III SA/Gl 1384/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego (vide: str. 3 skargi) skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego podała, że zajmuje się sprzedażą detaliczną paliw do pojazdów silnikowych. Jej kapitał wynosi 4.960 tys zł, a wartość środków trwałych szacuje się na kwotę 5.673 tys zł. Co więcej w ubiegłym roku obrotowym wypracowała zysk rzędu 156 tys zł, który do końca czerwca bieżącego roku uległ zmniejszeniu i wynosi ok. 30 tys zł. Ponadto stan jej konta w Banku "A" S.A. wynosi minus 369.043,76 zł, podczas gdy saldo końcowe w Bank "B" S.A. wynosi 5.502,43 zł. Dodatkowo poinformowała, że posiada zaciągnięte kredyty bankowe (inwestycyjny oraz obrotowy), które spłaca w ratach. Te wynoszą ok. 26 tys zł miesięcznie. Również z tytułu zatrudnienia ok. 20 osób zobowiązana jest opłacać składki na ubezpieczenie społeczne rzędu 18-20 tys zł oraz podatek dochodowy w kwocie od 3,5 do 4 tys zł miesięcznie. Wprawdzie nie posiada żadnych zaległości, niemniej jednak jej możliwości finansowe są bardzo ograniczone, albowiem prowadzi obecnie ok. 20 spraw sądowych o zapłatę w łącznej kwocie ok. 350 tys zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza sytuacji finansowej strony skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że majątek trwały Spółki szacuje się na 5.673 tys zł. Ponadto w ubiegłym roku obrotowym jej zysk wynosił 156 tys zł. Z przedstawionych w treści formularza danych nie wynika, aby Spółka zalegała z płatnościami. Wręcz przeciwnie zatrudnia ok. 20 pracowników i regularnie płaci wszystkie obciążenia z tym związane (składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatki). Dodatkowo spłaca też zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętych kredytów (obrotowego i inwestycyjnego), które wynoszą ok. 26 tys zł miesięcznie. W tak zarysowanej sytuacji przyjąć należało, że skarżąca Spółka niewątpliwie dysponuje środkami pieniężnymi na pokrycie występujących zarówno w tej jak i równolegle prowadzonych dwóch innych sprawach wpisów sądowych, które w zestawieniu z osiągniętym dochodem (ok. 30 tys zł za pierwsze półrocze bieżącego roku i 156 tys zł za ubiegły rok obrotowy) nie są kwotą, której strona nie mogłaby uiścić. Tym bardziej, że brak jest podstaw do twierdzenia jakoby zobowiązania cywilnoprawne, do których zalicza się raty kredytu (pożyczki), korzystały z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. W świetle powyższego brak było podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Należy bowiem zauważyć, że mimo ponoszonych wydatków związanych z zatrudnieniem 20 osób, które są normalnymi wydatkami, które każdy przedsiębiorca ponosić musi, jej kapitał zakładowy wynosi 4.960 tys zł (vide: odpis z KRS), a jej sytuacja na rynku, mimo trudności z odzyskaniem wierzytelności na kwotę ok. 350 tys zł nie jest zagrożona (vide: kredyt inwestycyjny). W tych okolicznościach źródeł pozyskania środków na opłacenie należnego w sprawie wpisu sądowego należy upatrywać przede wszystkim w przychodach z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również w posiadanych środkach trwałych czy finansowych, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiły 5.502,43 zł. Koszty sądowe nie mogą być przecież stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego też planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a. traktuje się jako naruszenie równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi, nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. W tej sytuacji przyjąć należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Tym bardziej, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). To oznacza, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy, do którego uiszczenia Spółka będzie zobowiązana zarówno w tej jak i równolegle prowadzonych dwóch innych sprawach może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.