III SA/Gl 1452/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-03-15
Skład orzekający: Barbara Orzepowska - Kyć, Barbara Brandys - Kmiecik, Małgorzata Herman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru górniczego może nakazać wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji, opierając się na przepisach Prawa geologicznego i górniczego z 2011 r., nawet jeśli kontrola wykazała nieprawidłowości poza granicami formalnie wyznaczonego obszaru górniczego?Ratio decidendi
Organ nadzoru górniczego ma prawo nakazać wstrzymanie działalności wydobywczej prowadzonej bez wymaganej koncesji na podstawie art. 173 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego z 2011 r. Przepis ten ma zastosowanie nawet wtedy, gdy nieprawidłowości stwierdzono poza obszarami górniczymi, na które wydano koncesję, pod warunkiem, że działalność ta jest prowadzona bez wymaganej koncesji. Organy nadzoru górniczego posiadają uprawnienia do kontroli i nadzoru wynikające z przepisów Pgg, w tym prawo do wstępu na teren, dostępu do informacji i dokumentów oraz żądania wyjaśnień, co pozwala na ustalenie stanu faktycznego i wydanie decyzji wstrzymującej działalność.Stan faktyczny
Spółka "A" sp. z o.o. została ukarana decyzją nakazującą wstrzymanie działalności wydobywczej prowadzonej bez wymaganej koncesji. Organ I instancji ustalił, że spółka prowadzi wydobycie kruszywa na działce nr [...] obręb S. bez wymaganej koncesji, co stwierdzono podczas kontroli. Spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów Pgg i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w tym przekroczenie granic uprawnień kontrolnych przez inspektorów oraz oparcie decyzji na dowodach pozyskanych z naruszeniem przepisów. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając zarzuty za bezzasadne. Spółka wniosła skargę do WSA, podnosząc dalsze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kpa i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydobywania kopalin oddala skargę.
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. decyzją z [...] r. nr [...],[...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. z [...] r. nr [...], nakazującą "A" Sp. z o.o. w L., wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] obręb S., w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d.
W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. zwanej dalej: Kpa) w zw. z art. 173 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981, zwanej dalej: Pgg).
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że pismem z [...] r. Starosta G. zwrócił się do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. o przeprowadzenie kontroli istniejących i funkcjonujących zakładów górniczych należących do skarżącego, zlokalizowanych w S., gdyż Starosta G. wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie wydobycia kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji.
W dniach [...] r. upoważnieni pracownicy inspekcyjno-techniczni Okręgowego Urzędu Górniczego we W. przeprowadzili kontrolę doraźną w zakładach górniczych "S." i "S. II" w miejscowości S., należących do "A" Sp. z o.o. W wyniku kontroli organ I instancji ustalił, że przedsiębiorca prowadzi częściowo wydobycie kruszywa naturalnego niezgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, który wymaga do prowadzenia tego rodzaju działalności koncesji wydanej przez właściwy organ. Przedsiębiorca w odniesieniu do części prowadzonej działalności takiej koncesji nie posiada.
W związku z poczynionymi ustaleniami organ I instancji decyzją z [...] r., nakazał "A" Sp. z o.o. wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] obręb S., w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d. W podstawie prawnej powołał art. 173 ust. 1 Pgg.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli (do których skarżący nie wniósł zastrzeżeń pomimo pouczenia o takiej możliwości), a zwłaszcza zamieszczonych tam wyników wizji i pomiarów w terenie oraz analiz map obszarów górniczych "S1" i "S12" oraz mapy ewidencji gruntów (pozyskanej w Starostwie Powiatowym w G.), wydobycie bez koncesji prowadzone jest na północ i zachód od obszarów górniczych "S1" i "S12", wysokość skarp roboczych na tym obszarze wynosi od 2 do 8 m, lokalnie w części północnej do 15 m, natomiast oszacowana wielkość powierzchni, na której przedsiębiorca prowadzi wydobycie bez koncesji, wynosi około 4,1 ha.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie: art. 168 ust. 1 pkt 5 Pgg, poprzez przekroczenie granic uprawnień wyznaczonych tym przepisem, art. 173 ust. 1 Pgg poprzez jego zastosowanie oraz art. 77 ust. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.) poprzez oparcie decyzji na ustaleniach opartych na dowodach pozyskanych z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organu I instancji.
