III SA/Gl 1415/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędzia WSA Beata Machcińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] , Dyrektor Izby Skarbowej w K. , na podstawie przepisów art. 163 § 2 w związku z art.162 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze. zm., dalej powoływana jako ustawa O.p.), po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, odmówił T.W. (W.) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., znak: [...] do [...] określającej Spółce Cywilnej "A" kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2010 r., marzec 2011 r., poszczególne miesiące od października 2011 r. do grudnia 2011 r., marzec 2012r., poszczególne miesiące od maja 2012 r. do lipca 2012 r. oraz orzekającej o odpowiedzialności podatkowej T. W. solidarnie ze Spółką Cywilną "A" za zaległości podatkowe Spółki Cywilnej "A" w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2010r., marzec 2011 r., poszczególne miesiące od października 2011 r. do grudnia 2011 r., marzec 2012r., poszczególne miesiące od maja 2012 r. do lipca 2012 r. w łącznej kwocie [...] nzł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] . Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wydał ww. decyzję, znak: [...] do [...] , która została wysłana stronie i osobiście odebrana przez T.W. za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] r. Decyzja zawierała pouczenie, że zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 O.p. stronie służy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, które powinno być wniesione w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Przewidziany ustawowo, czternastodniowy termin na złożenie odwołania od ww. decyzji organu pierwszej instancji, upłynął stronie 8 października 2014 r. Pismem z dnia [..] r. T.W. zaskarżył ww. decyzję w całości i równocześnie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w niniejszej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w K. w dniu [...] r., nie znajdując podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej wydał zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia wnioskowanego terminu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 162 §1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 162 §2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Na gruncie ww. przepisów, by organ podatkowy mógł przywrócić termin, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: - uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, - wniesienie podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, - jednoczesne z wniesieniem podania dokonanie czynności, dla której termin był przewidziany. Dalej wskazał, że przywrócenie terminu może nastąpić na wniosek osoby zainteresowanej. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują natomiast możliwości przywrócenia terminu z urzędu. Stąd ciężar wykazania istnienia ww. przesłanek spoczywa na zainteresowanym, natomiast organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu bada czy przedmiotowe przesłanki faktycznie zostały spełnione. Jeżeli ustali, że wszystkie zostały spełnione, obowiązany jest przywrócić uchybiony termin. W wypadku jednak stwierdzenia, iż choćby jedna z przesłanek nie zachodzi, organ podatkowy odmówi przywrócenia terminu. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka pierwsza i druga. Odnośnie pierwszej przesłanki stwierdził, że T. W. oprócz złożenia w ww. piśmie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Z treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika dla wnoszącego podanie o przywrócenie terminu obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. To zainteresowany powinien uprawdopodobnić wystąpienie niezawinionych przez siebie okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu, posiadając, bowiem najpełniejszą wiedzę o tych przyczynach powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Organ podatkowy nie ma w tym wypadku obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności" ( por. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn.II FSK 1289/10 Legalis). "Uprawdopodobnienie" oznacza, iż nie jest wymagany dowód w znaczeniu ścisłym ale środek zastępczy dowodu, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Nie jest wymagane by zainteresowany udowodnił brak winy w uchybieniu terminu albowiem wystarczy, gdy uprawdopodobni, iż bez swej winy go nie dochował. Niemniej okoliczności faktyczne i ewentualne dowody, które mogą uprawdopodobnić brak winy zainteresowanego powinny być powołane we wniosku o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie nie oznacza też, że zainteresowany przedstawi dowolną okoliczność i automatycznie na jego żądanie zostanie przywrócony uchybiony termin. Powinien on uwiarygodnić stosowną argumentacją staranność swojego działania oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna - powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (tu do wniesienia odwołania) i trwała po jego upływie przez cały czas, aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jeśli uchybienie nastąpiło z winy osoby zainteresowanej, termin nie może zostać przywrócony. Organ zauważył, że chodzi tu o każdy rodzaj winy, a więc od winy umyślnej (celowej) do winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa i lekkomyślności. Dalej przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne. O braku winy można zaś mówić, jeśli uchybienie terminowi nastąpiło z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przeszkodą taką może być każde zdarzenie, które uniemożliwiło zainteresowanemu dochowanie terminu, a którego zainteresowany nie wywołał i któremu nie mógł zapobiec, ani też którego nie mógł przezwyciężyć. Usprawiedliwia zatem uchybienie terminowi niemożność usunięcia przeszkody przy użyciu największego możliwego w danych okolicznościach wysiłku. Stwierdził, że T. W. nie zawarł w piśmie żadnego uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu. Nie została również spełniona druga z ww. przesłanek. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu - stosownie do art. 162 §2 Ordynacji podatkowej - wynosi 7 dni. Jego bieg rozpoczyna się od dnia ustania przeszkody, dlatego w celu dokonania oceny powyższej przesłanki przywrócenia terminu, niezbędne jest wskazanie organowi podatkowemu przez stronę, zarówno ww. przeszkody jak i momentu jej ustania. Tymczasem strona nie wskazała ani przeszkody, jak i momentu jej ustąpienia. Zgodnie zaś z art. 162 §3 Ordynacji podatkowej przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w §2 jest niedopuszczalne. T. W. złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 162 § 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu i nie danie wiary skarżącemu, że istniały przyczyny uzasadniające przywrócenie terminu, a także nie zbadanie przez organ czy istniały przyczyny uzasadniające jego przywrócenie, - nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu odwołania i wniosku o przywrócenie terminu istotnych dla sprawy wskazanych okoliczności dotyczących merytorycznego rozstrzygnięcia. Podnosząc ww. zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz rozpatrzenie tego odwołania zgodnie z żądaniami w nim zawartymi. