III SA/Gl 1407/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 9 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia odrzucić zażalenie z dnia [...] r. na postanowienie z dnia [...] r. Jak wynika z akt niniejszej sprawy Dyrektor Urzędu Celnego w C. decyzją z dnia [...] r. stwierdził, iż towar w postaci samochodu [...] marki [...], rok produkcji [...], numer nadwozia [...], został w dniu [...] r. nielegalnie wprowadzony na [...] obszar celny i określił W. S. kwotę powstałego z mocy prawa długu celnego w wysokości [...] zł oraz naliczył kwotę odsetek z tego tytułu. Datę powstania długu celnego organ celny ustalił na dzień [...] r. Decyzja ta została doręczona W. S., który został uznany przez organ celny za jednego z dłużników zobowiązanych do zapłaty cła. Po wniesieniu odwołania Prezes [...] Urzędu Ceł decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Pismem z dnia [...] r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w K., pełnomocnik W. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności [...] rozstrzygnięć wydanych przez Dyrektora Urzędu Celnego w C. w latach [...]-[...] oraz o wznowienie postępowania w tych sprawach, w tym również w sprawie zakończonej decyzją opisaną wyżej z dnia [...]r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił wznowienia postępowania w sprawie określenia długu celnego z tytułu wprowadzenia na [...] obszar celny samochodu marki [...], a następnie w wyniku wniesienia od niej odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję wydaną w pierwszej instancji. Skargę na decyzję organu odwoławczego strona wniosła osobiście, która samodzielnie występowała postępowaniu sądowym. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2007 r. tut. Sąd oddalił skargę skarżącego. Na wniosek skarżącego Sąd przesłał mu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem, że "skarga kasacyjna pod rygorem odrzucenia powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym, albo doradcą podatkowym – w sprawach obowiązków podatkowych lub rzecznikiem patentowym – w sprawach własności przemysłowej" (pkt 2 pouczenia). Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniosła doradca podatkowy M. D. prowadząca B. R. "A" z siedzibą w [...], ul. [...]. Do skargi kasacyjnej zostało dołączone pełnomocnictwo z dnia [...] r. udzielone przez skarżącego, z którego wynikało, że skarżący upoważnił doradcę podatkowego M. D. do reprezentowania go "we wszelkich sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym w tym sygn. akt III SA/Gl 1407/06". Sąd postanowieniem z dnia 9 lipca 2007 r. odrzucił skargę kasacyjną ze względu na fakt uiszczenia wpisu sądowego po terminie. Postanowienie to Sąd przesłał na adres: "B. R. "A" doradca podatkowy M. D. ul. [...], [...] [...]" wraz ze stosownymi pouczeniami. W pkt 5 poinformowano, że "zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, zaś w sprawach obowiązków podatkowych może być sporządzone przez doradcę podatkowego (...)". Zażalenie z dnia [...] r., na powyższe postanowienie, sporządził i wniósł skarżący W. S. nadając je w Urzędzie Pocztowym dnia [...]r. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2008 r. Sąd odrzucił to zażalenie z tego względu, że nie sporządził go właściwy pełnomocnik. Zażalenie z dnia [...]r. na ostatnio wymienione postanowienie wniosła doradca podatkowy M. D. załączając do niego nowe pełnomocnictwo z dnia [...]r. do reprezentowania strony "we wszelkich sprawach związanych ze sprawą sygn. akt III SA/Gl 1407/06" oraz podpisane przez nią zażalenie z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwanej dalej P.p.s.a.) (podkreślenia i pogrubienia Sądu) pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Taką inną osobą na podstawie przepisów szczególnych jest między innymi doradca podatkowy. Stosownie do art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86 z późn. zm.) doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Na podobny zakres umocowania wskazuje inny przepis, który jest przepisem szczególnym do powyższego, a mianowicie art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga kasacyjna może być sporządzona przez doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również przy