W uzasadnieniu Spółka zaakcentowała, że inspektorzy w trakcie kontroli przekroczyli właściwość rzeczową określoną w art. 168 Pgg, gdyż przeprowadzili kontrolę poza granicami zakładu górniczego. Spółka podniosła też, że w decyzji organ określił, że wydobycie prowadzone jest w bezpośrednim sąsiedztwie zakładów górniczych.
Zdaniem Spółki to spowodowało naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia dowody pozyskane wbrew dyspozycji art. 168 ust. 1 i art. 153 pkt 1 lit. b) Pgg.
Nadto strona skarżąca zarzuciła, że nieruchomości sąsiadujące z zakładem górniczym do niej nie należą, w związku z czym decyzja została skierowana do niewłaściwego podmiotu. Podniosła też, ze wydobycie kopaliny prawdopodobnie bez wymaganej koncesji było prowadzone na terenach okalających zakład górniczy na długo przed przyjęciem w dzierżawę nieruchomości, na której posadowiony jest zakład.
W trakcie postępowania odwoławczego Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zwrócił się do Starostwa Powiatowego w G. o przesłanie m.in. akt sprawy prowadzonego przez Starostę G. postępowania w sprawie nielegalnej eksploatacji na przedmiotowej działce oraz przedłużył postępowanie do dnia [...] r., o czym poinformował stronę skarżącą.
Postanowieniem z [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego dopuścił dowody z dokumentów, przesłanych przez Starostwo Powiatowe w G., Wydział Budownictwa, Architektury i Ochrony Środowiska (tj. potwierdzone za zgodność z oryginałem: kopię decyzji Starosty G. z [...] r., znak: [...], w sprawie odmowy udzielenia "A" Sp. z o.o. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego - piasku metodą odkrywkową ze złoża "S. 3" na części działki nr [...] obręb S., o powierzchni [...] ha, położonej w miejscowości S., gmina N. powiat G., województwo d., oraz kopię akt sprawy dotyczącej nielegalnego wydobycia na działkach [...] i [...] obręb S.) na okoliczność prowadzenia przez skarżącego nielegalnej eksploatacji na działce [...] obręb S., w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d.. Postanowienie to zostało doręczone stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru z [...] r.
Jednocześnie pismem z [...] r., działając na podstawie art. 10 Kpa, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się co do tych dowodów i materiałów, w terminie 5 dni od otrzymania tego zawiadomienia. W wyznaczonym terminie skarżący nie skorzystał z tego prawa.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie doszło do przekroczenia granic uprawnień pracowników okręgowego urzędu górniczego wyznaczonych art. 168 ust. 1 pkt 5 Pgg. Organ zgodził się ze skarżącym, że przepis ten odnosi się do nadzoru i kontroli nad ruchem zakładu górniczego. W ocenie organu jednak, w przedmiotowej sytuacji przepis ten nie miał zastosowania, gdyż zastosowanie miał art. 173 ust. 1 Pgg, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia wykonywania działalności bez wymaganej koncesji właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, nakazuje wstrzymanie działalności. Oznacza to, że w ramach tej właściwości rzeczowej organom nadzoru górniczego przysługują również wszystkie uprawnienia związane z nadzorem i kontrolą określone w art. 153 Pgg. Zgodnie z tym przepisem upoważnionym pracownikom organów nadzoru górniczego, po okazaniu legitymacji służbowej, przysługuje więc prawo:
1) całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem, między innymi, do miejsc wydobywania kopalin,
2) dostępu do niezbędnych informacji, urządzeń i dokumentów,
3) żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób,
4) żądania udzielania wyjaśnień w zakresie niezbędnym do sprawowania nadzoru i kontroli;
5) legitymowania osób w celu stwierdzenia ich tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli,
6) żądania okazania dokumentów i udostępniania niezbędnych danych,
7) pobierania próbek, przeprowadzania niezbędnych badań lub wykonywania innych czynności kontrolnych w celu ustalenia na terenie kontrolowanej nieruchomości, w obiekcie lub jego części, stanu środowiska oraz oceny tego stanu w świetle przepisów o ochronie środowiska, a także indywidualnie określonych w decyzjach warunków wykonywania działalności wpływającej na środowisko.
