III SA/Gl 146/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. zmienić postanowienie z dnia 21 lipca 2008r. i zwolnić skarżącego z wpisu sądowego od skargi. 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] skarżący Z. J. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Jednocześnie wniósł o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Rozpatrując powyższy wniosek postanowieniem z dnia 19 maja 2008r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania wnioskowanego prawa pomocy z uwagi na nie wykazanie przez wnioskodawcę w dostateczny i przekonujący sposób, iż nie jest w stanie ponieść postępowania. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw, w którym uzasadniając niemożność uiszczenia wpisu sądowego wyjaśniła, że poza [...] wynoszącą [...] zł + [...] zł [...] żony netto nie posiada ani żadnych innych dochodów, ani majątku. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów strony. W dniu [...] skarżący złożył kolejny wniosek o całkowite zwolnienie z opłaty sądowej; doprecyzują następnie, że wnosi o prawo pomocy w zakresie obejmującym zarówno zwolnienie z kosztów, jak i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 27 października 2008r. Sąd ponownie oddalił wniosek nie znajdując podstaw do zmiany swego wcześniejszego rozstrzygnięcia. W zakresie ustanowienia adwokata stwierdzono, że nie jest to niezbędne na tym etapie postępowania sądowego. Postanowienie to doręczono stronie w dniu [...], a [...] wezwano do uiszczenia wpisu. W dniu [...] Z. J. ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy, dołączając w dniu [...] stosowny formularz. Przedstawiając sytuację rodzinną i majątkową, podkreślił, iż sytuacja materialna pogorszyła się w związku z [...] żoną oraz [...] i [...], którą przeszedł skarżący. Powyższe zaś spowodowało wzrost kosztów utrzymania i lekarstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Nadto w zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej winno nastąpić wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Rozstrzygając kwestię zwolnienia skarżącego od opłat sądowych, Sąd kierował się zasadą, zgodnie z którą, instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych. Zasada ta obowiązuje również w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co wynika z art. 199. oraz art. 214 § 1 P.p.s.a. Sąd po analizie obecnej sytuacji rodziny Z. J. uznał, że strona uprawdopodobniła okoliczność, że jej sytuacja materialna pogorszyła się w związku z [...] żoną oraz [...] i [...], którą przeszedł skarżący, a wobec wzrostu kosztów utrzymania i leczenia nie jest w stanie ponieść opłat związanych z postępowaniem. Dlatego też ocena stanu majątkowego skarżącego prowadzi do wniosku, że uzasadnione jest obecnie uwzględnienie jego żądania, gdyż aktualna jego sytuacja wskazuje, że nie dysponuje środkami pieniężnymi, które wystarczałyby na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny. W konsekwencji zatem koniecznym była zmiana uprzedniego postanowienia Sądu z dnia 21 lipca 2008r. na mocy art. 165 P.p.s.a. wobec nowych okoliczności sprawy. Natomiast odnosząc się do żądania ustanowienia adwokata Sąd stwierdził, że na obecnym etapie pomoc fachowego pełnomocnika nie jest niezbędna wobec ustawowego obowiązku badania z urzędu legalności zaskarżonej decyzji i niezwiązania Sądu granicami skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 165 w związku z art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.