składaniu zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej (art. 194 § 4 P.p.s.a.). Definicję obowiązku podatkowego zawiera art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tą definicją obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Cło nie wynika z ustaw podatkowych, lecz w chwili obecnej z ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), której art. 51 odsyła w tym zakresie do Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a wcześniej z ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.). Mając na uwadze wymienione przepisy należy stwierdzić, że doradca podatkowy może reprezentować stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym na obu etapach postępowania, czyli przed wojewódzkim sądem administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym tylko w sprawach (dotyczących) obowiązków podatkowych. Takimi sprawami nie są sprawy celne zarówno w zakresie decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym jak i nadzwyczajnym. Określenie "dotyczących" użyte w art. 42 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym nie pozwala na wysnucie tak daleko idącego wniosku, że w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu prawa celnego doradca podatkowy może reprezentować dłużnika, ale już nie może sporządzać skargi kasacyjnej. Tym bardziej, że w art. 2 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym wymieniono czynności doradztwa podatkowego, wśród których nie występują sprawy z zakresu prawa celnego. Zauważyć należy, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny uznawał, że doradca podatkowy nie może być pełnomocnikiem przed tym sądem w sprawie skargi na decyzję organu celnego (postanowienie z dnia 20 listopada 2002 r., I SA/Gd 2305/02, Glosa 2003/4/32). Pogląd prawny zawarty w tym orzeczeniu, mimo krytyki w piśmiennictwie (W. Guntzel, Doradca podatkowy przed NSA, Glosa 2003/4/32), został podtrzymany w kolejnym - zapadłym już po reformie sądownictwa administracyjnego - orzeczeniu (wyrok NSA z dnia 14 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 693/04, ONSAiWSA 2005/1/6), które zaaprobowano w piśmiennictwie (glosa A. Bartosiewicza i R. Kubackiego, publ. w OSP z 2005/4/49). NSA przyjmował też, że: - w niczym nie zmieniło i nie rozszerzyło uprawnień doradców podatkowych na czynności z zakresu prawa celnego to, że organy administracji celnej od dnia 1 września 2003 r. otrzymały również status organów podatkowych (zob. wyroki NSA z dnia 17 sierpnia 2004 r., GSK 776/04, LEX nr 189898 i z dnia 22 lutego 2005 r., GSK 1348/04, LEX nr 167984) oraz - sporządzenie przez doradcę podatkowego skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej obowiązków celnych stanowi "inną przyczynę" niedopuszczalności tej skargi, uzasadniającą jej odrzucenie na podstawie art. 178 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 14 kwietnia 2005 r., I GSK 488/05, LEX nr 238597). W niniejszej sprawie strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji, którą odmówiono stronie wznowienia postępowania w sprawie określenia długu celnego z tytułu wprowadzenia na [...] obszar celny w [...] r. towaru w postaci samochodu [....]. Jest to sprawa z zakresu prawa celnego, a nie sprawa dotycząca obowiązku podatkowego. Decyzje zapadłe w zwykłym postępowaniu celnym odnosiły się do długu celnego, czyli również decyzje wydane przez Dyrektora Izby Celnej w K. w postępowaniu o wznowienie postępowania miały taki sam charakter. Mimo tego od momentu wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu skarżącego występował nieuprawniony pełnomocnik doradca podatkowy M. D. która w pierwszej kolejności sporządziła skargę kasacyjną, a następnie złożyła zażalenie z dnia [...] r. na postanowienie Sądu z dnia 25 stycznia 2008 r. odrzucające zażalenie strony na postanowienie z dnia 9 lipca 2007 r. odrzucające skargę kasacyjną. Błąd ten nie może zostać usunięty z mocą wsteczną ani poprzez działanie strony, ani czynności faktyczne Sądu. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że zachodzi również podstawa do odrzucenia zażalenia z dnia [...] r. w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. jako sporządzonego przez nieuprawnionego pełnomocnika.