III SA/Gl 1434/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent-stażysta Julia Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A" w Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił A w Z. (dalej jako strona skarżąca) zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 31 zq ust. 7, art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 z późn. zm. – dalej jako ustawa COVID-19), § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371 i 713) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazał, że stowarzyszenia i fundacje, jeśli w ogóle prowadzą działalność gospodarczą, to nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego. W przypadku tych podmiotów działalność gospodarcza posiada charakter głównie akcesoryjny względem ich standardowej działalności oraz podstawowych źródeł finansowania. Dlatego nie ma znaczenia, że w KRS stowarzyszenie czy fundacja ma wpisany PKD 85.59.B, który uprawnia do otrzymania pomocy. Końcowo organ wyjaśnił, że działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń KRS, jeśli zostanie wpisana do rejestru przedsiębiorców REGON to wpisywana jest jako drugorzędna. Wpis następuje na podstawie danych przekazywanych z KRS lub w oparciu o wniosek podmiotu jako działalność wyodrębnionej jednostki lokalnej (w obecnym stanie prawnym podmioty wpisane do KRS mogą złożyć wniosek do rejestru REGON w zakresie jednostki lokalnej). Dlatego też A w Z. nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. Nie zgadzając się z powyższym, pismem z 7 lipca 2021 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego treści wyjaśniła, że posiada zawarty układ ratalny – umowa nr [...]z dnia [...]r. i aneks nr [...] do umowy. Na podstawie tych dokumentów regularnie opłaca kwoty wynikające z aneksu (ostatnia wpłata dokonana w czerwcu 2021 r.). Składek bieżących nie opłacała ponieważ posiada decyzję o zwolnieniu z ich opłacania. Ta dotyczy okresu od listopada 2020 r. do lutego 2021 r. Natomiast za kolejne miesiące złożyła nowy wniosek o zwolnienie z opłacania składek. W chwili obecnej jest bowiem w bardzo trudnej sytuacji ze względu na brak możliwości realizacji swoich zadań wynikających z przeważającej działalności, co spowodowało zmniejszenie przychodów, które uprawnia do otrzymania pomocy w sprawie zwolnienia z opłacania składek. Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej nie jest głównym celem istnienia stowarzyszenia. Jest to działalność uzupełniająca, dodatkowa, która ma za zadanie wspieranie celów statutowych. Pierwotnym rejestrem stowarzyszeń jest KRS - rejestr stowarzyszeń. Natomiast stowarzyszenie, które podejmuje działalność gospodarczą jest dodatkowo wpisywane do rejestru przedsiębiorców REGON, gdzie jako przeważający wpisuje się rodzaj działalności statutowej. Co istotne działalność w rejestrze REGON wpisuje się jako drugorzędną w oparciu o dane przekazane przez KRS bądź na podstawie wniosku podmiotu o charakterze wydzielonej jednostki lokalnej. Zgodnie z nowelizacją ustawy Prawo o stowarzyszeniach obowiązującą od 20 maja 2016 r. w statucie stowarzyszenia, które chce tworzyć jednostki terenowe wymagane są szczególne zapisy. I tak zgodnie z art. 10a stowarzyszenie może, tworzyć terenowe jednostki organizacyjne, gdzie statut określa zasady tworzenia, rozwiązania oraz strukturę organizacyjną, a także określa organy terenowe jednostki organizacyjnej. Oddział/ koło może mieć własną osobowość prawną (z wpisem do KRS) lub może korzystać z osobowości prawnej organizacji głównej. Oddział bez osobowości prawnej nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych. Samodzielnie zdobywa środki na działalność, ale obowiązki sprawozdawcze prowadzi wspólnie z organizacją. Oddział bez osobowości prawnej nie może samodzielnie wystąpić o nadanie statusu organizacji pożytku publicznego. Jednostka lokalna bez osobowości prawnej posługuje się statutem oraz numerem KRS organizacji macierzystej. W niniejszej sprawie strona wskazała powiązanie z B Sp. z o.o. Do akt sprawy przedłożyła oświadczenie, że spółka ta nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1). W świetle powyższego prawidłowo organ pierwszej