III SA/Gl 1436/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, stwierdził, że jego przedsiębiorstwo "wykazuje permanentną stratę" i że w toku egzekucji ciążących na nim należności publicznoprawnych zajęto wszystkie jego rachunki bankowe. Według wniosku skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnią córką i nie posiada żadnego majątku. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, pełnomocnik strony oświadczył m. in., że wnioskodawca "domaga się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od ponoszenia opłaty wpisowej w całości". Odnosząc się do wezwania w części dotyczącej córki skarżącego, poinformował: "w chwili obecnej nie uczy się [ona] ani też nie pracuje, wobec braku dokumentów potwierdzających okoliczność negatywną nie składam w tym zakresie żadnych dowodów". Pełnomocnik przedłożył natomiast w szczególności: dokumentację obrazującą wyniki finansowe działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w okresie do [...] r., m. in. odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług (najniższą podstaw opodatkowania wykazano we [...] – [...] zł, najwyższą w [...] r. – [...] zł) i deklaracji na podatek dochodowy za [...] r. (wykazano w nim przychód w wysokości [...] zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł oraz stratę w wysokości [...] zł) oraz wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącego przez rozwód i zasądzający od niego alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy ponownie wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez m. in. wyjaśnienie różnych kwestii związanych z przywołanymi w toku postępowania nieruchomościami i miejscem zamieszkania wnioskodawcy, a nadto nadesłanie dokumentów księgowych i podatkowych jego przedsiębiorstwa za [...] i [...] r. oraz zaświadczenia właściwego organu podatkowego potwierdzającego, że jego córka nie złożyła zeznania podatkowego za [...] r. Wykonując wezwanie, pełnomocnik przedstawił pisemne oświadczenia skarżącego, że jest na utrzymaniu matki i zamieszkuje w jej mieszkaniu "na podstawie umowy ustnej", i jego córki, że przerwała studia, nie pracuje i jest na utrzymaniu ojca. Nadesłał także dokumentację dotyczącą prowadzonych przeciwko stronie postępowań egzekucyjnych (według niej dotyczą one zarówno należności publicznoprawnych, np. jeden z tytułów wykonawczych opiewa na kwotę zaległości w podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł, jak i prywatnoprawnych, np. w świetle odpisu zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. kwota dochodzonej należności głównej wynosi [...] zł. Z dokumentacji tej wynika również, iż wszystkie rachunki bankowe posiadane przez skarżącego są zajęte). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku, na wstępie trzeba określić jego zakres, ponieważ jest on postrzegany przez stronę i przez jej pełnomocnika w różny sposób. Wnioskodawca w treści urzędowego formularza niewątpliwie zażądał mianowicie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast pełnomocnik stwierdził następnie, iż domaga się on jedynie zwolnienia "od ponoszenia opłaty wpisowej w całości". To ostatnie oświadczenie, jako w większym stopniu oświadczenie wiedzy niż oświadczenie woli, nie modyfikuje jednak wniosku wyrażonego przecież w przewidzianej prawem formie – niepodobna w szczególności uznać, iż pełnomocnik cofnął wniosek w części. W konsekwencji należy opowiedzieć się za interpretacją bardziej korzystną dla strony i niejako wbrew jej pełnomocnikowi przyjąć, iż przedmiot rozpoznania stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wytknąć stronie skarżącej, reprezentowanej wszak przez profesjonalnego pełnomocnika, że nie wykonała w całości wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Od takiego pełnomocnika można przecież wymagać, aby w należyty sposób udokumentował swoje twierdzenia, nie poprzestając na przedłożeniu pisemnych oświadczeń, zwłaszcza jeśli w wezwaniu wyraźnie określono, jakie dowody trzeba było nadesłać, tak jak to było w przypadku zaświadczenia potwierdzającego, iż córka wnioskodawcy nie złożyła zeznania podatkowego za [...] r. czy dokumentów księgowych i podatkowych jego przedsiębiorstwa za [...] i [...] r. Pomimo jednak tych mankamentów można uznać, że przesłanki przyznania prawa pomocy zostały spełnione. W wystarczającym stopniu wykazano bowiem, że przeciwko skarżącemu toczą się postępowania egzekucyjne dotyczące należności w bardzo dużej wysokości, w trakcie których zajęte zostały wszystkie należące do niego rachunki bankowe. Podobnie z przedłożonej dokumentacji podatkowej i rachunkowej przedsiębiorstwa strony – aczkolwiek w wyniku zignorowania wezwania referendarza sądowego obrazującej sytuację wyłącznie do [...] r. – wynika, iż przedsiębiorstwo to funkcjonuje z narastającymi problemami, osiągając coraz słabsze wyniki finansowe. Wskazują na to takie wskaźniki jak znaczna strata z działalności gospodarczej oraz malejące wartości obrotów, odzwierciedlone m. in. przez deklarowane podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie można również tracić z pola widzenia, iż skarżący zobowiązany jest opłacać alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, co z pewnością ogranicza jego możliwości płatnicze. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.