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. przytoczył treść art. 162 Ordynacji podatkowej wskazując na ustawowe przesłanki przywrócenia terminu i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji nie rozpoznał wniesionego środka zaskarżenia, z czym skarżący nie może się zgodzić. Zarzucił, że organ nie wezwał skarżącego do bliższego wyjaśnienia powodów złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Organ mimo możliwości nie dał szansy skarżącemu do przedstawienia swojej argumentacji i stanowiska w sprawie. Tymczasem odwołanie od przedmiotowej decyzji nie zostało wniesione na skutek pomyłki skarżącego, który nie zdawał sobie sprawy, że otrzymana decyzja już kończy postępowanie w sprawie. W toku postępowania wydawane były również inne decyzje. Dopiero w późniejszym czasie, po osobistych wizytach w Urzędzie Skarbowym, wyjaśniono skarżącemu, że powinien złożyć odwołanie od tej decyzji. Zdaniem skarżącego całe postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest przy jego niepełnym udziale, nie jest należycie pouczany o przysługujących mu środkach prawnych, w tym zaskarżania i terminach ich wniesienia. Podniósł także, że zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego są poważne i świadczą o nieprawidłowościach w toczącym się postępowaniu. Zdaniem skarżącego, organ rozpatrując odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu powinien mieć na względzie również te zarzuty. Wskazał, że wydana decyzja w obecnym kształcie bardzo krzywdzi skarżącego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawił przebieg postępowania administracyjnego, a odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, że w pełni podtrzymuje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Powtórzył przy tym motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej w skrócie p.p.s.a. ). Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana : z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa , dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.). Oceniając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa procesowego. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez ten organ argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska. W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa są całkowicie chybione. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w K. (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. , którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług i orzeczenia o odpowiedzialności T. W. solidarnie ze Spółką Cywilną "A" za określone miesiące. Sąd administracyjny rozpoznając skargę obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać czy rzeczywiście decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona. Prawidłowość dokonania czynności materialno-technicznych (jakimi są doręczenia) powinna przed postępowaniem sądowoadministracyjnym podlegać ocenie organów - w postępowaniu administracyjnym i Sądu - w trybie sądowoadministracyjnym. Tak więc związana z tym dokumentacja winna być pełna, czytelna, pozbawiona wszelkich uproszczeń, pominięć i braków, które niweczyłyby możliwość przeprowadzenia wnioskowań, o których wyżej mowa. Bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest skuteczne (tj. zgodne z prawem) doręczenie skarżącemu T.W. decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Korespondencja w tej sprawie została wysłana przez pocztę na prawidłowy adres strony i odebrana przez T. W. osobiście w dniu [...] r. Fakt doręczenia decyzji w tym dniu wynika z akt administracyjnych. Decyzja zawierała wyraźne i zrozumiałe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania. Organ podatkowy prawidłowo zatem ustalił, że wobec doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji w dniu [...] r., termin do złożenia odwołań upływał z dniem [...] r. O przesłankach przywrócenia terminu stanowi art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 tej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei, art. 162 § 2 O.p ustawy stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Należy przy tym wskazać również na treść art. 163 § 2 O.p, zgodnie z którym w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Sąd w niniejszej sprawie nie podziela zarzutu skarżącego, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 162 O.p. Powołany wyżej art. 162 O.p. przewiduje cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Po pierwsze przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Druga przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Sąd podziela stanowisko organu co do stwierdzenia, że skarżący nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołań, a ponadto nie wskazał kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. Organ słusznie stwierdził, że T.W. nie zawarł w piśmie żadnego uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu skupiając się na zarzutach odnoszących się do decyzji organu pierwszej instancji, którą otrzymał [...] r. Nie wyjaśnił z jakich przyczyn dopiero pismem z dnia [...] r. odwołał się od decyzji organu. Zarówno w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy należy pojmować w sposób obiektywny. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się przykładowo przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. A zatem chodzi tu o okoliczności wyjątkowe, które uniemożliwiły dochowanie terminu. Należy wskazać, że przywracanie terminu w trybie art. 162 ustawy O.p. nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Organ podatkowy ma obowiązek przywrócenia terminu, jeżeli zachodzą wszystkie przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Należy zauważyć, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia, nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie wbrew zarzutom skarżącego, brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie został uprawdopodobniony. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że trafne są twierdzenia Dyrektora Izby Skarbowej w K. , iż w rozpatrywanej sprawie brak jest uprawdopodobnienia istnienia niezawinionej przyczyny uchybienia terminowi i zupełnie nie wiadomo kiedy ta przyczyna miała ustać. W związku z tym wbrew oczekiwaniom skarżacego organ prawidłowo zaskarżonym postanowieniem rozpoznał wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu i prawidłowo nie rozpoznał spóźnionego odwołania W tym stanie sprawy uznać należało, iż wnioski jakie wyprowadził organ podatkowy z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego są logiczne i pozostające w zgodzie z zasadami doświadczenia życiowego oraz przywołaną argumentacją prawną. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.