III SA/Gl 1469/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego z urzędu postanawia: zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Dnia [...] r. skarżący A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W treści powyższej zamieścił dodatkowy wniosek o ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego, do którego dołączył obowiązujące w postępowaniu przed sądami powszechnymi oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Ponieważ nie odpowiadało ono przewidzianym w ustawie wymogom, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do złożenia - w terminie siedmiu dni - urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk - PPF), którego wzór przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Jednocześnie poinformowano, iż niezastosowanie się do wezwania w terminie wskazanym spowoduje pozostawienie zawartego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W terminie wyznaczonym do tut. Sądu wpłynął odpowiadający wymogom formalnym wniosek A. B. o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu powyższego skarżący podał, iż jedynym źródłem jego utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które wynoszą średnio ok. [...] zł netto. Stąd mieszka u rodziców i nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania. Ponadto po rozwodzie zobowiązany został do płacenia alimentów na rzecz małoletniej córki w kwocie [...] zł. Jako składniki posiadanego majątku skarżący wymienił jedynie [...]% udziału w samochodzie osobowym marki [...] o wartości ok. [...] zł. Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano: - dowód wpłaty obrazujący wysokość miesięcznie ponoszonych opłat za mieszkanie o pow. [...] m2, którego właścicielem według załączonego przydziału jest matka skarżącego; - wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzekający rozwód i zasądzający alimenty na rzecz małoletniej córki w kwocie [...] zł; - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. potwierdzające nabycie wykorzystywanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej samochodu osobowego marki [...] rok. prod. [...], za cenę [...] euro; - odpisy z KRS potwierdzające, iż skarżący posiada w spółce "A" [...] udziałów po [...] zł o łącznej wartości [...] zł, a także w spółce "B" [...] udziałów o łącznej wysokości [...] zł (spółki te jak wyjaśnił nie prowadzą aktualnie działalności), co więcej posiada też [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł w spółce "C" które jak wyjaśnił w piśmie z dnia [...] r. stracił w wyniku prowadzonego przez organy podatkowe postępowania będącego przedmiotem skargi; - zeznanie podatkowe PIT-37 za [...] r., z którego wynika, iż skarżący nie osiągnął w tym okresie żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu; - zeznanie podatkowe PIT-36L za [...] r., z treści którego wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w spółce cywilnej "D" skarżący poniósł stratę w kwocie [...] zł; - podatkową księgę przychodów i rozchodów spółki "D", z treści której wynika, iż w okresie od [...] do [...] r. spółka ta osiągnęła przychód w kwocie [...] zł; - ewidencję środków trwałych, na stanie której znajduje się samochód osobowy marki [...], laptop oraz dwa notebooki, z których jeden zakupiono w [...] r. za kwotę [...] zł; - deklaracje VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, z których wynika, iż podstawa opodatkowania transakcji podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, w tym transakcji wykonywanych poza terytorium kraju w poszczególnych miesiącach wynosiła [...] zł ([...]), [...] zł ([...]), [...] zł ([...]), [...]zł ([...]), [...] zł ([...]) i [...] zł ([...]); - wyciąg z rachunku bankowego spółki za okres od [...] do [...] r. obrazujący saldo końcowe w kwocie [...] zł; - historię rachunku bankowego skarżącego, z której wynika, iż saldo końcowe w [...] r. wynosiło [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka zwolnienia A. B. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub doradcy podatkowego z urzędu nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów, prowadzi do wniosku, iż skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Posiada bowiem [...] udziałów w spółce "A" o wartości [...] zł, a także [...] udziałów w spółce "B" o wartości [...] zł, które - jak sam wskazał - próbuje sprzedać z uwagi na fakt, iż spółki te nie prowadzą aktualnie żadnej działalności. Tymczasem w treści nadesłanych do akt sprawy dokumentów brak informacji o ich likwidacji lub upadłości (vide: odpisy z KRS według stanu na dzień [...]r.). Co więcej, wbrew temu co skarżący twierdzi, spółka "B" złożyła w dniu [...] . stosowne sprawozdanie finansowe za lata [...] i [...]. Ponadto skarżący posiada jeszcze [...]% udziałów w spółce cywilnej "D", z której aktualne dochody wynoszą ok. [...]zł. Wprawdzie spółka ta poniosła w [...] i [...] r. stratę (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów oraz zeznanie podatkowe PIT-36L), niemniej jednak ta nie była spowodowana nierentownością czy brakiem popytu na usługi, które świadczy. O powyższym przesądza bowiem fakt, iż w [...] r. spółka ta dokonała wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na kwotę [...] zł, z kolei dostawa towarów na terytorium kraju kształtowała się w wysokości [...] zł i [...] zł (vide: deklaracje VAT-7). Podobnie z ewidencji środków trwałych ustalono, iż w [...] r. dokonano ostatniego zakupu na kwotę [...] zł, którą jednorazowo zamortyzowano zaliczając ten wydatek w koszty uzyskania przychodu. W tym stanie sprawy przyjąć należało, iż A. B. nie uprawdopodobnił w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za niemożnością poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym bardziej, że użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy pojęcie "jakichkolwiek" stanowi synonim pojęcia "żadnych" zatem, jeżeli chociaż w niewielkim stopniu osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest w stanie ponieść koszty postępowania to prawo pomocy może jej zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003 r., s. 117). Zasadne w związku z powyższym było rozważenie złożonego przez A. B. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym - biorąc pod uwagę obecny etap sprawy – zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia go z obowiązku ich ponoszenia została bowiem spełniona. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów prowadzi bowiem do wniosku, iż skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że posiadane przez niego w chwili obecnej zasoby finansowe nie są wystarczające na uiszczenie należnych w sprawie kosztów sądowych, w tym – występującego na tym etapie - wpisu sądowego od skargi, który zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosić będzie [...] zł. Tym bardziej, że skarżący z miesięcznych dochodów w kwocie ok. [...] zł zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz małoletniego dziecka w wysokości [...] zł, co więcej korzysta też z pomocy finansowej swoich rodziców, u których zamieszkuje i którzy pokrywają koszty jego utrzymania. W odniesieniu natomiast do pozostałej części wniosku, tj. ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub doradcy podatkowego z urzędu, wskazać należy, iż ta w świetle art. 245 § 3 ustawy nie zasługiwała już na rozpoznanie. Z konstrukcji tego przepisu wynika bowiem, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić tylko w jednej z wymienionych form tzn. tylko jako zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części bądź tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków bądź tylko jako ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Ponieważ w przedmiotowej sprawie zwolniono skarżącego z obowiązku uiszczania należnych w sprawie kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub doradcy podatkowego również i z tego powodu nie było możliwe. Tym bardziej, że zgodnie z art. 6 ustawy Sąd obowiązany jest udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W konsekwencji powyższego odmowa ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika nie będzie stanowić – biorąc pod uwagę obecny etap sprawy - naruszenia konstytucyjnego prawa strony do Sądu. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.