III SA/Gl 142/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Karpińska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia: 1. przyznać skarżącemu adwokata 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na decyzję wskazaną powyżej skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obejmującym wpis od skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego przedsiębiorstwo "A" z uwagi na brak zezwolenia nie może produkować [...], który przynosiłby dochód około [...] zł rocznie. Z uwagi na to straty przedsiębiorstwa wyniosły w [...]r. około [...] zł. Podał też, że oczekując na zezwolenie Wojewody zatrudnia pracowników dla zabezpieczenia przedsiębiorstwa, sam utrzymuje się z emerytury [...] zł miesięcznie, natomiast pozostając z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona uzyskuje dochód z tytułu [...] w kwocie [...] zł netto. Jako nieruchomości skarżący zadeklarował mieszkanie o powierzchni [...] m2 stanowiące własność jego [...] oraz [...] lasu. Co do tego ostatniego składnika wyjaśnił, że jego żona odziedziczyła go po rodzicach. Las ten nie przynosi żadnych dochodów, poza tym przeciągnięto przezeń [...] do miejscowego zakładu w okresie PRL z niekorzyścią dla wartości gruntu. Odnośnie majątku przedsiębiorstwa skarżący podniósł, że jest on obciążony długiem hipotecznym wynoszącym [...] zł na rzecz Banku "A" w Z. oraz kwotą [...] zł pożyczoną z "B" – [...] S. A. w W. i zabezpieczoną w Krajowym Rejestrze Sądowym Sądu Rejonowego w K. Podkreślił, że ma [...] lat a jego żona [...], oboje cierpią na liczne poważne schorzenia, co wiąże się ze stałą opieką lekarzy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał - zaświadczenia lekarskie obrazujące stan zdrowia skarżącego wraz z paragonami z aptek oraz rachunkami za badania skarżącego i małżonki -oświadczenie w przedmiocie osobnego zamieszkiwania [...] i jego rodziny -postanowienie komornika z [...] r. o podjęciu postępowania egzekucyjnego -odcinek pobieranego przez małżonkę skarżącego [...] -dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków, w postaci opłat za czynsz i media, ponoszonych przez skarżącego (zgodnie ze złożonym przezeń oświadczeniem), jednak wystawionych na nazwisko jego [...], z tym, że według oświadczenia skarżącego [...] w nich nie partycypuje -decyzję ZUS z [...] r. o waloryzacji emerytury skarżącego wraz z przekazem pocztowym, z którego treści wynika, że uległa ona zmniejszeniu o egzekucję administracyjną w wysokości [...] zł -odpis z księgi wieczystej nr [...] potwierdzający udział małżonki skarżącego wynoszący [...] we współwłasności niezabudowanej działki o powierzchni [...] i [...] m kw. Ponadto na podstawie przedłożonych do sprawy III SA/Gl 1211/07 kserokopii zeznań podatkowych [...] za lata [...] i [...] ustalono, że dochód skarżącego z pobieranej emerytury w tych latach wyniósł odpowiednio [...] zł i [...] zł, natomiast strata z tytułu prowadzonej działalności kształtowała się w wysokości [...] zł i [...] zł Dodatkowo na podstawie ugody cywilnoprawnej zawartej z Bank "A" ciąży na wnioskodawcy spłata zadłużenia rozłożona na [...] miesięcznych rat nie mniejszych niż [...] zł począwszy od [...] r. Natomiast do akt sprawy III SA/Gl 1535/07 skarżący nadesłał rachunek z apteki na kwotę [...] zł (zgodnie z oświadczeniem koszt nabycia leków za dwa miesiące), umowę o pracę wnuka, z której wynika, że zatrudnia go sam skarżący a wypłacane wynagrodzenie wynosi [...] zł wraz z premią uznaniową, deklaracje na podatek od towarów i usług za okresy od [...] do [...] r., rozliczenie salda czynszowego skierowanego do wnuka skarżącego, zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia skarżącego, wyciąg z rachunku bakowego z [...] r. (saldo ujemne wyniosło wówczas [...] zł) a także pisma związane z postępowaniem w przedmiocie zezwolenia, o które ubiega się skarżący Postanowieniem z 19 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Postanowienie to wnioskodawca zaskarżył sprzeciwem, w którym wniósł o całkowite zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte we wniosku a nadto podniósł, że jego [...] jedynie formalnie figuruje jako ponoszący opłaty za utrzymanie mieszkania, faktycznie obciążają one jednak skarżącego. Podkreślił, iż [...] oprócz pomocy w opiece na małżonką skarżącego zajmuje się również [...] swojej żony a skarżący swoją [...]