III SA/Gl 1443/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, , , po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 marca 2017 r. Wraz ze skargą na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił Stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał, iż Spółka, nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa uzasadniała zwolnienie od kosztów sądowych, skarżąca spółka powinna być w stanie zdaniem referendarza sądowego wygenerować kwotę 2000 zł i przeznaczyć ją na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona skarżąca pismem z dnia 14 kwietnia 2017 r. wniosła sprzeciw, w którym zażądała uchylenia postanowienia oraz przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. Skarżąca podniosła, iż nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych a rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego pozbawi ją możliwości dochodzenia swoich racji w postępowaniu sądowym. Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym miejscu wskazać trzeba, iż o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a w jego treści zawarto jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Podkreślić należy, iż zdaniem Sądu spółka nie przedstawiła żadnego materiału dowodowego, który mógłby uzasadnić zwolnienie jej od kosztów sądowych. Również do sprzeciwu nie dołączono jakichkolwiek dokumentów mogących wykazać iż sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadniałaby zmianę postanowienia referendarza. Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a referendarz sądowy słusznie stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca Spółka nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z dokumentów przedłożonych przez spółkę faktycznie wynika, że orientacyjnie przychody spółki przewyższają jej zobowiązania. Zgodzić się należy także i w tym z referendarzem sadowym, że ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze powyższe, uznać trzeba, iż skarżąca Spółka powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania, a to znajduje się w jej możliwościach finansowych. Tym bardziej, iż koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Biorąc po uwagę przedstawione okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.