III SA/Gl 144/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata [...]-[...] postanawia: 1) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2015 r.; 2) zwolnić skarżącą Spółkę z kosztów sądowych. W treści skargi skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4). W uzasadnieniu powyższego wyjaśniła, że świadczy usługi informatyczne i telekomunikacyjne. Z tego tytułu na dzień [...] r. poniosła stratę rzędu [...] zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę [...] zł, niemniej jednak z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (vide: wykaz sygnatur akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo [...] (rachunek w Banku "B" bądź ujemne (rachunki w "C" "D"). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi [...] zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa [...] określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata [...]-[...]. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] powołano nadzorcę sądowego. W uzupełnieniu powyższych danych do akt sprawy nadesłano: pismo tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia [...] r.; wykaz sygnatur akt komorniczych; pisma komornicze generowane w toku postępowania egzekucyjnego; wyciągi z rachunków bankowych; oświadczenie o stanie kasy Spółki na dzień [...] r.; rachunek zysków i strat za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz bilans sporządzony na dzień [...] r. Dodatkowo w piśmie z [...] r. zasygnalizowano, że nie jest możliwe przedłożenie pozostałych dokumentów finansowo – księgowych wraz z elektronicznymi nośnikami danych, albowiem te zostały zajęte w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w K. (sygn. akt [...]). Niemożliwe jest więc sporządzenie aktualnego sprawozdania finansowego (vide: pismo procesowe z dnia [...]r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach mając na uwadze podane wyżej dane, a nadto dołączone do pisma z dnia [...]r. dokumenty źródłowe, postanowieniem z 18 sierpnia 2015 r. zwolnił skarżącą Spółkę z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w części przekraczającej 500,00 zł (pięćset złotych), a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że samo wystąpienie z wnioskiem o upadłość w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy w całości, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego i ponoszenia kosztów z tym związanych. Ten jak ustalono z treści postanowienia Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] oszacowano przy optymalnych założeniach na ok. [...] zł (vide: str. [...] uzasadnienia). Od powyższego rozstrzygnięcia Spółka złożyła zażalenie, w którym domagała się uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości. W jego motywach wskazała, że przedłożona dokumentacja wraz z bezspornym faktem prowadzenia w stosunku do Spółki przez Sąd Rejonowy K. postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości pozwala w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż znajduje się w trudnej sytuacji i nie posiada możliwości uiszczenia opłaty od skargi w niniejszym postępowaniu. Spółka w chwili obecnej nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada zdolności kredytowej, a jej majątek z uwagi na specjalistyczny charakter ([...], wysoko specjalizowana [...]) jest majątkiem trudno zbywalnym. Natomiast pozostały majątek ruchomy został w całości zajęty w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym (na dowód załączono protokół zajęcia ruchomości). Podkreślono także, że z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe nie jest możliwym uzyskanie zewnętrznych źródeł finansowania (vide: oświadczenie o stanie kasy). W chwili obecnej przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około [...] milionów złotych (na dowód załączono zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w ramach postępowania egzekucyjnego z wierzytelności w kwocie [...] zł). Powyższe okoliczności, wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów, nie zostały przez Sąd w żadnym stopniu uwzględnione przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy. Podobnie jak to, że prokuratura konsekwentnie odmawia Spółce wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych (na dowód załączono korespondencję z Prokuraturą Okręgową w K. w tej sprawie) i ta nie ma możliwości sporządzenia aktualnych bilansów. Końcowo wskazano, że równolegle z niniejszą sprawą zainicjowano [...] inne sprawy, a łączna kwota wpisów, które Spółka zobowiązana jest uiścić przekracza jej możliwości finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Wniesione w niniejszej sprawie zażalenie jest oczywiście uzasadnione – co uprawniało Sąd do skorzystania z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może je uchylić i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo – na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Po ponownej analizie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki przedstawiona w treści urzędowego formularza została w sposób wystarczająco przekonujący umotywowana, a złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie w całości. Wprawdzie materiały źródłowe, które przedłożono obrazują sytuację Spółki w [...] r., niemniej jednak należy zauważyć, że Prokuratura Okręgowa w K. konsekwentnie odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych, mimo składanych w tym zakresie wniosków (vide: pisma z dnia [...],[...],[...] oraz [...] r.), a zatem sporządzenie aktualnych bilansów Spółki rzeczywiście nie jest możliwe. Opierając się zatem na opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości M. P. noszącej datę [...] r., na podstawie której SR K. oddalił wnioski wierzycieli o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika Sp. z o.o. "A" w S. przyjąć należało, że skarżąca rzeczywiście nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wprawdzie wartość jej majątku oszacowano przy optymalnych założeniach na ok. [...] zł (vide: str. [...] uzasadnienia w/w postanowienia) jednakże na dzień [...] r. wartość zobowiązań przeterminowanych powyżej [...] dni wynosiła [...] zł, co stanowi [...]% wszystkich zobowiązań, [...]% sumy bilansowej i [...] % wartości bilansowej przedsiębiorstwa. Ponadto obliczając hipotetycznie fundusze masy upadłości, czyli wpływy ze zbycia majątku dłużnika, po odliczeniu wartości przedmiotów obciążonych rzeczowo biegły ustalił ich wysokość na [...] zł. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest jak wskazano fakt, że duża część majątku dłużnika, tj. stacje bazowe, terminale abonenckie, serwery, sprzęt komputerowy, stanowiska reklamowe, środki transportu są własnością leasingodawców. Wszyscy oni wypowiedzieli umowy leasingu. Zgodnie z oświadczeniem dłużnika posiadane składniki majątku zarówno środki trwałe jak i należności obciążone są ograniczonymi prawami rzeczowymi, a administrator zastawu złożył oświadczenie o przejęciu na własność przedmiotów zastawu, które zabezpieczały wyemitowane przez dłużnika obligacje o wartości [...] zł plus odsetki. Ponadto jak ustalono z dokumentów źródłowych, które obecnie przedłożono, Spółka nadal nie osiąga żadnych przychodów, a stan jej rachunków bankowych wykazuje wartości ujemne (vide: wyciągi bankowe za okres od [...] do [...]r.). Wprawdzie [...] r. na jej konto w "D" wpłynęła kwota [...] zł pochodząca z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (vide: akta o sygn. III SA/Gl 143/15), która nie podlega egzekucji, jednakże jak wynika z informacji zamieszczonej w opisie przelewu dotyczy ona świadczeń pracowniczych. Nie można zatem oczekiwać aby część tej kwoty Spółka przeznaczyła na uiszczenie należnego wpisu sądowego. Tym bardziej, że według oświadczenia zawartego w treści złożonego zażalenia jej zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych wynoszą na chwilę obecną [...] zł. Dlatego wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych należało uwzględnić w całości, jako że równolegle z niniejszą sprawą toczy się z jej udziałem jeszcze [...] inne sprawy, gdzie przyznano jej prawo pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego działając na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji postanowienia.