III SA/Gl 139/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007-2013 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4). W uzasadnieniu powyższego powołała się na rodzaj prowadzonej działalności, tj. usługi informatyczne i telekomunikacyjne, które na dzień [...] r. przyniosły stratę rzędu [...] zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę [...] zł, niemniej jednak wskazała, że z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (vide: wykaz akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo zerowe (rachunek w Banku "A" S.A.) bądź ujemne (rachunki w "B" Banku S.A., "C" S.A.). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi [...] zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa [...] określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] powołano nadzorcę sądowego. Pismem z [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą Spółkę do uzupełnienia i uprawdopodobnienia podanych wyżej danych wskazując jednocześnie dokumenty źródłowe, które należy w tym przedmiocie nadesłać. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za okres od [...] r. do [...] r. Wyjaśniono, że mimo wezwań tymczasowego nadzorcy aktualnego bilansu nie sporządzono. Według informacji dłużnika stosowne dokumenty księgowe zostały zajęte przez Prokuraturę Okręgową w K. Okoliczność ta uniemożliwia Spółce dochodzenie jakichkolwiek wierzytelności w stosunku do jej dłużników. W chwili obecnej nie prowadzi ona działalności gospodarczej (operacyjnej). Jej zadłużenie z tytułu należności publicznoprawnych wynosi [...] zł, natomiast prowadzone postępowanie egzekucyjne zmierza do wyegzekwowania łącznej kwoty ok. [...] zł. Mimo to jak wynika z pisma tymczasowego nadzorcy z dnia [...] r. wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie składał. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie z kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia Spółki "A" z kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, który wynosić będzie [...] zł (vide: podaną w rubryce 3.6 wartość przedmiotu zaskarżenia) nie została spełniona. Jej aktualna sytuacja finansowa nie została bowiem przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych zobrazowana. Wprawdzie w piśmie z [...] r. wyjaśniono, że cała dokumentacja księgowo-finansowa wraz z elektronicznymi nośnikami danych została zabezpieczona przez Prokuraturę Okręgową w K. sygn. akt [...] i Spółka nie ma do niej dostępu, niemniej jednak powyższa okoliczność nie pozbawia skarżącej możliwości wystąpienia o wydanie z akt postępowania karnego kserokopii lub odpisu dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową, gdyż w przypadku otrzymania odpowiedzi odmownej ta stanowiłaby dowód dochowania należytej staranności w wykazaniu trudnej sytuacji majątkowej. Opierając się bowiem wyłącznie na materiale dowodowym, który nadesłano, a który obrazuje sytuację Spółki na dzień [...] r. trudno uznać jakoby ta była trudna. Wykazana w niej strata rzędu [...] zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem. Ponieważ ten obejmuje nie tylko przychody operacyjne, ale również sprzedaż produktów, twierdzenie jakoby Spółka zaprzestała prowadzenia działalności nie mogło być uznane za wystarczające. Tym bardziej, że na poparcie powyższego nie przedłożono żadnych zaświadczeń potwierdzających, że faktycznie Spółka nie rozlicza się z urzędem skarbowym i nie składa deklaracji podatkowych, czy deklaracji ZUS. Dlatego też mając na uwadze powyższe, w tym przedłożone przy piśmie z [...] r. dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy Spółki na dzień [...] r. przyjąć należało, że ta powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Jej aktywa trwałe wynosiły bowiem [...] zł. Kwota ta obejmowała wartości niematerialne i prawne rzędu [...] zł, rzeczowe aktywa trwałe wynoszące [...] zł, wśród których znajdowały się urządzenia techniczne i maszyny o wartości [...] zł oraz środki transportu o wartości [...] zł, inwestycje długoterminowe w kwocie [...] zł obejmujące m.in. udziały i akcje o wartości [...] zł i długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące [...] zł. Dodatkowo aktywa obrotowe Spółki kształtowały się na poziomie [...] zł, z czego [...] zł stanowiły towary, [...] zł należności krótkoterminowe, a [...] zł inwestycje krótkoterminowe. Ta ostatnia kwota obejmowała ponadto: inne papiery wartościowe wynoszące [...] zł, udziały i akcje rzędu [...] zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunku kształtujące się na poziomie [...] zł. Wprawdzie postanowieniem Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] na wniosek wierzyciela zabezpieczono majątek dłużnika. Jednak powyższe nastąpiło poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, do którego obowiązków należy kontrola czynności dłużnika i jego przedsiębiorstwa oraz nadzór nad mieniem dłużnika, by było dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem. Tym samym fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do rachunków bankowych dłużnika prowadzonych m.in. w: "D" Bank S.A., "E", Bank "A" oraz "F", nie mógł mieć znaczenia przesądzającego, skoro istnieje majątek Spółki znacznej wartości, a wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie składał (vide: informacja tymczasowego nadzorcy zawarta w piśmie z [...] r.). W tej sytuacji przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zapasowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Tym bardziej, że skarżąca korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją przed tut. Sądem, a to oznacza, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Wprawdzie jak wskazano rachunki bankowe Spółki zostały zajęte, niemniej jednak fakt zajęcia konta bankowego czy prowadzenia innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania z niego czy wykazania jego salda na określony dzień. Tymczasem wyciąg z rachunku w "B" nie został nadesłany, choć w rubryce 9 formularza deklarowano jego posiadanie. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.