instancji badał PKD stowarzyszenia. W sytuacji bowiem, gdy w rejestrze REGON widnieje przeważający rodzaj działalności inny, aniżeli określony w ustawie, to nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z płatności składek. Słusznie stwierdził też, że choć stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą to nie jest typowym uczestnikiem życia gospodarczego. Działalność prowadzona przez stowarzyszenia ma na celu uzupełnianie, wspieranie celów statutowych (charakter akcesoryjny). Dlatego nie ma większego znaczenia to, że w KRS stowarzyszenie ma wpisany kod PKD, który uprawnia do otrzymania pomocy. Od powyższej decyzji A w Z. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości zarzuciło jej naruszenie § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przez nieuznanie, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziło działalność oznaczoną kodem 85.59.B jako rodzaj działalności przeważającej jednostki lokalnej, którą jest [...] i w rejestrze REGON ten właśnie kod PKD jest wpisany jako działalność przeważająca W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przyczyną odmowy zwolnienia Stowarzyszenia z obowiązku opłacenia składek za luty 2021 r. jest uznanie przez ZUS, że w przypadku Stowarzyszenia nie może być spełniony warunek, by wskazana przez nie działalność o symbolu PKD 85.59.B była rodzajem jego przeważającej działalności. Nie może zatem być spełniony warunek wynikający z § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. Stowarzyszenie nie jest bowiem typowym uczestnikiem życia gospodarczego. Działalność gospodarcza prowadzona przez stowarzyszenia ma na celu wspieranie celów statutowych, ma charakter akcesoryjny i dlatego nie ma większego znaczenia to, że w KRS Stowarzyszenie ma wpisany kod PKD, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek. Sąd nie podzielił tego poglądu. Przepis § 10 ust. 2 wymienionego tu rozporządzenia Rady Ministrów skierowany jest do płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności. Zdaniem Sądu chodzi tu o rodzaje działalności gospodarczej, jako że całe rozporządzenie skierowane jest do uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, taki jest tytuł tego aktu prawnego, a zatem do płatników składek prowadzących określone rodzaje działalności gospodarczej, z których przychód był na określonym poziomie i którzy składali oświadczenie we wniosku RDZ-B7, że w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej nie naruszyli ograniczeń, nakazów i zakazów ustanowionych w związku z wystąpieniem epidemii (pkt 2 lit. C wniosku). Zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 ustalenie rodzaju przeważającej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., czyli Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarczych. Co do tego, że Stowarzyszenie jest płatnikiem składek prowadzącym działalność oznaczoną kodem PKD 85.59.B nie ma wątpliwości. Wybór przeważającej działalności musi zatem nastąpić spośród tych wszystkich rodzajów działalności gospodarczej prowadzonych przez płatnika składek, które zgodnie z przepisami ustawy o COVID – 19 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r., uprawniają do zwolnienia ze składek i polega na wskazaniu jednej z nich jako przeważającej. W niniejszej sprawie ZUS przyjął, że Stowarzyszenie prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 85.59.B, czyli taką która upoważnia do zwolnienia ze składek, ale uznał, że nie może to być przeważający rodzaj działalności Stowarzyszenia, bo tym rodzajem jest inna działalność, której bliżej nie określił ani nie sklasyfikował. Zdaniem Sądu, dopóki organ nie wskaże innego rodzaju działalności prowadzonej przez Stowarzyszenie ze wskazaniem jej PKD i wykaże, że właśnie ten rodzaj działalności jest przeważający, dopóty nie będzie podstaw do odmowy stronie skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek. W ten sposób Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego po-szkodowanych wskutek pandemii COVID-19 polegającym na jego wadliwym zastosowaniu. Daje to podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w DZ.U. z 2022 r., poz. 329), co Sąd orzekł.