III SA/Gl 1423/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 18 lutego 2008 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych (podatek obrotowy) postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej cały uiszczony wpis sądowy w kwocie [...] ([...]) zł. W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r., w której określono skarżącej należności celne oraz obliczono podatek obrotowy z tytułu nie dostarczenia do urzędu celnego odbiorczego towaru przewożonego pod osłoną karnetu TIR. Decyzja organu odwoławczego zawierała pouczenie, że za pośrednictwem tego organu strona mogła wnieść skargę do tut. Sądu w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia decyzji. W pouczeniu jako podstawę prawną powołano też art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwanej dalej P.p.s.a.). Decyzja ta została doręczona stronie dnia [...] r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przesyłka zawierająca skargę strony z dnia [...] r. została nadana w urzędzie pocztowym dnia [...] r. (odcisk datownika na kopercie) bezpośrednio na adres Sądu (adresat opisany na kopercie przesyłki poleconej). Sąd otrzymał skargę dnia [...] r. (odcisk prezentaty widniejący na skardze). Dnia [...] r. skarżąca uiściła wymagany wpis sądowy w kwocie [...] zł. W skardze, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji. Pismem z dnia [...] r. Sąd przesłał powyższą skargę do Dyrektora Izby Celnej w K. Przesyłka zawierająca pismo i skargę została nadana tego dnia w urzędzie pocztowym, a dnia [...] r. odebrana przez organ odwoławczy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w piśmie z dnia [...] r. strona zwróciła się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając wniosek wskazano, że "zaskarżonej decyzji, dotyczącej kontrowersyjnego zagadnienia prawa podatkowego w zakresie ustawy o podatku obrotowym oraz celnego postawiony został zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej, jako, ze przepis ustawy o podatku obrotowym zostały uchylone, a organ celny nie był uprawniony do stosowania przepisów dotyczących wymiaru podatku obrotowego – co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji". Wobec tego podniesiono, że "wykonanie decyzji dotkniętej tak istotną wadą stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto zgodnie z art. 54 § 1 skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 86 – art. 89 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek może, po spełnieniu określonych w tych przepisach warunków, postanowić o przywróceniu terminu. Na gruncie tych przepisów w orzecznictwie i literaturze przedmiotu wskazuje się, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego lub też za pośrednictwem organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (organ administracji publicznej) pod adresem właściwego organu administracji publicznej (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 21 marca 2006 r., II S.A./Bk 131/06, LEX nr 284737 i T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., str. 248). Dodatkowo podkreśla się, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a. i że na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 k.p.a. (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., IV SA/Gl 647/04, ONSAiWSA 2005/6/116). W tym miejscu zauważyć również należy, że przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym nie zawierają analogicznej regulacji, jak przepisy art. 65 k.p.a. i art. 170 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), zgodnie z którymi podanie wniesione nawet do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wydając niniejsze rozstrzygnięcie, w zakresie punktu pierwszego, Sąd miał na uwadze następujące okoliczności faktyczne sprawy: - strona była wyraźnie pouczona w zaskarżonej decyzji o możliwości wniesienia skargi, ale za pośrednictwem organu odwoławczego, a nie bezpośrednio do Sądu, - w pouczeniu powołano się nie tylko na art. 53 § 1 ale też na art. 54 § 1 P.p.s.a., - termin 30 dni, licząc od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji, upływał dnia [...] r., - przesyłka, zawierająca skargę, została skierowana do Sądu zamiast do organu odwoławczego, mimo właściwego pouczenia, - przesyłka ta została nadana w urzędzie pocztowym w ostatnim dniu terminu, - do Sądu dotarła po upływie ustawowego terminu, dlatego też jej przesłanie przez Sąd do organu odwoławczego nastąpiło również po tym terminie, - strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Sąd, uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i zaprezentowaną wykładnię art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a., postanowił odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., w związku z wniesieniem skargi po upływie terminu do jej wniesienia. Natomiast nawiązując do wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, dodatkowo nadmienić należy, że wniesienie skargi po terminie powoduje, że czynność w postaci złożenia skargi nie może być uznana za skuteczną. Bezskuteczność czynności stanowi ogólny skutek uchybienia terminu, powstający automatycznie w wypadku każdego uchybienia terminu procesowego (zob.. