III SA/Gl 1466/10

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: ustanowić dla A. C. doradcę podatkowego z urzędu, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wnioskiem z dnia [...] 2010 r. A. C. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, który jeszcze studiuje. Działalność gospodarcza, którą prowadzi nie przynosi dochodów. Jedynym źródłem utrzymania całej jego rodziny są dochody żony wynoszące średnio 1.693 zł. Natomiast ponoszone wydatki obejmują opłaty za telefon (88,34 zł), UPC – telewizję kablową (59,99 zł), energię elektryczną (109,29 zł), gaz (281,63 zł – za dwa miesiące) oraz czynsz (367,27 zł). Ponadto skarżący zaznaczył, że ciąży na nim szereg zaległości, których nie jest w stanie spłacić, a dotyczą one składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w łącznej kwocie 65.369,10 zł (pismo ZUS z 15 kwietnia 2010 r.), podatku VAT w wysokości 117.550,10 zł (zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z [...] 2010 r.) oraz grzywien wielkości 3.150 zł (informacja z Sądu Rejonowego w B. z [...] r.). Jednocześnie bank w związku z niespłaconym zadłużeniem wynoszącym 4.608,60 zł wypowiedział zawartą umowę kredytu (pismo z [...] 2010 r.). Dodatkowo wykazana w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej podstawa opodatkowania za ostatnie sześć miesięcy wynosiła odpowiednio 1.383 zł, 149 zł, 546 zł, 292 zł, 265 zł i 118 zł, podczas gdy poniesione koszty uzyskania przychodu zamykały się w kwocie 3.620 zł. Podobnie w ubiegłym roku mimo wypracowanego przychodu w kwocie 400.407,33 zł, działalność ta – w związku z poniesionymi kosztami jego uzyskania w wysokości 403.185,23 zł – przyniosła stratę wynoszącą 2.777,90 zł. Jedynie jego żona w ramach prowadzonej działalności zadeklarowała przychód rzędu 710.078,33 zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania w kwocie 671.119,22 zł przyniósł dochód wielkości 38.959,11 zł. Postanowieniem z 30 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego doradcę podatkowego z urzędu, a w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych – wniosek oddalił. Skarżący pismem z [...] 2010 r. złożył sprzeciw, w którym powtórzył argumentację zawartą w poprzednim wniosku. Ponadto do sprzeciwu dołączył deklarację VAT-7 za [...] 2010 r. oraz postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja i 19 lipca 2010 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 cyt. ustawy zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka zwolnienia A. C. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów, prowadzi do wniosku, iż skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brak jest bowiem informacji jakoby wnioskodawca nie posiadał środków pieniężnych koniecznych dla zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych, w tym niezbędnych do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika z treści złożonego zeznania podatkowego PIT-36 działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przyniosła mu w ubiegłym roku podatkowym przychód w kwocie 400.407.33 zł. W związku z tym można stwierdzić, że wykazana strata raczej nie była spowodowana nierentownością firmy, czy też brakiem popytu na sprzedawane towary. Ponadto należy zwrócić uwagę, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą z której w ubiegłym roku podatkowym wykazała przychód rzędu 710.078,33 zł, który po potraceniu kosztów przyniósł dochód w wysokości ponad 38 tyś zł. Oznacza to, że skarżący wraz z żoną wypracowali w 2009 roku przychód z prowadzenia działalności gospodarczej rzędu 1.110.485,66 zł. W tym miejscu zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym składnikiem kosztów jest wpis od skargi, którego wysokość z uwagi na charakter decyzji wyniesie 200 zł (zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wygenerowanie 200 zł z ponad milionowego przychodu wypracowanego wspólnie z żoną (skarżący prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe) nie powinno spowodować u skarżącego znacznego pogorszenia jego sytuacji majątkowej. W takiej sytuacji zgromadzenie niezbędnych środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych jest jak najbardziej uzasadnione. Dopiero jednak stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony skarżący nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny pozwalałoby rozstrzygnąć o przyznaniu pomocy z budżetu państwa. Jednak skarżący nie udowodnił w sposób jednoznaczny swojje trudnej sytuacji materialnej. Należy również zwrócić uwagę na to, że użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy pojęcie "jakichkolwiek" stanowi synonim pojęcia "żadnych" zatem, jeżeli chociaż w niewielkim stopniu osoba ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy jest w stanie ponieść koszty postępowania to prawo pomocy może jej zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003 r., s. 117). Zasadne w związku z powyższym było rozważenie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym - biorąc pod uwagę obecny etap sprawy – ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy – przeprowadzona w oparciu o podniesione we wniosku okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżący spełnia przesłanki do częściowego przyznania prawa pomocy. Dlatego też przyznano skarżącemu zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy fachowego pełnomocnika procesowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych [...] Oddział w K.. Powołane przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dają bowiem rozpoznającemu sprawę uprawnień do wyznaczenia konkretnej, określonej z imienia i nazwiska osoby, która będzie wykonywała obowiązki pełnomocnika z urzędu, jako że te należą do wyłącznej kompetencji organu samorządu zawodowego, który w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym doradcą podatkowym wyznaczy go na pełnomocnika strony (vide: art. 244 § 3 ustawy). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.