III SA/Gl 1447/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędzia NSA Ewa Karpińska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. przy udziale – sprawy ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r. nr [...] orzekającą solidarną odpowiedzialność R.S. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe "A" spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł. Decyzję wydano na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a oraz w oparciu o postanowienia art. 107, 108 i 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., odtąd O.p.) W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności odwołano się do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach wskazano, że spółka "A" nie uregulowała należności podatkowej wynikającej z deklaracji VAT-7 za ten miesiąc, egzekucja okazała się bezskuteczna, natomiast w czasie powstania tejże zaległości R. S. pełnił funkcję prezesa zarządu. Okoliczność powyższa legła u podstaw wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...]r. nr [...] stwierdzającą odpowiedzialność R. S. za zaległość podatkową spółki za styczeń 2004 r. W wyniku odwołania podatnika Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...]r. nr [...] uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, w następstwie czego ponownie organ I instancji orzekł o odpowiedzialności podatnika za zaległości podatkowe spółki decyzją wskazaną na wstępie. Również ta decyzja stała się przedmiotem odwołania, w którym zarzucono jej wydanie z naruszeniem prawa, polegającym na dokonaniu ustaleń sprzecznie z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, poprzez przyjęcie, że: -egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna w czasie gdy odwołujący się pełnił funkcję prezesa zarządu spółki, -po [...] r. nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości a odwołujący się nie wykazał, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Przystępując w tym stanie rzeczy do rozpoznania argumentów odwołania organ II instancji stwierdził, że R.S. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki od [...] r. Bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce została stwierdzona postanowieniem z [...]r. nr [...] umarzającym postępowanie egzekucyjne. Organ odwoławczy, powołując się na opinię biegłego przyznał, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości istniały już przed objęciem przez odwołującego się funkcji członka zarządu, zwrócił jednakże uwagę, że ta sama opinia określiła, iż nie zwalniało to odwołującego się z obowiązku złożenia takiego wniosku w terminie 14 dni od dnia objęcia funkcji prezesa zarządu, tj. do [...] r. Organ zwrócił uwagę, że wprawdzie w dniu [...] r. złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, jednak został on zwrócony zarządzeniem z [...]r., gdyż nie spełniał wymogów formalnych, wobec czego nie mógł wywołać skutku prawnego. Organ uznał także, że odwołujący się nie może korzystać ze zwolnienia od odpowiedzialności w związku ze wskazaniem wierzytelności przysługującej spółce, albowiem egzekucja z tejże wierzytelności nie mogła skutecznie zaspokoić zaległości podatkowej. Z takim rozstrzygnięciem organu wydanym w trybie odwoławczym nie zgodził się podatnik składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnosząc o uchylenie decyzji w całości. Zarzucił przy tym naruszenie art. 116 O.p. poprzez przyjęcie, iż w dacie objęcia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki "A" nie toczyło się postępowanie upadłościowe względem tejże spółki, egzekucja prowadzona przez organ z wierzytelności spółki była bezskuteczna a skarżący nie wykazał, że późniejsze niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Zarzucił decyzji także naruszenie przepisów postępowania poprzez niepełne i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie ustaleń sprzecznie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów. Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych i lub wspólnotowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, czyli stan prawny obowiązujący w roku [...], należy wskazać, że w sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 116 O.p. o treści obowiązującej po dniu 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Oznacza to, że ustawodawca dla zaistnienia odpowiedzialności solidarnej z art. 116 O.p. przewiduje następujące przesłanki pozytywne: -istnienie zaległości podatkowych spółki, -pełnienie funkcji członka zarządu w momencie powstania zobowiązania, -bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Z kolei odpowiedzialność taką wyłącza przynajmniej jedna z przesłanek negatywnych, a mianowicie: -zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie, -brak winy członka zarządu w niezłożeniu takiego wniosku, -wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy uznać należy za bezsporną okoliczność pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki w okresie powstania zaległości za styczeń 2004 r., przy czym zarząd spółki był jednoosobowy. Pozostałe okoliczności leżące u podstaw przypisania R.S. przez organ odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p. są przez stronę skarżącą kwestionowane. W pierwszej kolejności skarżący podniósł, że w chwili objęcia przezeń funkcji prezesa zarządu toczyło się już postępowanie upadłościowe wszczęte wnioskiem z [...]r., albowiem dopiero w dniu [...]r. oddalono zażalenie spółki na zarządzenie o zwrocie wniosku. Z poglądem tym nie sposób się zgodzić. Art. 116 § 1 pkt 1 O.p. uzależnia zwolnienie członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Pojęcia "zgłoszenia wniosku" nie można utożsamiać z samym tylko złożeniem wniosku w sądzie, winien on odpowiadać wymogom określonym w art. 22 i 23 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535 ze zm.). Wniosek zwrócony w trybie art. 28 tej ustawy nie może wywołać skutków prawnych. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie można mówić, by kiedykolwiek zgłoszono skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości względem spółki "A". Co więcej jakkolwiek Sąd w pełni podziela ustalenia organu poczynione na podstawie opinii biegłego sądowego, J.P., iż skarżący winien był zgłosić taki wniosek do [...]r., godzi się podnieść, że skarżący nie zgłosił wniosku również po oddaleniu przez sąd zażalenia na postanowienie z [...]r. o zwrocie wniosku. Z całą natomiast pewnością skarżący był przez cały okres pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki "A" (tj. w okresie od [...] r. do [...]r.) świadomy istnienia przesłanek upadłości spółki, przez co nie można przyjąć, aby niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Skarżący podniósł również, że nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji w momencie pełnienia przezeń funkcji prezesa zarządu spółki, nadto, iż zgłosił wierzytelności spółki nadające się do egzekucji. Również tego zarzutu nie sposób uwzględnić. Podkreślić należy, że art. 116 § 1 O.p. nie wymaga dla przyjęcia odpowiedzialności posiłkowej formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w momencie pełnienia przez zainteresowaną osobę funkcji członka zarządu. Natomiast okoliczności wskazujące na bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce występowały już w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. Należy podkreślić, że podjęto egzekucję z wskazanych przez skarżącego wierzytelności, jednak okazała się ona bezskuteczna wskutek niewypłacalności dłużników, które to okoliczności zostały stwierdzone w czasie gdy skarżący sprawował swoją funkcję. Sąd zwraca uwagę na treść art. 116 § 1 pkt 2 O.P., z którego wynika, że aby członek zarządu mógł się uwolnić od odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. nie wystarczy wskazanie jakiegokolwiek mienia, musi to być mienie, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa w znacznej części. Zgłoszone przez skarżącego wierzytelności spółki tego kryterium nie spełniały a to z powodu niewypłacalności dłużników, stwierdzonej w momencie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. Za bezzasadny uznać należy także ostatni z zarzutów podniesionych w skardze a mianowicie naruszenia przepisów postępowania poprzez niepełne i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie ustaleń sprzecznie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zasadnie organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, gdyż w świetle zebranego materiału dowodowego było to zbyteczne. Stwierdzić należy także, że organ dokonał prawidłowej oceny dowodów, natomiast kwestia ewentualnej odpowiedzialności karnej skarżącego nie przesądza o braku odpowiedzialności za zaległości podatkowe, zatem organ podatkowy mógł korzystać z materiału zebranego w toku postępowania karnego. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w tej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekającego organu tego typu naruszeń prawa – oddalił skargę w trybie art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.