W tym stanie rzeczy organ II instancji uznał, że bezzasadny okazał się również zarzut zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 173 ust. 1 Pgg, gdyż organ I instancji przeprowadzając kontrolę istniejących i funkcjonujących zakładów górniczych należących do przedsiębiorcy, zlokalizowanych w S. stwierdził, że w bezpośrednim sąsiedztwie kontrolowanych zakładów górniczych na działce [...], prowadzi się wydobycie kruszywa bez wymaganej koncesji, co stanowi naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg. Ustalenia takie dokonane zostały podczas przeprowadzonej kontroli i znalazły swoje odzwierciedlenie w protokole z kontroli doraźnej, sporządzonym [...]r., w którym zawarto następujące stwierdzenia: "W trakcie kontroli stwierdzono, że przedsiębiorca prowadzi wydobycie poza obszarami górniczymi, na które uzyskał koncesję. Nielegalna eksploatacja prowadzona jest na działce [...]w rejonie projektowanego nowego obszaru górniczego na złożu "S. 3". Do protokołu załączono również zdjęcia wykonane na miejscu nielegalnej eksploatacji kopaliny na działce [...]obręb S.. Ponadto w przedmiotowym protokole, w części dotyczącej możliwości zgłoszenia zastrzeżeń, wpisano, że przedsiębiorca: "W ciągu pięciu dni prześle pisemnie swoje zastrzeżenia do protokołu". Do dnia wydania decyzji, zastrzeżenia te nie zostały wniesione. Fakt ten organ I instancji uznał za rezygnację z tego prawa:
Na podstawie dodatkowo zgromadzonego w postępowaniu odwoławczym materiału dowodowego, włączonego wspomnianym postanowieniem z [...]r. tj. akt sprawy dotyczącej postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę G. w sprawie nielegalnego wydobycia na działkach [...] i [...] obręb S., organ II instancji ustalił, że działka o numerze ewidencyjnym [...] obręb S., co do której nakazano przedsiębiorcy wstrzymanie działalności polegającej na wydobyciu kopaliny bez wymaganej koncesji stanowi własność R.M.(dowód: wypis z rejestru gruntów sporządzony na dzień [...] r.). R.M. jest jednocześnie właścicielem "A" Sp. z o.o., co wynika z wniosku przedsiębiorcy o udzielenie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "S. 3" z dnia [...]r. We wniosku tym w punkcie dotyczącym określenia prawa wnioskodawcy do terenu, zapisano: "Obszar objęty wnioskiem stanowi część działki o numerze ewidencyjnym [...] będącym własnością Pana R.M. właściciela firmy "A" Sp. z o.o. ul. [...], wnioskującej o koncesję". Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu II instancji nietrafny jest zarzut skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu.
Organ zaakcentował, iż z zebranego dodatkowo materiału dowodowego wynika, że przedsiębiorca rozpoczął prowadzenie wydobycia kruszywa naturalnego na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb S. nie czekając na rozpatrzenie złożonego w dniu [...] r. wniosku o udzielenie koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża S. 3. Ponadto organ II instancji ustalił, że w dniu [...]r. Starosta G. wydał decyzję nr [...], w której odmówił udzielenia przedsiębiorcy koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego — piasku metodą odkrywkową ze złoża "S. 3" na części działki nr [...]obręb S., o powierzchni [...] ha położonej w miejscowości S., gmina N., powiat G., woj. D.. Organ wskazał też na notatkę służbową z [...] r., sporządzoną przez geologa powiatowego Starostwa G., z której wynika, że w związku z przeprowadzoną wizją w terenie w sprawie eksploatacji kruszywa naturalnego na działce [...] w S., na którą przedsiębiorca stara się o koncesję: " . . . na złożu "S. 3" trwa eksploatacja. Teren został rozkopany i wydobyto znaczną ilość piasku. Jest to działanie bez wymaganej koncesji". Organ zauważył też, że w dniu [...] r. Starosta G. wezwał przedsiębiorcę do złożenia na piśmie wyjaśnień w sprawie prowadzenia w 2011 r. wydobywania na dużą skalę kruszywa naturalnego z działki [...]obręb S. bez wymaganej prawem koncesji.
Organ II instancji ustalił, że w dniu [...] r. Starosta G. zawiadomił Komendę Powiatową Policji w G. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm.) przez przedsiębiorcę polegającego na wydobywaniu na dużą skalę kruszywa naturalnego z działki [...]obręb S. gm. N. bez wymaganej prawem koncesji.
