III SA/Gl 1413/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. O. i G. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym w kwestii wniosku o przyznanie B. O. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na powyższą decyzję zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie jest w stanie ich uiścić z uwagi na swoją trudną sytuację materialną bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżąca oświadczyła, że jest osoba bezrobotną i posiada na swoim utrzymaniu córkę K. Strona utrzymuje dom razem ze swoim mężem, lecz posiadają liczne zobowiązania i obciążenia finansowe – spłacają także kredyty na łączną kwotę około 1.400 zł miesięcznie. Skarżąca utrzymuje młodszą córkę, która się uczy i jednocześnie pomaga finansowo starszej córce, która cierpi na liczne schorzenia. Skarżąca jest również osobą schorowaną, lecz obecnie nie posiada środków na podjęcie leczenia. Nieruchomości posiadane przez stronę są obciążone hipoteką na łączną kwotę około 15.000.000 zł. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem ze swoim mężem i młodszą córką K. ([...] lata). Na jedyny dochód wspólnego gospodarstwa domowego skarżącej składa się wg jej oświadczenia wynagrodzenie jej męża w kwocie 6.579,48 zł netto. Na majątek strony skarżącej składa się: dom jednorodzinny o powierzchni około [...] m2 o wartości szacunkowej około 700.000 zł; lokal mieszkalny położony w T. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 o wartości około 200.000 zł i nieruchomość gruntowa (działka budowlana) o powierzchni [...] ha, o wartości około 10.000 zł. Strona posiada [...] udziałów w [...] Sp. z o.o. o wartości nominalnej 500 zł każdy. Poza tymi nieruchomościami skarżąca nie posiada żadnych innych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. W rubryce nr 11 druku urzędowego formularza PPF strona podała szacunkowe koszty utrzymania swojego gospodarstwa domowego. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r., referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę za pośrednictwem jego pełnomocnika procesowego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie dokumentów i materiałów źródłowych, obrazujących jej aktualny stan majątkowy i uprawdopodobniających dane zawarte na druku PPF. W dniu [...] r. skarżąca uiściła na rachunek tutejszego Sądu kwotę 842 zł tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Do dnia dzisiejszego nie wpłynął do akt sprawy żaden z dokumentów, o nadesłanie których wezwano wnioskodawcę. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku B. O., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów oraz posiadanych środków finansowych. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca złożyła jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza PPF i nie udowodniła w żaden sposób, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza bowiem samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Zgromadzeniu tych materiałów służyło wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. Wnioskodawca nie nadesłała jednak żadnych dokumentów, lecz w dniu [...] uiściła kwotę 842 zł tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Reasumując, do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia [...] r. Tak więc strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy nie wykazała za pomocą materiałów źródłowych jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa, a poza tym, uiściła kwotę pieniężną na rachunek tutejszego Sądu tytułem wpisu sądowego od skargi. Fakt uiszczenia wpisu sądowego od skargi w tej sprawie daje podstawę do stwierdzenia, że strona skarżąca była jednak w stanie wygospodarować odpowiednią kwotę pieniężną w celu przeznaczenia jej na poniesienie kosztów sądowych. Należy wyciągnąć z tego faktu wniosek, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia uwzględniania jej wniosku. Jednocześnie, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.