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., s. 204). Tym samym, wniosek o wstrzymanie wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, kierowany do sądu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wywołuje skutek i podlega rozpatrzeniu dopiero wtedy, gdy skarga nie podlega odrzuceniu z przyczyn podanych w art. 58 § 1 P.p.s.a., tzn. między innymi, gdy nie zawiera braków formalnych i została wniesiona w stosownym terminie. Wówczas sąd zobowiązany jest do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (art. 132 P.p.s.a.), a skarga może być uznana za "wniesioną" (art. 61 § 1 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a.) wywołując skutki w ramach tymczasowej ochrony w postaci konieczności rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie. Wynika to też z tego, że tylko przy rozpatrzeniu sprawy co do istoty i wydaniu wyroku występują skutki wstrzymania. W przypadku uwzględnienia skargi sąd z urzędu wstrzymuje wykonanie zaskarżonej czynności lub aktu na podstawie art. 152 P.p.s.a. Natomiast, gdy skarga zostanie oddalona, strona składając skargę kasacyjną od takiego orzeczenia może wnosić o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (zob. uchwała NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007/4/77). W przedmiotowej sprawie skarga podlega odrzuceniu, dlatego wniosek o wstrzymanie nie może zostać rozpatrzony. Jeśli chodzi o zwrot wpisu, to zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis między innymi od pisma odrzuconego, jeżeli odrzucenie nastąpiło przed wysłaniem odpisu skargi – organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, a także odpisu środka odwoławczego albo skargi o wznowienie postępowania innym stronom. Powyższy przepis należy interpretować w świetle art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a., ponieważ w obecnym stanie prawnym strona winna składać skargę za pośrednictwem organu, a nie bezpośrednio do sądu, tak jak było pod rządami dawnej ustawy o NSA. Tylko w sytuacji, której dotyczy art. 98 przepisów wprowadzających, można było wprowadzić ograniczenie co do wysokości zwracanego wpisu od skargi odrzuconej lub cofniętej po jej wysłaniu organowi. W konsekwencji należy zgodzić się z takim stanowiskiem, że postanowienia wydawane w związku z odrzuceniem lub cofnięciem skargi skierowanej do sądu od razu za pośrednictwem organu powinny zawierać z urzędu orzeczenie o zwrocie całego wpisu (zob. M. Niezgódka-Medek, komentarz do art. 232 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.). Pogląd ten będzie miał zastosowanie również w sytuacji, gdy strona wbrew obowiązującym przepisom przesłała skargę bezpośrednio do sądu zamiast do organu, który wydał zaskarżony akt, gdyż jeśli stronie działającej zgodnie z prawem, składającej skargę do organu właściwego, należy zwrócić uiszczony wpis sądowy, to również stronie nie działającej zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. Brak podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska. Samo naruszenie ostatnio powołanego przepisu nie może uzasadniać utraty uprawnienia do zwrotu wpisu. Nie wydaje się, aby ustawodawca chciał wyłączyć z hipotezy przepisu art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. taki przypadek. Przemawia za tym również zasada równości, ponieważ nie można doszukać się uzasadnienia dla rozróżnienia innych skutków przy różnych działaniach strony na gruncie art. 54 § 1 P.p.s.a. Ponadto w wyniku błędnego przesłania skargi bezpośrednio do sądu zamiast za pośrednictwem organu, sąd przesyła do organu wszelkie nadesłane pisma i dokumenty, a nie tylko odpis skargi, jak stanowi art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Tym samym w takiej sytuacji brak podstaw do nie dokonania zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie Sąd odrzucił skargę, to orzekł też, w punkcie drugim, o zwrocie kwoty [...] zł stanowiącej cały uiszczony wpis sądowy. .