W skardze na tę decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A" Sp. z o.o., wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. z [...] r., zarzucając naruszenie:
1) art. 7 ustawy Kpa poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organy nadzorcze oraz oparcie decyzji nadzorczej o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu o udzielenie koncesji;
2) art. 77 Kpa w związku z art. 7 Kpa poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;
3) art. 36 § 1 w związku z 123 § 2 Kpa poprzez niedochowanie formy postanowienia dla wyznaczenia terminu załatwienia sprawy;
4) art. 12 Kpa poprzez naruszenie obowiązku zasady szybkości postępowania przed organem administracji publicznej;
5) art. 11 ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie została uprzednio udzielona koncesja wskutek bezczynności organu;
6) art. 75 § 1 Kpa poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentu wydanego z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązujących.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że równolegle toczyły się dwa postępowania administracyjne, tj. w sprawie wniosku o udzielenie koncesji i nadzorcze dotyczące wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji. W toku niniejszego postępowania organy obu instancji dopuściły dowody zebrane w postępowaniu o udzielenie koncesji, czym w przekonaniu strony naruszyły art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kpa.
Następnie pełnomocnik strony zarzucił, że decyzja Starosty G. z [...]r. nr [...], w sprawie odmowy udzielenia "A" Sp. z o.o. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego - piasku metodą odkrywkową ze złoża "S. 3" na części działki nr [...] obręb S., została wydana z naruszeniem art. 56 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zaznaczył, iż wobec wyeksploatowania złoża postępowanie o wydanie koncesji stało się bezprzedmiotowe i Starosta G. winien wydać decyzję w oparciu o art. 105 Kpa o umorzeniu postępowania.
Strona w stosunku do decyzji Starosty G. z [...]r. podniosła też zarzut naruszenia terminu załatwienia sprawy, przywołując treść art. 35 § 1 i § 2 Kpa. Wskazała też, że zawiadomienie o zwłoce w załatwieniu sprawy zgodnie z art. 36 § 1 w zw. z art. 123 § 2 Kpa, winno mieć formę postanowienia, a pismo Starosty G. z [...] r. takiej formy nie miało. Wskazała też na naruszenie zasady szybkości i prostoty postępowania.
Zaznaczyła, że wniosek z [...] r. o udzielenie koncesji nie został rozpoznany w terminie, zatem z mocy art. 11 ust 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stronie została udzielona koncesja. Pełnomocnik strony wskazał też, że dopiero art. 21 ust. 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, wyłącza stosowanie tego przepisu, zaś w niniejszej sprawie z mocy art. 222 Pgg zastosowanie mają przepisy ustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo górnicze i geologiczne, które nie zawierają takiego wyłączenia.
W tym stanie rzeczy zdaniem strony skarżącej, skoro decyzja Starosty G. z [...] r. nr [...], zawiera wskazane wyżej błędy, należy stwierdzić, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego i nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. wniósł o jej oddalenie.
Ne zgodził się z naruszeniem art. 7 i 77 Kpa, wskazując, że organ II instancji zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, w tym akta z postępowania prowadzonego przez Starostę G., które zostały dopuszczone jako dowód w sprawie. Podkreślił, że skarżący nie wykazał zainteresowania przejrzeniem akt i nie wnosił o dopuszczenie dodatkowych dowodów w sprawie.
Zaznaczył, że zarzut naruszenia art. 36 § 1 Kpa w związku z art. 123 § 3 Kpa, polegający na niedochowaniu formy postanowienia dla wyznaczenia terminu załatwienia sprawy, jest całkowicie bezpodstawny. Wskazał, iż organ II instancji postanowieniem z [...] r. ustalił nowy termin załatwienia sprawy oraz wskazał przyczyny takiego działania, doręczając skarżącemu przedmiotowe postanowienie [...] r. To zaś oznacza, że zarzut naruszenia przez organ II instancji zasady szybkości postępowania wynikający z art. 12 Kpa jest również bezzasadny, ponieważ organy muszą działać nie tylko szybko, ale i wnikliwie, co w tym przypadku doprowadziło do konieczności wydłużenia postępowania.
Organ odwoławczy za niezrozumiały uznał, zarzut niepowiadomienia Spółki postanowieniem o nowym terminie załatwienia sprawy przez Starostę G..
