III SA/Gl 1403/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys – Kmiecik, Asesor WSA Barbara Orzepowska –Kyć, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. przy udziale – sprawy ze skargi P. M., H. Z. , M. K. – wspólników spółki cywilnej A w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nielegalnej eksploatacji żwiru 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zawiadomieniem z [...] r. Starosta Powiatowy w C. działający poprzez Geologa Powiatowego zawiadomił wspólników spółki cywilnej A o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnej eksploatacji żwiru z terenu działki [...] w P., powołując się na art. 61 § 1 i 4 Kodeks postępowania administracyjnego, art. 102 ust. 1 pkt. 1, art. 15 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947 ze zm.). To zawiadomienie przesłano również Burmistrzowi Miasta S.. Decyzją z [...] r. nr [...] organ administracji, powołując się na art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 15 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu stwierdził, że prowadzona inwestycja budowlana nie nosi znamion wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji. Odpis tej decyzji przesłano również Burmistrzowi Miasta S., który wniósł od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło rozstrzygnięcie organu właściwego do ustalenia opłaty eksploatacyjnej w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyraził pogląd, iż spółka prowadziła wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. W skardze na tę decyzję pełnomocnik wspólników spółki cywilnej wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie przepisów Prawa geologicznego i górniczego, a także przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 a ust. 1 i 2 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947 ze zm.), w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, właściwe ograny ustalają w drodze decyzji, prowadzącemu taką działalność opłatę eksploatacyjną (...), organem właściwym do ustalenia opłaty za wydobywanie pozostałych kopalin, innych niż te o których mowa w art. 5 ust. 2a jest właściwy starosta działający przy pomocy geologa powiatowego (art. 101 pkt. 3 tej ustawy). Wskazany przepis daje zatem podstawy prawne do działania z urzędu właściwego organu. W razie bezczynności organu, wyłącznie podmioty powołane do ochrony praworządności (prokurator) mogą domagać się wszczęcia postępowania z urzędu (art. 182 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organ właściwy Starosta C. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji, a stroną tego postępowania był podmiot, co do którego pojawiło się podejrzenie prowadzenia takiej działalności – wspólnicy spółki cywilnej A. Według art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania." Organ I instancji uznając, że nie istnieje przedmiot postępowania rozstrzygnął sprawę merytorycznie orzekając o umorzeniu postępowania w tym trybie. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę, przez rozstrzygniecie, co do istoty. Stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania przez organ może nastąpić jedynie po uprzednim bezspornym ustaleniu, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Odnosząc te spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Starosta C. ustalił, że brak jest podstaw do merytorycznego jej rozpatrzenia w zakresie określonym w zawiadomieniu z [...] r. Inaczej mówiąc, organ właściwy do ustalenia opłaty sankcyjnej uznał, że nie zachodzą przesłanki ustawowe do zastosowania sankcji. Według art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Z kolei art. 28 k.p.a. uzależnia przyznanie jednostce statusu strony postępowania od interesu (obowiązku) prawnego. Interes (obowiązek) prawny to wartość ochrony praw jednostki określona przepisami prawa materialnego. O tym zatem czy jednostka w danej sprawie administracyjnej ma interes (obowiązek) prawny przesądza przepis prawa materialnego. Miasto S. reprezentowane przez burmistrza nie posiadając interesu prawnego nie mogło być stroną tego postępowania, ponieważ jedyną stroną w takim postępowaniu może być podmiot prowadzący działalność zagrożoną sankcją z art. 85 a ust. 1 i 2 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Mając na uwadze powyższe, należy zatem stwierdzić, że organ odwoławczy winien był stwierdzić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z tego powodu, iż wnoszący odwołanie nie był stroną w rozumieniu art. 28 tej ustawy. Omawiana problematyka była już przedmiotem uchwały NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 (publ. ONSA 1999/4/119). Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w tej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1lit. c tej ustawy orzekając o kosztach na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152.