III SA/Gl 1452/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej D. J. za zaległości podatkowe "A" C. z siedzibą w C. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł i kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł. W skardze z dnia [...] r. strona zawarła między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym zakresie w uzasadnieniu skargi wskazano jedynie, że "wykonanie zaskarżonych decyzji winno zostać wstrzymane, albowiem ich wykonanie czy to w całości czy w części spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody a co najmniej spowoduje trudne do odwrócenia skutki". Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu formularza PPF stwierdziła, że: - w chwili obecnej, prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty, - wnioskodawca nie posiada przedmiotów wartościowych, a jakikolwiek dochód jest przeznaczony "na życie", - pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz z dziećmi: synem ([...] lat) i córką ([...] lat), - uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w spółce jawnej, w której posiada [...] % udziału; jednak w spółce tej wystąpiła strata za pierwszy kwartał [...] r. w wysokości [...] zł, - na majątek wnioskodawcy składa się ½ udziału we współwłasności domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m², ½ udziału we współwłasności gruntów ornych o powierzchni [...] ha i taki sam udział we współwłasności budynku inwentarsko – gospodarczego dla potrzeb hodowli zwierząt. Pismem z dnia 9 czerwca 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał jedynie tylko część dokumentów, o które był wzywany. W pierwszej kolejności, skarżący nadesłał wraz z tymi dokumentami dodatkowe uzasadnienie do wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że: - od [...] r. pozostaje ze swoją małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej, - jego konto zostało na chwilę obecną zajęte w związku z toczącą się egzekucją "za zaległości", - nie uzyskał jakiegokolwiek wsparcia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, - nie prowadzi gospodarstwa rolnego, - nieruchomości wskazane na formularzu wniosku PPF stanowią współwłasność jego oraz jego żony i są obciążone hipoteką, - pozostałe budynki gospodarcze wymienione we wniosku, to stodoła o powierzchni [...] m², - miesięczne, bieżące koszty utrzymania, na które składają się; rata hipoteczna, opłaty za media, zakup żywności, środków czystości oraz zakupy związane z wykształceniem dzieci oraz inne niezbędne do codziennego życia, wynoszą około [...] zł. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Po stosownym wezwaniu strona uiściła należny wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej, albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak szczegółowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Wstrzymanie wykonania postanowieniem przez sąd oznacza, że przez swoje orzeczenie sąd zapewni stronie jedynie tymczasową ochronę prawną, a nie rozstrzyga sprawę merytorycznie. Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że wniosek ten nie może być uwzględniony, gdyż w jego uzasadnieniu nie wskazano na żadne okoliczności świadczące, że w danej sprawie zachodzi podstawa do zastosowania tej instytucji. Strona jest zobowiązana wskazać konkretne okoliczności, z których wynikałoby, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w cytowanym przepisie. Samo powoływanie się na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji i wskazanie ogólnie na przesłanki wstrzymania nie stanowi podstawy faktycznej uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w toku postępowania sądowego. Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania, w szczególności w części dotyczącej wnioskowanego prawa pomocy, również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń strony wynika, że prowadzona egzekucja administracyjna na tym etapie została skierowana tylko do rachunku bankowego i że w stosunku do pozostałego majątku nie podjęto czynności egzekucyjnych. Sama sytuacja ekonomiczna rodziny, opisana przez stronę, nie może być podstawą wstrzymania wykonania. Okoliczności dotyczące tej kwestii zostały wzięte pod uwagę w zakresie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że nawet jeśliby przyznano prawo pomocy, to sam fakt zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych i tak nie przesądzałby zasadności wstrzymania, ponieważ przesłanki tych dwóch instytucji są odmienne. Poza tym w tym postępowaniu po odmowie przyznanie prawa pomocy strona uiściła należny wpis sądowy. Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.