Nie zgodził się też z zarzutem naruszenia art. 11 ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w związku z przyjęciem przez skarżącego, że koncesja na wydobywanie kopaliny została udzielona wskutek bezczynności organu, wskazując, że nie ma on bezpośredniego związku z prowadzonym postępowaniem, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja organu II instancji.
Organ II instancji nie dostrzegł ponadto naruszenia art. 75 § 1 Kpa, poprzez dopuszczenie jako dowodu decyzji Starosty G. z [...] r. nr [...], odmawiającej udzielenia "A" Sp. z o.o. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego - piasku metodą odkrywkową. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązujących wymagałoby bowiem najpierw wykazania tego faktu w odrębnym postępowaniu.
Organ zwrócił również uwagę na sprzeczność w argumentacji. Z jednej strony w skardze kwestionuje się dopuszczalność dowodu z decyzji z [...] r. Starosty G. (w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 Kpa), z drugiej wskazuje się, że o ile dopuszczenie dowodów w postaci dokumentów wydanych przez inne organy jest dopuszczalne, o tyle akurat ten konkretny dokument nie może być dowodem, gdyż zdaniem skarżącego został on wydany z naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Według art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy.
Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uwzględnienia żądania skargi.
Zaznaczyć też trzeba, że Sąd przyjął, iż stan faktyczny i prawny sprawy został ustalony przez organy nadzoru górniczego prawidłowo, zatem przyjmuje go za własny.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić przyjdzie, że kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zastosowanie art. 173 ust. 1 Pgg i nakazanie skarżącej Spółce wstrzymania działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...]obręb S., w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d.
Przypomnieć też należy, że od 1 stycznia 2012 r. obowiązuje ustawa Prawo górnicze i geologiczne z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 981), w myśl art. 173 ust. 1 Pgg: "W przypadku wystąpienia stwierdzenia wykonywania działalności bez wymaganej koncesji właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, nakazuje wstrzymanie działalności. Kopię tej decyzji niezwłocznie przekazuje się organowi określonemu w art. 140 ust. 2." Z kolei w ust. 2 tego przepisu wskazano, że: "Organ nadzoru górniczego niezwłocznie zawiadamia właściwy organ administracji geologicznej w przypadku stwierdzenia, że działalność regulowana ustawą jest wykonywana bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych lub bez przedłożonego projektu robót geologicznych, który nie podlega zatwierdzeniu, lub z naruszeniem warunków określonych w koncesji lub projekcie robót geologicznych."
Zgodnie z art. 140 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, organami właściwymi w sprawach, o których mowa w ust. 1, są minister właściwy do spraw środowiska; starosta.
Art. 1 ust. 1 pkt 2 Pgg określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż. W rozumieniu ustawy kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża (art. 6 ust. 1 pkt 3). Według art. 21 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.
W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, że zachodzi przypadek wydobywania kopaliny – piasku bez wymaganej koncesji na działce oznaczonej nr [...]według ewidencji gruntów, zlokalizowanej w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d., stanowiącej własność R.M..
Te bezsporne ustalenia wynikają z protokołu kontroli, która została przeprowadzona przez organ nadzoru górniczego w dniach od [...] r. W trakcie kontroli stwierdzono prowadzenie nielegalnej eksploatacji na działce [...]. Fakt ten został utrwalony w materiale fotograficznym oraz opisany w protokole, który podpisał osobiście –przedstawiciel Spółki R.M., będący wspólnikiem skarżącej Spółki i właścicielem działki.
Zauważyć też przyjdzie, że kontrola prowadzona była w zakładzie górniczym "S." i "S. II":
I. W zakresie górniczym, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz szkolenia załogi: roboty górnicze, stan wyrobisk; rejon nielegalnej eksploatacji, koncesja, obsada stanowisk robotniczych oraz osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.
II. W zakresie mierniczym: roboty górnicze, stan wyrobisk, wizja nielegalnej eksploatacji, koncesja, szacowanie obszaru nielegalnej eksploatacji.
Z protokołu tego wynika również, że skarżąca Spółka została powiadomiona o prawie zapoznania się w terminie 7 dni z zebranym materiałem dowodowym, a także o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i złożenia swoich żądań przed wydaniem decyzji.
Zauważyć też przyjdzie, że Spółka z tego prawa nie skorzystała.
Kontrola wykazała, że Spółka prowadzi na działce [...] wydobycie kruszywa naturalnego z naruszeniem art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, tj. bez wymaganej koncesji wydanej przez właściwy organ.