. Ponadto zwrócił uwagę, że trudności finansowe zmusiły go do przekształcenia dotychczasowej działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą A" w spółkę "B" oraz przekazania na rzecz tejże spółki nieruchomości będącej siedzibą "A". Postanowieniem z 14 lipca 2008 r. Sąd odmówił prawa pomocy. Postanowienie to nie zostało zaskarżone zażaleniem, jednakże skarżący w dniu [...] r. złożył kolejny wniosek o prawo pomocy, w którym powtórzył wcześniej przedstawioną argumentację. W wyniku złożonego wniosku Sąd postanowieniem z 1 września 2008 r. odmówił zmiany postanowienia z 14 lipca 2008 r. Na postanowienie to zostało złożone zażalenie, w którym skarżący m. in. podniósł okoliczność zajęcia jego emerytury przez komornika sądowego oraz zwrócił uwagę, że jego [...] nie jest już przez niego zatrudniony a za miesiące zatrudnienia nie otrzymał wynagrodzenia z uwagi na brak stosownych środków. Postanowieniem z 20 listopada 2008 r. (sygn. akt I FZ 433/08) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wspomniane wyżej postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na zarządzenie sprawozdawcy z [...] r. skarżący nadesłał następujące dokumenty -kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...] r. o wpisie zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym odnośnie danych wspólników w spółce "B" -kserokopię decyzji Prezydenta Miasta Z. z [...] r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku leśnym za rok [...] -kopię planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji zobowiązań podatkowych z dnia [...] r. -zawiadomienie ZUS Oddziału w S. o wysokości świadczenia emerytalnego skarżącego wraz z odcinkiem emerytury za [...] r. -oświadczenie skarżącego z [...] r. obrazujące wysokość kosztów utrzymania i prowadzenia gospodarstwa domowego i informujące o pokrywaniu ich przez skarżącego pomimo formalnego określenia jako płatnika rachunków jego [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. ) wynika, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sama instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania (art. 199 P.p.s.a.). Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 245 §1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.) Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.) Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zwrócić należy uwagę, że skarżący wykazał istnienie przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy, jednakże zaledwie w częściowym wymiarze stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzasadnia to w szczególności wykazana przezeń wysokość pozostających do spłacenia należności podatkowych na kwotę [...] zł. Zarazem jednak nie można tracić z pola widzenia, że skarżący już w trakcie postępowania przed tut. Sądem zbył udziały w spółce "B" warte [...] złotych co wiązało się ze znacznym przychodem w jego majątku. Tym samym część tych środków mógł przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych tym bardziej, że nie wykazał, w jaki sposób zostały one przezeń wykorzystane. Skarżący pobiera [...] w wysokości [...] zł netto, dysponuje zatem stałym źródłem dochodu. Nie wykazał też by to on a nie [...] ponosił opłaty mieszkaniowe a także trudnej sytuacji majątkowej [...]. Powyższe okoliczności każą założyć, że skarżący jest w stanie uiścić wpis w przedmiotowej sprawie wynoszący [...] złotych. Natomiast w ramach możliwości wskazanych przez art. 245 § 3 p.p.s.a Sąd zdecydował się ustanowić skarżącemu adwokata mając również na względzie podniesiony we wskazanym powyżej postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2008 r. stopień skomplikowania sprawy i wynikające stąd problemy skarżącego z formułowaniem pism procesowych. Kierując się powyższym Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Dlatego też na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 245 §3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.