III SA/Gl 1414/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.585 zł, strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że w chwili obecnej spółka de facto nie prowadzi działalności gospodarczej. Właściciel spółki nie jest w stanie zapewnić jej środków na finansowanie prowadzonego postępowania. Spółka nie posiada na rachunkach bankowych, ani w swojej kasie środków wystarczających na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, ani żadnych środków trwałych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 0 zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) [...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka nie posiada żadnych rachunków bankowych. Załącznikami do wniosku były: bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r.; rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. W tym stanie rzeczy, wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskującą spółkę, za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na to wezwanie, do akt sprawy nadesłano następujące materiały źródłowe: zeznania podatkowe CIT – 8 za rok 2013 i 2014; pustą listę zapisów bankowych/kasowych; "zerowy" raport kasowy; bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. Jednocześnie, w piśmie przewodnim z dnia [...] r., pełnomocnik spółki stwierdził, że wnioskodawca została wyrejestrowana z rejestru podatników czynnych VAT i w 2015 r. nie składała deklaracji VAT – 7. Spółka nie posiada także potwierdzeń zamknięcia rachunków bankowych – z uwagi na to, że zamknięcie rachunków dokonane zostało przez bank. Ponadto, spółka nie posiada aktualnie środków trwałych i z tego powodu nie jest prowadzona ich ewidencja. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wnioskodawca nie nadesłała do akt sprawy dokumentów, które potwierdzałyby fakty podniesione w piśmie przewodnim pełnomocnika procesowego wnioskodawcy – o tym, że spółka została wykreślona z rejestru czynnych podatników podatku VAT i w 2015 r. nie składała deklaracji z tytułu tego podatku. Jednocześnie nie jest wiarygodne twierdzenie, jakoby spółka nie posiadała potwierdzeń zamknięcia swoich rachunków bankowych, ponieważ zamknięcie takie dokonane zostało przez bank. Oba fakty powinny być potwierdzone stosownym materiałem źródłowym, ponieważ aktualnie są to jedynie twierdzenia wnioskodawcy. Tymczasem samo twierdzenie nie jest wystarczające do wykazania określonego faktu. Z tego powodu wezwano wnioskującą spółkę o powyższe materiały pismem z dnia [...] r. W wezwaniu tym wyraźnie zaznaczono, że jeżeli deklaracje VAT – 7 nie zostały złożone, należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, które fakt ten potwierdzi. Podobnie, odnośnie rachunków bankowych: jeżeli rachunki te (konta) zostały zlikwidowane, należało przedstawić odpowiednie zaświadczenia wystawione przez bank lub kopie odpowiednich dokumentów wydanych w tym przedmiocie. Z nadesłanych do akt sprawy zeznań podatkowych CIT – 8 składanych za rok 2014 i za rok 2013 wynika, że wnioskująca spółka ponosiła regularnie stratę ([...] zł w 2013 r. i [...] zł w 2014 r.). Strata ta jednak została wygenerowana przez relatywnie wysokie koszty uzyskania przychodów. Jednakże regularnie ponoszone straty związane z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą nie mogą być automatycznie utożsamiane z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Fakt nierentowności powinien być wykazany za pośrednictwem materiałów źródłowych, które w sposób nie pozostawiający jakichkolwiek wątpliwości wykażą nierentowność przedsiębiorstwa. W piśmie przewodnim pełnomocnik strony stwierdził, że spółka nie posiada środków trwałych i dlatego nie jest prowadzona ewidencja środków trwałych. Abstrahując od tego stwierdzenia, skonstatować należy, że z analizy bilansu za 2014 r. (wg stanu na dzień 31 grudnia 2014 r.) wynika, że skarżąca spółka na koniec tego roku posiadała rzeczowe aktywa trwałe w postaci środków transportu. Ich wartość wynosiła [...] zł. Jeżeli aktualnie, wg oświadczenia wnioskodawcy, spółka nie posiada już środków trwałych, to rodzi się pytanie, co się stało ze środkami transportu, ujętymi w bilansie sporządzonym za ostatni rok obrotowy. Jeżeli zostały one zbyte (sprzedane), to skarżąca powinna uzyskać za nie odpowiednią gotówkę. Z analizy tego bilansu wynika również, że na koniec roku 2014, skarżąca spółka posiadała inwestycje długoterminowe w postaci udziałów lub akcji w pozostałych jednostkach na kwotę [...] zł. Jednocześnie na koniec 2014 r. spółka miała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...] zł. Z danych tych wynika, że wnioskodawca pod koniec ubiegłego roku dysponował realnym majątkiem. Na majątek ten składały się, wg bilansu, środki transportowe o wartości [...] zł, udziały lub akcje (inwestycje długoterminowe) o łącznej wartości [...] zł oraz środki pieniężne (w kasie i na rachunkach bankowych) w wysokości [...] zł. Istotne jest stwierdzenie, co stało się z powyższymi pozycjami majątku spółki. Widnieją one bowiem w nadesłanym przez wnioskodawcę bilansie za 2014 r., natomiast spółka nie przedstawiła żadnych materiałów, które wskazałyby na ich aktualny "los". Nie jest bowiem wiadome, czy spółka nadal posiada te składniki majątkowe. Jeżeli natomiast pozycje powyższe zostały przez wnioskodawcę zbyte, to w zamian za nie powinny zostać uzyskane odpowiednie środki finansowe. Stwierdzenie to odnosi się do środków transportowych oraz do udziałów lub akcji w określonym podmiocie gospodarczym. W takiej sytuacji, spółka powinna jednak dysponować odpowiednimi środkami – w tym także finansowymi, które powinny umożliwić jej uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.