Zatem zasadnie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego we W. decyzją z [...] r. nr: [...], nakazał "A" Sp. z o.o. w L., wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] obręb S., w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d.
W tym miejscu wskazać przyjdzie, że zasadnie organ I instancyjny wydał decyzję w oparciu o art. 173 Pgg, albowiem postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte wobec nieprawidłowości stwierdzonych protokołem kontroli z [...]r., a więc pod rządami nowego prawa ustawy Prawo geologiczne i górnicze z [...] r.
Niezasadne okazały się więc zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia tego przepisu oraz przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Odnosząc się do zarzutów skargi sformułowanych wobec decyzji Starosty G. z [...]r. nr [...], w sprawie odmowy udzielenia "A" Sp. z o.o. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego - piasku metodą odkrywkową ze złoża "S. 3" na części działki nr [...] obręb S., o powierzchni [...] ha, położonej w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d., wskazać należy, że decyzja ta nie jest przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie. Zatem zarzuty wobec wskazanej decyzji mogą być podniesione w przypadku wniesienia od niej odwołania w sposób prawem przewidziany w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Nie mogły odnieść też pożądanych skutków prawnych zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania dowodowego w sprawie, a więc: art. 7, art. 77, art. 75 § 1 Kpa.
Należy podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a), a w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa) i na podstawie jego całokształtu dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, a w uzasadnieniu decyzji przedstawić uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 K.p.a).
Zasadnicze znaczenie ma art. 80 Kpa, jako formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania; materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie; ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 - 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej zebrały wszystkie dowody konieczne do wydania prawidłowej decyzji. Ustalenia faktyczne są precyzyjne i jednoznaczne co do tego, że zachodzi przypadek wydobywania piasku przez skarżącą Spółkę bez wymaganej koncesji na działce stanowiącej własność jej udziałowca. Bezspornym jest też, że skarżąca Spółka wystąpiła o udzielenie koncesji na wydobywanie kopaliny na tej działce, jednakże zaczęła ją wydobywać zanim koncesję otrzymała. Świadczą o tym dowody zgromadzone w trakcie postępowania.
Zarzuty postawione w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez organy administracji nadzoru górniczego przepisów prawa. To, że dokonały one na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje strona skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów.
Nie naruszono również przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7 Kpa, stanowiącego, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8). Decyzja ostateczna zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 i 3 Kpa, uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W rozpoznawanej sprawie przeprowadzono wszystkie niezbędne dowody, które pozwoliły na wszechstronne jej wyjaśnienie.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja oparta jest na ustaleniach kontroli, które zostały ujęte w protokole kontroli doraźnej sporządzonym [...] r. Protokół został podpisany przez wszystkich uczestników kontroli, także przez R.M.. Nie wniósł on do poczynionych ustaleń żadnych uwag. Dopiero po doręczeniu mu decyzji wydanej na podstawie art. 173 ust. 1 Pgg, skarżący zaczął kwestionować zasadność jej wydania. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów nadzoru górniczego, że podnoszone zarzuty, zarówno w odwołaniu, jak i skardze wynikają z błędnej wykładni art. 173 ust. 1 Pgg poczynionej przez stronę skarżącą. Ustawa nakazuje wstrzymać prowadzenie działalności koncesyjnej w przypadku stwierdzenia jej prowadzenia bez spełnienia wymogów ustawy, a w szczególności z art. 22 ust. 2 Pgg. Zgromadzony materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, że takowa była prowadzona.
Prawidłowo też organ odwoławczy postanowieniem z [...] r. dopuścił dowód z dokumentów przesłanych przez Starostwo Powiatowe w G., Wydział Budownictwa, Architektury i Ochrony Środowiska, na okoliczność prowadzenia przez skarżącego nielegalnej eksploatacji na działce [...] obręb S., w miejscowości S., gmina N., powiat G., województwo d. Albowiem w tym zakresie organy wypełniły dyspozycję art. 75 § 1 Kpa.
Słusznie też decyzja została skierowana do skarżącej Spółki, gdyż to właśnie Spółka prowadziła wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji na działce stanowiącej własność jej wspólnika za jego zgodą, o czy świadczy sporządzony wniosek z [...] r. o udzielenie koncesji na wydobywanie piasku na tej działce.
Mając na względzie poczynione przez Sąd ustalenia, na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło